home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / zorgen overbezorgd / je overal druk om maken

Maak jij je overal druk om? Je druk maken om niks?

Maak jij je druk om niks? Om de kleinste dingen soms? Om pietluttigheden? Ben je een piekeraar en voortdurend bezig met wat er fout is of mis zou kunnen gaan? Je overal druk om maken hoort bij zorgen en overbezorgdheid wanneer jouw betrokkenheid doorschiet en steeds meer spanning veroorzaakt.

Waarom voelt je druk maken soms nuttig?

Je druk maken kan het gevoel geven dat je tenminste iets doet. Wanneer je nadenkt, controleert en alle mogelijke problemen doorneemt, lijkt het alsof je grip houdt op de situatie. Maar druk zijn in jouw hoofd is nog niet hetzelfde als invloed uitoefenen. Soms is er een concrete actie nodig. Soms heb je al gedaan wat je kunt en blijf je desondanks doorgaan met denken.

Dat onderscheid is belangrijk. Betrokkenheid leidt tot een handeling, afspraak, keuze of gesprek. Overmatige bezorgdheid blijft vaak in rondjes draaien. Je denkt opnieuw na over hetzelfde probleem, maar komt niet tot nieuwe informatie of een bruikbare stap.

Waaraan herken je dat je je te druk maakt?

Een paar kenmerken reik ik je alvast aan:

• Je maakt je druk om zaken die buiten jouw invloedsfeer liggen.
• Je maakt je druk om zaken die er nog niet zijn.
• Je maakt je druk omdat het anders loopt dan jij had verwacht en je de controle dreigt te verliezen.
• Datgene waar jij je druk om maakt, heeft meestal een negatieve afloop.
• Je overdrijft en maakt van een mug een olifant.

Maak je je druk om zaken buiten jouw invloed?

Wanneer je je druk maakt om zaken die niet binnen jouw invloedsfeer liggen, maak jij je druk om van alles en nog wat. Kijk eens om je heen en je hoort het. Mensen maken zich druk om het kabinetsbeleid: dit is niet goed en dat is niet goed. Ze maken zich druk om het weer: te droog, te nat, te warm of te koud. Ze maken zich druk om de hoogte van de WOZ en om tal van dingen waar ze op dat moment weinig of niets aan kunnen doen.

Wat daarbij komt: ze maken zich soms het minst druk om zaken waar ze wél iets aan kunnen doen. Het sleutelwoord is: maak je niet alleen druk om de omstandigheden, maar leer anders met die omstandigheden omgaan.

Zie je beren op de weg die er nog niet zijn?

Zie je vaak beren op de weg? Dan maak jij je ook druk om zaken die er nog niet zijn. En dat is meteen het kenmerk: je bedenkt jouw eigen rampscenario’s.

• Je hebt jouw vriendin geappt en krijgt geen antwoord. Nu denk je dat ze boos is.
• De buurman fietste voorbij zonder te groeten en je denkt dat hij dat bewust deed.
• Je hebt een bestelling gedaan en die is nog niet aangekomen. Je gaat er al vanuit dat er iets is misgegaan bij de bezorging.
• Je kreeg geen kaartje van jouw tante op jouw verjaardag en nu denk je dat ze jou niet meer wil spreken.
• Je kreeg een factuur die veel te hoog was en hebt bezwaar aangetekend, maar je gaat er al vanuit dat het toch niet goed komt.

Zie je wat er gebeurt? Je bedenkt jouw eigen scenario’s en ze zijn meestal niet positief. Je vult ontbrekende informatie in met een negatieve verklaring en reageert vervolgens op iets wat je zelf hebt bedacht.

Maak je je druk wanneer je de controle verliest?

Je kunt je ook druk maken wanneer het anders gaat dan je dacht of had verwacht. Het gaat niet zoals jij wilt. Je verliest grip en controle. Zodra je geen controle hebt, schiet je in de stress. Je vindt het moeilijk dat mensen zaken anders invullen dan jij had gewild of dat een planning anders loopt dan afgesproken.

Misschien ben je op zulke momenten te weinig flexibel en soms zelfs star. In ieder geval moet je jouw verwachtingen af en toe grondig bijstellen. Niet iedereen denkt zoals jij, werkt zoals jij of ziet dezelfde oplossing als jij.

Waarom gaat jouw aandacht vooral naar het negatieve?

Kenmerkend voor je te druk maken is dat het bijna altijd over een negatieve afloop gaat. Je maakt je niet buitensporig druk omdat je denkt dat je een miljoen zult winnen in de loterij. Dat geloof je toch niet. Nee, je piekert voortdurend over iets dat verkeerd zal aflopen. En mocht het inderdaad verkeerd lopen, dan kun je het maar moeilijk van je afzetten.

Jouw aandacht zoekt bevestiging voor wat niet goed gaat. Dat wat niet goed gaat, vergroot je uit. Wat wel goed gaat, valt nauwelijks op of wordt snel als vanzelfsprekend beschouwd.

Maak je van een mug een olifant?

Je maakt je ook te druk wanneer je alles onder het vergrootglas legt. En ook hier geldt: vooral de negatieve dingen. Dat wat niet goed gaat, vermenigvuldig je met tien en dat wat goed gaat, deel je door tien. Een rekenfout dus!

Je dramatiseert, maakt het onnodig groot en kunt steeds moeilijker relativeren. Een vervelende opmerking wordt een bewijs dat niemand jou serieus neemt. Een kleine fout betekent dat het hele project zal mislukken. Een verandering in de planning wordt een complete ramp.

Wat zijn de gevolgen wanneer je je overal druk om maakt?

Je zorgen maken over iets heeft positieve elementen. Overbezorgd zijn en je voortdurend druk maken, is niet goed voor jouw gezondheid. Het kan leiden tot stress, slecht slapen, vermoeidheid en lichamelijke spanning. Wanneer dit lang duurt, kan jouw energie steeds verder afnemen.

Het kost bovendien aandacht. Terwijl jij in gedachten bezig bent met beleid, het weer, de buurman, een vertraagd pakket en alles wat morgen misschien verkeerd gaat, ben je minder aanwezig bij wat vandaag werkelijk aandacht nodig heeft.

Wat kun je eraan doen?

De eerste vraag is niet alleen wat je eraan kunt doen. De vraag is ook: wil je werkelijk iets anders leren? Je druk maken kan namelijk een ingesleten gewoonte zijn. Het geeft jou misschien het gevoel dat je verantwoordelijk, voorbereid of betrokken bent. Veranderen betekent dat je moet leren verdragen dat niet alles onder jouw controle staat.

Vraag jezelf eerst af: is er werkelijk een probleem? Wat zijn de feiten en welke uitleg heb ik zelf toegevoegd? Kan ik iets doen? Zo ja, welke concrete handeling is nodig? Zo nee, waarom blijf ik er dan toch mee bezig?

Doe wat binnen jouw invloed ligt

Kun je bellen, een vraag stellen, bezwaar maken, een afspraak verduidelijken of jouw mening uitspreken? Doe dat dan. Actie kan zorgen verminderen wanneer die actie werkelijk invloed heeft op de situatie.

Stop wanneer je niets nieuws meer bedenkt

Wanneer je voor de vierde keer hetzelfde scenario doorneemt, ben je meestal niet meer aan het oplossen. Je bent aan het herhalen. Merk dat moment op en richt jouw aandacht bewust op iets anders.

Controleer jouw verwachtingen

Verwacht je dat mensen precies doen wat jij voor ogen hebt? Verwacht je dat een planning nooit verandert of dat je iedere fout vooraf kunt voorkomen? Dan ligt een deel van de spanning misschien niet in de situatie, maar in jouw verwachting.

Maak het probleem weer op ware grootte

Vraag jezelf af: hoe belangrijk is dit werkelijk? Is dit over een uur, een week of een jaar nog steeds een groot probleem? Daarmee bagatelliseer je niet alles. Je brengt het probleem terug naar de omvang die het werkelijk heeft.

Welke onderwerpen hangen samen met je overal druk om maken?

Wanneer je je overal druk om maakt, ben je vaak ook bezig met wat mis kan gaan. Jouw aandacht gaat dan vooral naar risico’s, problemen en mogelijke negatieve uitkomsten.

Misschien merk je dat je daardoor ook tegen steeds meer dingen opziet. Een gewone afspraak of taak krijgt vooraf al zoveel aandacht dat zij steeds zwaarder gaat voelen.

Het kan helpen om jouw cirkel van invloed te onderzoeken. Waar kun je werkelijk iets veranderen en welke omstandigheden zul je moeten aanvaarden of anders leren hanteren?

Veelgestelde vragen over je overal druk om maken

Hieronder beantwoord ik vijf verdiepende vragen over piekeren, controle en overmatige betrokkenheid.

Waarom voelt niets doen soms onverantwoordelijk?

Misschien heb je geleerd dat een verantwoordelijk mens voortdurend oplet en vooruitdenkt. Daardoor kan rust voelen alsof je iets vergeet. Maar verantwoordelijkheid betekent ook dat je weet wanneer je genoeg hebt gedaan.

Waarom irriteert het mij wanneer anderen zich minder druk maken?

Je kunt hun rust ervaren als onverschilligheid, vooral wanneer jij veel verantwoordelijkheid voelt. Toch betekent een rustigere reactie niet automatisch dat de ander het probleem niet serieus neemt.

Kan perfectionisme ervoor zorgen dat ik mij overal druk om maak?

Ja. Wanneer fouten volgens jou eigenlijk niet mogen voorkomen, wordt iedere onzekerheid een mogelijke bedreiging. Je probeert dan voortdurend te voorkomen dat iets anders loopt dan gepland.

Waarom word ik moe van mijn eigen gedachten?

Voortdurend risico’s inschatten, scenario’s bedenken en situaties controleren vraagt veel mentale energie. Jouw hoofd blijft actief, ook wanneer er op dat moment niets hoeft te gebeuren.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Wanneer de zorgen jouw slaap, gezondheid, werk of relaties langdurig beïnvloeden of wanneer je nauwelijks meer kunt ontspannen, is het verstandig om dit met jouw huisarts of een passende professional te bespreken.