home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / nuchter / afstandelijk

Afstandelijk overkomen: waarom lijk je koel of gesloten?

Kom je koel en afstandelijk over? Vinden anderen jou soms afstandelijk? Reageer je vaak onderkoeld? Soms krijg je terug dat je kil overkomt of dat je een muur om je heen hebt. Je praat weinig over jezelf. Je lijkt rationeel, beheerst, zelfs een beetje emotieloos. Maar vanbinnen zit er iets heel anders. Afstandelijk overkomen is een valkuil die kan horen bij de kernkwaliteit nuchter zijn. De kracht is dat je niet bij het minste of geringste aangeslagen raakt en in moeilijke situaties het hoofd koel houdt. Maar wanneer jouw beheersing zo groot wordt dat de ander geen betrokkenheid meer ervaart, kan jouw nuchterheid als afstand of kilte overkomen.

Wat is het verschil tussen afstandelijk en gereserveerd overkomen?

Gereserveerd of terughoudend zijn hoeft helemaal geen probleem te zijn. Je hoeft niet voortdurend het achterste van jouw tong te laten zien en je hoeft ook niet bij iedere ontmoeting jouw complete binnenwereld op tafel te leggen. Sommige mensen kijken eerst de kat uit de boom, hebben tijd nodig voordat ze zich openen of zijn gewoon niet zo uitbundig. Afstandelijk wordt het wanneer de ander niet alleen merkt dat je terughoudend bent, maar nauwelijks nog toegang tot jou ervaart. Je bent er wel, maar de ander voelt weinig contact. Je reactie is correct, rationeel en misschien zelfs vriendelijk, maar toch blijft er iets tussen zitten. Dat onderscheid is belangrijk. Je hoeft niet extravert, uitbundig of emotioneel te worden om minder afstandelijk over te komen. Gereserveerd mag. De vraag is vooral of de ander ondanks jouw terughoudendheid nog kan ervaren: jij bent er, je luistert en wat ik zeg doet iets met je.

Waarom kom je afstandelijk of koel over?

Hoe komt het dat je zo overkomt? Ik weet het niet, want ik ken jou niet. Ik kan je wel wat handreikingen doen. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je weinig van jouw binnenwereld laat zien of waarom een ander jouw beheersing als afstand ervaart.

Je hebt een muur om je innerlijk gebouwd

Een eerste handreiking is: je hebt een muur om je innerlijk gebouwd. Emoties en gevoelens verstop je achter de muur. Niemand mag zien wat jij voelt en ervaart. Blijkbaar had je zo'n muur nodig in jouw leven. Blijkbaar was dat jouw enige manier van overleven. Zodra je te kwetsbaar werd, ging een ander er wellicht met jouw vertrouwen vandoor. Dus je hebt jezelf levenslang getraind op flegmatiek overkomen of zogenaamd onverstoorbaar zijn.

Dat kan raken aan emotionele afstand houden. Je houdt niet alleen letterlijk afstand, maar schermt ook af wat er vanbinnen gebeurt.

Je hebt het nooit geleerd

Een tweede handreiking: je hebt in jouw opvoeding nooit geleerd om jouw gevoelens te tonen. Misschien werd het zelfs als zwakte gezien. Laat staan dat je jouw gevoelens deelt met jouw omgeving. Wat je niet hebt geleerd, doe je later ook niet automatisch vanzelf.

Het is jouw valkuil

Een derde handreiking: het is een valkuil van bepaalde kwaliteiten die je hebt. Misschien passen eigenschappen als zaakgericht, zakelijk, nuchter, no-nonsense of ingetogen bij je. Dat kunnen kernkwaliteiten zijn. De kracht is dat je niet bij het minste of geringste aangeslagen of in paniek bent en dat jij in moeilijke situaties het hoofd koel houdt.

Herken je deze kwaliteiten? Dan kan koel overkomen jouw valkuil zijn. Zeker wanneer jouw nuchtere houding zo sterk wordt dat een ander jou als onpersoonlijk gaat ervaren.

Je bent teleurgesteld en daarom reageer je zo

Een vierde handreiking: je hebt teleurstellingen opgelopen. Misschien ben je wel degelijk een gevoelig mens, met een groot hart. Maar ergens onderweg heb je besloten om dat niet meer te tonen. Omdat je niet serieus genomen werd, omdat jouw emoties niet welkom waren of omdat je gekwetst werd op het moment dat je open was. En dus trok je de stekker eruit. Niet omdat je niet voelt, maar omdat voelen te veel pijn deed.

Je leeft vanuit controle

Een vijfde handreiking: je leeft vanuit controle. Je wilt overzicht houden. Je vertrouwt op analyse, logica en structuur en laat niets aan het toeval over. Maar juist dat maakt dat je hoofd het overneemt van jouw hart. Niet omdat jouw hart zwak is, maar omdat het ondergesneeuwd is geraakt.

Je bent overprikkeld

Een zesde handreiking: je bent overprikkeld. Je leeft op jouw reserves. En dan is afstand een manier om jezelf te beschermen. Je sluit je een beetje af, trekt je terug en schermt je af. Niet uit kilte, maar uit zelfbehoud.

Waarom ziet de ander jouw betrokkenheid soms niet?

Omdat betrokkenheid die alleen vanbinnen zit voor de ander lastig waarneembaar is. Jij kunt denken: natuurlijk leef ik mee, natuurlijk vind ik dit belangrijk. Maar wanneer jouw gezicht weinig laat zien, je nauwelijks reageert en je vooral met een rationeel antwoord komt, moet de ander maar raden wat er in jou gebeurt. Daar ontstaat gemakkelijk misverstand. Jij vindt misschien dat je rustig en beheerst reageert. De ander ervaart dat jij niets voelt. Jij wilt eerst nadenken voordat je iets zegt. De ander denkt dat zijn verhaal jou koud laat. Jij wilt niet dramatisch doen. De ander vraagt zich af of hij jou überhaupt bereikt. Dat betekent niet dat je toneel moet gaan spelen of emoties moet produceren die er niet zijn. Maar soms is één zin al voldoende: 'Dat raakt me wel', 'Ik moet hier even over nadenken' of 'Ik vind dit belangrijker dan je misschien aan mij ziet.' Dan hoeft de ander niet langer jouw binnenwereld te raden.

Wat zijn de gevolgen als je afstandelijk overkomt?

Soms hoor je het letterlijk terug: 'Ik weet niet wat ik aan jou heb.' Of: 'Je raakt me niet.' En dat doet pijn. Want vanbinnen voel je wel betrokkenheid. Je bedoelt het goed. Je wilt verbinden, maar het lukt niet. Je merkt dat jouw verhaal niet landt. Dat mensen afhaken. Dat ze jouw inhoud serieus nemen, maar jou als mens niet echt zien.

Soms raak je daardoor geïsoleerd. In jouw werk. In jouw relaties. Alsof je op een eiland zit terwijl je eigenlijk bruggen wilt bouwen. Maar die brug begint bij jezelf en bij het laten zien van wat er in je leeft. Het kan ook frustratie opleveren. Je hebt alles goed voorbereid, nagedacht en weet precies wat je wilt zeggen. Maar toch gebeurt er niets: geen beweging, geen respons, geen contact.

En je vraagt je af: wat doe ik verkeerd? Het antwoord zit soms niet in wat je zegt, maar in wat je niet laat zien.

Hoe laat je meer van jezelf zien zonder alles open te gooien?

Meer van jezelf laten zien betekent niet dat je voortaan jouw complete levensverhaal met iedereen moet delen. Openheid is geen verplichting om alles te vertellen. Het gaat erom dat de ander iets meer toegang krijgt tot wat een situatie met jou doet, wat jij belangrijk vindt of waarom je reageert zoals je reageert.

Je kunt klein beginnen. Benoem eens wat een gesprek met je doet. Zeg dat je tijd nodig hebt om iets te verwerken in plaats van stil te vallen. Laat weten dat je geraakt bent, ook wanneer je dat aan de buitenkant nauwelijks ziet. Daarmee geef je de ander informatie die hij anders zelf moet invullen.

Ook verbindend communiceren kan daarbij helpen. Niet door minder nuchter te worden, maar door jouw zakelijke en rationele kant aan te vullen met iets van wat er in jou leeft. Hoofd en hart hoeven elkaar niet uit te sluiten.

Je hoeft jouw muur ook niet in één keer omver te trekken. Misschien is een deur al genoeg.

Ontwikkeldoelen als je afstandelijk of koel overkomt

De oorspronkelijke leerpunten draaien vooral om verbinden, gevoelens toelaten, openheid en begrijpen waarom je doet wat je doet. Samengebracht kom ik uit op deze drie ontwikkeldoelen:

• Leren om gevoelens en betrokkenheid iets zichtbaarder te maken zonder het gevoel te hebben dat je alles van jezelf moet prijsgeven.
• Meer open en verbindend communiceren door niet alleen feiten en gedachten maar ook iets van jouw beleving te laten zien.
• Herkennen wanneer afstand, beheersing of controle jou helpt en wanneer hetzelfde gedrag juist contact en verbinding in de weg staat.

Veelgestelde vragen over afstandelijk overkomen

Afstandelijk overkomen betekent niet automatisch dat je weinig voelt of weinig betrokken bent. Vaak zit het verschil juist tussen wat er vanbinnen gebeurt en wat de ander daarvan aan de buitenkant kan waarnemen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Wat is het verschil tussen koel overkomen en gevoelloos zijn?

Koel overkomen gaat over de indruk die jouw gedrag bij een ander oproept. Je kunt weinig emotie laten zien en toch vanbinnen veel ervaren. Daarom is het belangrijk om niet vanuit alleen de buitenkant conclusies te trekken over wat iemand wel of niet voelt.

Kan ik leren om mezelf meer te laten zien?

Ja. Je kunt oefenen om iets duidelijker te benoemen wat een situatie met je doet, zonder dat je ineens alles hoeft te delen. Vaak zijn kleine signalen van betrokkenheid al voldoende om voor de ander een groot verschil te maken.

Hoe weet ik of afstandelijk gedrag bij mij hoort of aangeleerd is?

Kijk vooral naar wanneer het gebeurt. Ben je altijd terughoudend of vooral in situaties waarin je spanning, teleurstelling of kwetsbaarheid ervaart? Juist dat verschil kan je iets vertellen over jouw natuurlijke stijl en over gedrag dat je gaandeweg hebt ontwikkeld.

Wat als ik afstandelijk word wanneer ik overprikkeld ben?

Dan kan terugtrekken voor jou een manier zijn om rust te creëren. Het is nuttig om te herkennen wanneer je tijdelijk ruimte nodig hebt en dat zo mogelijk ook uit te leggen, zodat de ander jouw terugtrekken niet automatisch als afwijzing of desinteresse hoeft te ervaren.

Moet ik emotioneler worden om minder afstandelijk over te komen?

Nee. Het gaat niet om méér emotie produceren. Het gaat erom dat jouw betrokkenheid voor de ander iets beter zichtbaar wordt. Je kunt nuchter, beheerst en zakelijk blijven en toch laten merken wat jou raakt, bezighoudt of belangrijk is.