home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / trots

Trots: ben je weleens trots op jezelf?

Ben jij weleens trots op jezelf? Ben je weleens trots op wat je bereikt hebt, of op wat je gepresteerd en verworven hebt? Trots hoort bij blijdschap en vreugde, omdat je tevredenheid en positieve waardering ervaart over wie je bent of wat je hebt gedaan. Dit artikel gaat over de zonnige kant van trots, maar ook over de schaduwzijde.

Is er iets mis met trots?

Is trots verkeerd? Deze vraag stelde me pas iemand. Nu ben ik niet de rechter die oordeelt over goed en kwaad. Dat laat ik graag aan jezelf over. Ik draai het om. Wat is het positieve van trots? Wat mij betreft is trots de boosterprik om jouw identiteit te versterken. Dus als iemand zegt: ‘Je mag ook weleens trots zijn op jezelf’, dan bedoelt hij of zij waarschijnlijk dat je jezelf te klein maakt.

Trots heeft een hoge mate van weerspiegeling en reflectie op wat jij hebt gedaan, op wat je hebt verworven en op wie je bent. Je kunt ook trots zijn op de weg die je gegaan bent, hoe diep de weg ook was. Maar het zal altijd gaan over iets wat bij jou past. Trots is dus wat anders dan pochen, bluffen, overbluffen of opscheppen. Wanneer daar sprake van is, doe je je groter voor dan je bent. Daar hoef je niet trots op te zijn.

Hoe hangen trots, eergevoel en waardering samen?

Waardering, zelfwaardering en eergevoel hebben alles te maken met trots. Trots is een compliment aan jezelf. En het is een vervulling van jouw behoefte aan waardering. Wat opvalt, is toch de link naar jouw talenten. Ik noem wat voorbeelden.

• Een creatieve maker is trots op wat hij of zij gemaakt heeft. Op het moment dat dit wordt opgemerkt door anderen voelt hij zich gewaardeerd.
• Een behulpzaam persoon is trots als zijn of haar hulp wordt gevraagd. Hij of zij voelt zich dan zinvol en dus ligt er een relatie met de behoefte aan waardering en zingeving.
• Trots kan je dus de weg wijzen naar jouw behoeften en naar jouw kwaliteiten. Kun jij aangeven waar je trots op bent?

Ben je weleens trots op jezelf?

Ben je weleens trots op jezelf? Dat zegt dus iets over jouw kwaliteiten en over jouw behoeften. Maar wie nooit trots is op zichzelf, waardeert zichzelf waarschijnlijk te weinig, heeft een negatief zelfbeeld of een beperkt zelfvertrouwen. Wil je ontdekken waar jouw kwaliteiten liggen of wil je ontdekken wat jouw behoeften zijn? Daar kunnen wij je bij helpen middels gerichte training en coaching.

Wat is gekrenkte trots?

Gekrenkte trots kan ontstaan bij tegenslagen en gaat vaak samen met een mengeling van andere gevoelens, zoals teleurstelling en boosheid. Ten diepste heeft gekrenkte trots te maken met een krenking van jouw eergevoel. Dat betekent dat je je in jouw eer aangetast voelt of dat je je beledigd voelt. Zie je de relatie weer met jouw behoeften? Aangetast zijn in jouw eer heeft een relatie met jouw behoeften. Jouw behoefte aan waardering wordt aangetast of bedreigd, of je hebt het gevoel dat dit gebeurt.

Gekrenkte trots kan je overigens behoorlijk dwarszitten, bijvoorbeeld in de relatie met andere mensen. Maar ook kun je er zelf heel veel last van krijgen. Belangrijk is in dit geval om:

• Te leren incasseren en om te gaan met tegenslagen.
• Te leren relativeren.
• Te leren loslaten en begrenzen: onder andere leren aanvaarden of toegeven.
• Te leren erkennen dat je fout was of de situatie verkeerd hebt ingeschat.

Wanneer wordt trots negatief?

Wanneer trots doorslaat, ontstaat er een overmatig ‘zie mij eens-gehalte’. Dat heeft een tweetal ontsporingen, namelijk:

• Hoogmoed of arrogantie, jezelf overschatten.
• Hautain of verwaand zijn, op een ander neerkijken.

Hoogmoed is dus de negatieve vorm van trots. Van oorsprong is het één van de zeven hoofdzonden. Het gevoel van trots slaat dan door naar een ongezonde vorm:

• Aantrekkelijker willen zijn dan anderen.
• Beter willen zijn dan de ander.
• Meer willen weten dan de ander.
• Meer willen bereiken dan de ander.
• Een succesvollere carrière willen hebben dan anderen.

Waarom kan doorgeslagen trots hardnekkig zijn?

Trots in de doorgeslagen variant is ook hardnekkig en kan je behoorlijk in de weg zitten. Iemand die trots is, kan iedere realiteitszin verliezen en zichzelf in de waan aanbidden, menend dat hij of zij de juiste kijk op de zaak heeft of menend dat alleen zijn of haar zienswijze ertoe doet. Het contact met anderen ontbreekt. Zelfreflectie is ondenkbaar. En wie te trots is om eerlijk in de spiegel te kijken, kan bedrogen uitkomen. Kortom: ook een vorm van zelfbedrog.

Wanneer wordt trots afhankelijk van bevestiging?

Trots wordt afhankelijk van bevestiging wanneer je pas tevreden over jezelf kunt zijn als anderen jouw prestaties zien, bewonderen of waarderen. Een compliment geeft dan tijdelijk een goed gevoel, maar zonder aandacht of erkenning begint de twijfel opnieuw. Je bent niet alleen blij met wat je hebt bereikt, maar hebt de reactie van anderen nodig om te kunnen geloven dat jouw prestatie werkelijk iets waard is.

Daardoor kan de drang ontstaan om jezelf steeds opnieuw te bewijzen. Je wilt meer bereiken, beter presteren of nadrukkelijker laten zien wat je hebt gedaan. Gezonde trots heeft die voortdurende bevestiging niet nodig. Je kunt erkennen wat je hebt bereikt, ook wanneer niet iedereen het ziet of er applaus voor geeft.

Welke gevoelens hangen samen met trots?

Trots hangt nauw samen met je waardevol voelen. Wanneer je trots bent op iets wat bij jou past, erken je jouw eigen inzet, kwaliteiten en groei. Je hoeft jezelf daarbij niet boven anderen te plaatsen. Je staat stil bij wat jij hebt gedaan en bij wat dat voor jou betekent.

Veelgestelde vragen over trots

Trots roept ook vragen op over bescheidenheid, kritiek, vergelijking en de manier waarop je prestaties met anderen deelt. Hieronder beantwoord ik vijf verdiepende vragen.

Waarom voelt het soms ongemakkelijk om te zeggen dat je trots bent?

Misschien heb je geleerd dat je bescheiden moet zijn of dat trots al snel op opscheppen lijkt. Daardoor kun je jouw eigen prestatie kleiner maken, ook wanneer gezonde erkenning op zijn plaats is.

Kun je trots zijn zonder jezelf met anderen te vergelijken?

Ja. Je kunt jouw eigen groei, inzet of prestatie beoordelen vanuit waar jij vandaan kwam en wat jij hebt moeten overwinnen. Daarvoor hoef je niet beter te zijn dan iemand anders.

Hoe reageer je wanneer iemand jouw prestatie kleiner maakt?

Blijf bij wat de prestatie voor jou betekent. De reactie van een ander verandert niet automatisch de inzet, groei of betekenis die jij zelf hebt ervaren.

Waarom kan kritiek extra hard aankomen wanneer je ergens trots op bent?

Omdat je jezelf met de prestatie hebt verbonden. Kritiek op het resultaat kan dan voelen als kritiek op wie jij bent. Het helpt om onderscheid te maken tussen jouw waarde als persoon en wat je hebt gemaakt of gedaan.

Hoe vier je een prestatie zonder op te scheppen?

Benoem waar je blij mee bent, welke inspanning het heeft gevraagd en wat je hebt geleerd. Zo geef je ruimte aan jouw trots zonder jezelf boven anderen te plaatsen.