home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / boosheid woede / wraak wrok

Wraakgevoelens of wrok

Zit je vol wraakgevoelens of wrok? In de serie artikelen over boosheid en woede heb ik wraak en wrok geplaatst omdat deze gevoelens voortkomen uit boosheid die zich heeft opgestapeld en vastgezet. Je hebt het gevoel dat iemand jou ernstig onrecht heeft aangedaan en kunt niet verdragen dat de ander daarmee wegkomt. De boosheid blijft naar buiten gericht en kan veranderen in een verlangen naar vergelding. Je wilt dat de ander voelt wat jij hebt gevoeld of ondervindt wat jou is aangedaan. Hoe ontstaan wraakgevoelens, wat is het verschil met haat en wat vertellen wrok en wraakzucht over jouw pijn en machteloosheid?

Waarom rust er een taboe op wraakgevoelens?

Wraakgevoelens komen al snel in de taboesfeer terecht. Iemand zei onlangs: ‘Als ik hem voor de auto kan krijgen, dan laat ik die kans niet gaan.’ Zijn omgeving betuttelde hem meteen: dat kun je toch niet maken? Op zichzelf is dat een begrijpelijke reactie, soms ook ingegeven door oprechte bezorgdheid. Toch help je iemand met zulke gevoelens niet door ze onmiddellijk de kop in te drukken. Dat maakt het gevoel niet ongedaan en kan ervoor zorgen dat iemand er helemaal alleen mee blijft rondlopen. Ga daarom het gesprek aan en luister naar wat de ander te zeggen heeft, zonder bedreigend of gewelddadig gedrag goed te keuren.

Waarom ontstaan wraakgevoelens?

Wraakgevoelens ontstaan vaak nadat iemand jou ernstig heeft gekwetst, vernederd of beschadigd. Je ervaart dat jou iets is afgenomen en dat de ander daarvoor onvoldoende verantwoordelijkheid heeft gedragen. De behoefte aan vergelding hangt dan samen met pijn, woede en een sterk verlangen naar rechtvaardigheid.

• Iemand heeft je iets aangedaan.
• Iemand heeft je vernederd, gekleineerd, geminacht en pijn gedaan.
• Iemand heeft je gekwetst en geraakt.
• Iemand probeert je te gronde te richten of spreekt slecht over je.

Maar wraakgevoelens vertellen ook iets over jouw eigen positie in de situatie. Je voelt je misschien machteloos, onvoldoende weerbaar of niet in staat om het aangedane onrecht te herstellen. De wens om de ander te treffen kan dan een poging zijn om jouw gevoel van macht en waardigheid terug te krijgen.

• Je voelt je niet weerbaar tegenover de ander.
• Je voelt je machteloos of onmachtig in een bepaalde situatie.
• Je hebt het gevoel dat jou onrecht is aangedaan.
• Je voelt je tekortgedaan door de ander.
• Je voelt je niet opgewassen tegen de ander.

Zijn wraakgevoelens na ernstig onrecht vreemd?

Wanneer je wraakgevoelens hebt, is dat niet automatisch vreemd. Wat dacht je van die ene mevrouw die vertelde hoe ze vroeger door een man was verkracht? Ze schreef de onderstaande woorden op. Haar tekst laat zien hoe diep een mens door geweld kan worden aangetast en waarom haat en wraakgevoelens na zo’n ervaring kunnen ontstaan.

Vind je het vreemd dat in zo’n situatie haatgevoelens of wraakgevoelens ontstaan? Nee toch. Zeker niet wanneer iemand met deze verschrikkelijke gebeurtenis nergens terechtkan en de pijn, vernedering en machteloosheid alleen moet dragen. Begrip voor het ontstaan van het gevoel is iets anders dan wraak uitvoeren. Juist door het gevoel serieus te nemen, kan er ruimte ontstaan om de onderliggende pijn te verwerken en te voorkomen dat zij het verdere leven blijft beheersen.

Waarom zijn wraakgevoelens vergif voor de ziel?

Wraakgevoelens zijn vergif voor de ziel omdat ze jouw leven, aandacht en vrijheid in beslag nemen. Je bent voortdurend bezig met de ander of met die ene gebeurtenis. Wraak en wrok worden daardoor ook destructief voor jezelf. Ze ontnemen je de vrijheid om in het heden te genieten en benemen je levensvreugde, levenslust en blijheid. Alleen daarom al is het de moeite waard om te onderzoeken hoe je deze gevoelens kunt loslaten. Loslaten betekent niet dat je de gebeurtenis wegpoetst, wegmoffelt, verstopt of vermijdt. Het betekent dat je leert aanvaarden wat is gebeurd en voorkomt dat jouw verdere leven volledig door het verleden wordt bepaald.

Welke gevoelens hangen samen met wraak en wrok?

Wraak en wrok hangen nauw samen met rancune en haatgevoelens. Bij rancune blijft de boosheid langdurig op de ander gericht, terwijl haat zich ontwikkelt tot een sterke vijandigheid. Bij wraak komt daar het verlangen bij om de ander daadwerkelijk te treffen of te laten voelen wat jij hebt ervaren.

Wanneer je hardnekkig vasthoudt aan jouw strijd en geen enkele verzachting toelaat, kun je verbeten raken. De boosheid geeft je kracht om vol te houden, maar kan je ook gevangenhouden in een voortdurende strijd tegen het verleden.

Wanneer pijn, verlies en onrecht jouw kijk op mensen en het leven steeds donkerder kleuren, kun je verbitterd raken. Je ervaart dat jou te veel is aangedaan of afgenomen en verliest geleidelijk het vertrouwen dat herstel of rechtvaardigheid nog mogelijk is.

Langdurige wrok en verbittering kunnen uiteindelijk leiden tot verharding. Je beschermt jezelf door minder gevoel toe te laten en anderen op afstand te houden. Daardoor word je mogelijk minder kwetsbaar, maar ook minder bereikbaar voor vertrouwen, liefde en verbondenheid.

Veelgestelde vragen over wraakgevoelens en wrok

Wraak en wrok roepen ook vragen op over rechtvaardigheid, veiligheid en de verwerking van ernstig onrecht. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Is het hebben van wraakgedachten hetzelfde als wraak nemen?

Nee. Een gedachte of fantasie is niet hetzelfde als een uitgevoerde handeling. Wraakgedachten kunnen laten zien hoe boos, vernederd of machteloos je je voelt. Het blijft wel belangrijk om hulp te zoeken wanneer de gedachten concreter worden, je plannen maakt of bang bent dat je ernaar zult handelen.

Waarom geeft de gedachte aan wraak soms opluchting?

De gedachte aan wraak kan tijdelijk het gevoel geven dat je niet langer machteloos bent. In jouw fantasie herstel je de verhouding en krijgt de ander eindelijk te voelen wat jou is aangedaan. Die tijdelijke opluchting verwerkt de onderliggende pijn echter niet en houdt jouw aandacht vaak juist bij de dader.

Kun je wrok loslaten zonder de ander te vergeven?

Ja. Je kunt werken aan jouw eigen herstel zonder het gedrag van de ander goed te keuren of vergeving af te dwingen. Loslaten kan betekenen dat je niet langer wilt dat de gebeurtenis jouw leven beheerst, terwijl je tegelijkertijd erkent dat jou ernstig onrecht is aangedaan.

Wat doe je wanneer iemand concrete wraakplannen uitspreekt?

Neem zulke uitspraken serieus en blijf er niet alleen mee rondlopen. Zorg bij direct gevaar eerst voor veiligheid en schakel passende professionele of acute hulp in. Luisteren naar de pijn is belangrijk, maar concrete dreiging vraagt ook om duidelijke bescherming van alle betrokkenen.

Wanneer is professionele hulp bij wraakgevoelens verstandig?

Professionele hulp is verstandig wanneer wraakgedachten jouw dagelijks leven beheersen, steeds concreter worden of samengaan met plannen om iemand schade toe te brengen. Ook wanneer je door ernstig geweld, misbruik of vernedering bent getraumatiseerd, kan deskundige begeleiding nodig zijn om de gebeurtenis en de bijbehorende gevoelens te verwerken.