home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bedachtzaam / besluiteloos

Besluiteloos: waarom kom je niet tot een beslissing?

Ben jij vaak besluiteloos? Kom je er niet toe om de knoop door te hakken? Weet jij ook hoe dat komt? Of heb je daar nooit over nagedacht? In dit artikel ga ik in op besluiteloosheid. Wat is het precies? Hoe ontstaat het? Kun je er wat aan doen? Besluiteloosheid kan de valkuil zijn van de kernkwaliteit bedachtzaam, doordacht en weloverwogen. Je denkt zorgvuldig na voordat je iets doet, maar wanneer dat doorschiet, blijf je denken en komt het besluit niet.

Wanneer je regelmatig besluiteloos bent, krijg je vaak weinig positieve feedback. Want het wordt als behoorlijk negatief ervaren wanneer je maar blijft talmen en ronddraaien zonder tot een beslissing te komen. Overigens heeft een besluit te maken met beslissingen en keuzes. Je zou het ook beslissingloosheid kunnen noemen of keuzeloosheid.

Wat is het verschil tussen bedachtzaam en besluiteloos?

Bedachtzaam zijn is een kwaliteit. Je neemt niet zomaar een besluit, denkt na over de consequenties en kijkt verder dan jouw eerste impuls. Daar is niets mis mee. Sterker nog: bij belangrijke keuzes is het verstandig om niet over één nacht ijs te gaan. Besluiteloos wordt het wanneer het nadenken geen besluit meer oplevert. Je beschouwt, redeneert en twijfelt, maar je komt niet verder.

Daar ligt ook het verschil met te veel wikken en wegen. Bij wikken en wegen blijf je mogelijkheden en scenario's tegen elkaar afzetten. Besluiteloosheid zit een stap verder: uiteindelijk komt de knoop niet doorgehakt. Het proces blijft draaien, maar er volgt geen duidelijke keuze.

Waar komt besluiteloosheid vandaan?

Met groot gemak kan ik tal van oorzaken opsommen waardoor je besluiteloos bent geworden. Misschien herken je er een paar bij jezelf. Soms helpt dat. Maar natuurlijk heb jij jouw eigen verhaal. Ik zal een aantal mogelijkheden voor jou op een rij zetten.

De valkuil van bedachtzaam en weloverwogen zijn

Ik begin met het positieve door besluiteloosheid als valkuil te benoemen. Wellicht beschik je over de kernkwaliteit bedachtzaam, doordacht en weloverwogen en drijf je daar soms in door. Of je beschikt over de kwaliteit behoedzaamheid en je bent terechtgekomen in de valkuil van besluiteloosheid. In dat geval ligt het leerpunt niet in minder nadenken, maar in leren herkennen wanneer je voldoende hebt nagedacht en het tijd is om te kiezen.

Onzekerheid

Onzekerheid en gebrek aan zelfvertrouwen kunnen maken dat je niet tot een beslissing komt. Je bent bang dat je de verkeerde keuze maakt, dat jouw beslissing verkeerd uitpakt of dat mensen uit jouw omgeving negatief reageren. Je vlucht in beschouwingen en argumenten, maar als het erop aankomt blijf je talmen en weifelen.

• Je bent bang dat je de verkeerde keuze maakt.
• Je bent bang dat jouw beslissing verkeerd uitpakt.
• Je weet niet zeker of dit wel de goede keuze is.
• Je bent bang voor reacties in jouw omgeving.
• Je blijft nadenken omdat kiezen definitief voelt.

Je wilt te veel controle

Een andere oorzaak is dat je graag controle wilt houden over de situatie. Je voelt aarzeling en daarom kom je niet tot een keuze. Je wilt vooraf weten hoe de beslissing uitpakt, welke gevolgen eraan vastzitten en of er onderweg misschien iets fout kan gaan. Maar dat is nu juist het vervelende van veel beslissingen: je kunt niet alles vooraf weten.

• Je bent bang dat de keuze verkeerd uitpakt.
• Je kunt de situatie niet volledig overzien.
• Je wilt alle gevolgen van jouw keuze vooraf kennen.
• Je ziet voortdurend beren op de weg. Wat voor kleur hebben ze trouwens?

Je wilt geen fouten maken

Ook perfectionisme kan besluiteloosheid behoorlijk voeden. Wanneer de beslissing foutloos moet zijn, moet je vooraf ook zeker weten dat je de beste keuze maakt. Alleen bestaat die zekerheid lang niet altijd. Je kunt daardoor steeds weer een argument bedenken waarom je nog even moet wachten.

De perfecte beslissing bestaat bovendien vaak alleen achteraf. Dan weet je wat er gebeurd is. Vooraf moet je het doen met de informatie, ervaring en mogelijkheden die je op dat moment hebt.

Je hebt nooit geleerd om keuzes te maken

Ik noem nog een oorzaak: je hebt nooit geleerd om keuzes te maken. Dit werd thuis altijd voor je gedaan. Iemand zei: 'Mijn moeder besliste nog welke kleren ik moest aanhebben, terwijl ik al op de middelbare school zat.' Iemand anders vertelde: 'Vaders wil was wet bij ons thuis. Discussie was niet mogelijk en dus heb ik nooit geleerd om beslissingen voor mezelf te maken.'

• Je vindt het lastig om verantwoordelijkheid te nemen voor keuzes die je maakt.
• Je vindt het moeilijk om de consequenties van jouw keuze te aanvaarden of daar verantwoordelijkheid voor te nemen.
• Je blijft graag in de comfortzone zitten.
• Je zoekt bevestiging bij anderen voordat je durft te kiezen.

Wanneer een ander vroeger steeds voor jou bepaalde wat goed was, heb je misschien onvoldoende geoefend met zelf kiezen, fouten maken en de consequenties dragen. Dan is besluitvaardigheid niet alleen een kwestie van sneller denken. Je moet leren vertrouwen op jouw eigen afweging.

Je mist durf

Er is moed nodig om een besluit te nemen. Wanneer je het iedereen naar de zin wilt maken, kom je niet altijd tot een besluit. Op basis van consensus kom je er namelijk niet altijd uit. Soms moet iemand uiteindelijk zeggen: dit gaan we doen. Misschien durf je de werkelijkheid niet onder ogen te zien en is dat een reden voor uitstel. Ook dan lost nog een week nadenken het echte probleem niet op.

Welke gevolgen heeft besluiteloosheid?

De gevolgen van besluiteloosheid kunnen impact hebben. Wie geen keuzes maakt, maakt immers ook keuzes. Er ontstaat onduidelijkheid over de richting die nu ingeslagen moet worden, je kunt als team of in jouw persoonlijke leven niet verder en jouw besluiteloosheid raakt andere mensen. Bovendien draagt voortdurend twijfelen niet bepaald bij aan jouw zelfverzekerdheid.

• Er ontstaat onduidelijkheid over de richting die ingeslagen moet worden.
• Je kunt niet verder als team of in jouw persoonlijke leven.
• Jouw besluiteloosheid raakt andere mensen.
• Je stelt noodzakelijke verandering uit.
• Je laat kansen voorbijgaan omdat je niet kiest.
• Het draagt niet bij aan zelfverzekerdheid.

Zeker in een leidinggevende functie merken anderen jouw besluiteloosheid snel. Medewerkers kunnen niet eeuwig blijven wachten tot jij alle mogelijkheden hebt overwogen. Op een gegeven moment hebben zij richting nodig om verder te kunnen.

Waarom is geen besluit nemen ook een keuze?

Dat vergeten we nogal eens. Wanneer jij geen besluit neemt, blijft de bestaande situatie gewoon bestaan. Daarmee heb je feitelijk gekozen om voorlopig niets te veranderen. Dat kan soms verstandig zijn, maar doe dan niet alsof er geen keuze is gemaakt. Niet handelen heeft net zo goed gevolgen.

Ik heb drie dingen om over na te denken. De comfortzone is een schijnveiligheid: je leert er niet zo veel. Het gevaar van eten is dat je vol wordt, terwijl het gevaar van niet eten is dat je honger krijgt. Aan elke keuze zit een keerzijde. En wanneer je geen besluit neemt, neem je het besluit om de bestaande situatie intact te laten.

Dat laatste vind ik belangrijk. Soms wachten mensen op een keuze zonder te beseffen dat wachten zelf al consequenties heeft. Een baan die niet past blijft dezelfde baan. Een probleem dat om een besluit vraagt blijft liggen. Een team dat richting nodig heeft blijft wachten. Ook besluiteloosheid stuurt dus de werkelijkheid een bepaalde kant op.

Welke belemmering houdt jou tegen om te beslissen?

Vraag jezelf daarom niet alleen af welke keuze de beste is. Vraag ook: wat houdt mij tegen om te kiezen? Zoek ik informatie die werkelijk nodig is, of zoek ik zekerheid die niemand mij kan geven? Ben ik bang voor een fout, voor kritiek, voor verantwoordelijkheid of voor de consequenties? Misschien ligt de blokkade helemaal niet in de inhoud van de beslissing, maar in wat kiezen emotioneel bij jou oproept.

Wanneer je dat onderscheid gaat zien, wordt het gemakkelijker om ermee aan de slag te gaan. Soms heb je inderdaad meer informatie nodig. Soms moet je nog met iemand overleggen. En soms weet je eigenlijk allang genoeg maar durf je de stap niet te zetten.

Hoe hak je knopen door zonder volledige zekerheid?

Door te accepteren dat besluitvaardigheid niet betekent dat je alles zeker weet. Een goed besluit kan nog steeds verkeerd uitpakken en een keuze die spannend voelt kan achteraf uitstekend blijken te zijn. Je moet dus leren beslissen op basis van voldoende informatie in plaats van volledige zekerheid.

Stel jezelf een grens. Welke informatie heb ik werkelijk nodig? Wanneer wil ik de beslissing genomen hebben? Wat zijn de belangrijkste voor- en nadelen? En welke consequentie ben ik bereid te dragen? Daarna komt het moment waarop nadenken overgaat in kiezen. Dat is precies waar besluitvaardigheid over gaat: knopen doorhakken en besluiten nemen.

Je kunt bovendien leren om bewuster keuzes te maken. Een keuze hoeft niet gegarandeerd de beste keuze van jouw leven te zijn. Het moet een keuze zijn waar jij op basis van wat je nu weet verantwoordelijkheid voor kunt nemen. En als later blijkt dat je moet bijsturen, dan stuur je bij.

Ontwikkeldoelen bij besluiteloosheid

Wanneer bedachtzaamheid bij jou doorschiet in besluiteloosheid, formuleer ik deze drie ontwikkeldoelen:

• Leren bepalen wanneer je voldoende informatie hebt om een verantwoord besluit te nemen.
• Besluitvaardigheid en durf ontwikkelen zodat nadenken uiteindelijk ook tot handelen leidt.
• Verantwoordelijkheid leren nemen voor jouw keuzes en accepteren dat je de gevolgen nooit volledig vooraf kunt controleren.

Veelgestelde vragen over besluiteloosheid

Besluiteloosheid gaat niet alleen over lang nadenken. Het gaat vooral over het moment waarop nadenken, twijfelen of zekerheid zoeken ervoor zorgt dat een noodzakelijk besluit uitblijft.

Is besluiteloosheid hetzelfde als bedachtzaam zijn?

Nee. Bedachtzaamheid is juist een kwaliteit. Je denkt na voordat je handelt en weegt gevolgen af. Besluiteloosheid ontstaat wanneer dat proces zo ver doorschiet dat je niet meer tot een keuze komt.

Waarom stel ik beslissingen steeds uit?

Dat kan verschillende oorzaken hebben. Je kunt bang zijn voor een verkeerde keuze, te veel zekerheid zoeken, weinig vertrouwen hebben in jouw eigen oordeel of moeite hebben om verantwoordelijkheid te dragen voor de consequenties.

Is geen keuze maken ook een beslissing?

Ja. Wanneer je niets besluit, blijft de bestaande situatie intact. Ook dat heeft gevolgen. Niet kiezen ontslaat je dus niet van de consequenties van wat er daarna gebeurt.

Kan perfectionisme besluiteloosheid veroorzaken?

Ja. Wanneer je de perfecte keuze wilt maken en fouten wilt uitsluiten, kun je eindeloos informatie blijven zoeken en scenario's afwegen. Daardoor wordt de kans juist groter dat je helemaal niet kiest.

Hoe word ik besluitvaardiger?

Leer bepalen welke informatie werkelijk nodig is, stel een moment waarop je wilt beslissen en accepteer dat iedere keuze enige onzekerheid bevat. Besluitvaardigheid betekent niet dat je nooit twijfelt. Het betekent dat twijfel jou niet eindeloos tegenhoudt.