home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bedachtzaam / wikken wegen

Wikken en wegen: waarom kom je niet tot een beslissing?

Wikken en wegen is een valkuil wanneer je dat te veel doet! Blijf jij voortdurend wikken en wegen? Kom je moeilijk tot een beslissing? Weet je hoe dat komt? Wil je leren om knopen door te hakken? Ben je besluiteloos? Aan deze valkuil kan de kernkwaliteit bedachtzaam, doordacht en weloverwogen ten grondslag liggen. Dat is een mooie kwaliteit, totdat je zo lang blijft nadenken dat er uiteindelijk geen besluit meer komt.

Wanneer wordt wikken en wegen een probleem?

Als je maar blijft wikken en wegen, dan krijg je daar vanzelf last van. En wanneer je blijft wikken en wegen in leidinggevende functies dan krijgen jouw medewerkers er last van. Dus de vraag of het erg is, beantwoord ik in alle voorzichtigheid met ja. Natuurlijk hangt het ervan af over welk onderwerp het gaat. Hoe belangrijker het thema, hoe groter de impact. Een vakantiehuisje uitzoeken mag best wat langer duren, maar wanneer medewerkers al weken wachten op een besluit dat ze nodig hebben om verder te kunnen, wordt jouw bedachtzaamheid voor hen gewoon een blokkade.

Wat is het verschil tussen bedachtzaam zijn en besluiteloos worden?

Bedachtzaam zijn betekent dat je niet overhaast handelt. Je denkt na, kijkt naar de consequenties en maakt een weloverwogen keuze. Daar zit juist kwaliteit in. De valkuil begint wanneer het nadenken geen duidelijke functie meer heeft en je steeds opnieuw dezelfde argumenten langsloopt. Dan levert een extra ronde wikken en wegen geen nieuwe informatie meer op, maar vooral nieuwe twijfel. Je schuift het moment van kiezen steeds verder vooruit.

Daar ligt ook de relatie met besluiteloosheid. Wikken en wegen beschrijft vooral wat je doet: blijven afwegen, overdenken en scenario's bekijken. Besluiteloosheid is het resultaat dat daaruit kan ontstaan: je komt niet tot een keuze. Je kunt dus uitstekend bedachtzaam zijn zonder besluiteloos te worden. Op een gegeven moment is er voldoende gewikt en gewogen en moet er gewoon een besluit komen.

Waarom blijf je te lang wikken en wegen?

Ik noem wat oorzaken waardoor je soms te lang blijft wikken en wegen:

• Je bent iemand die het niet snel rooskleurig inziet en je blijft maar negatief denken.
• Je blijft alles bedenken wat er fout kan gaan onderweg.
• Je ziet altijd beren op de weg.
• Je probeert vooraf zoveel zekerheden te krijgen dat het gewoonweg niet fout kan gaan.
• Je lijkt een geboren twijfelaar en je blijft maar twijfelen bij sommige beslissingen.
• Je beschouwt te veel en je durft niet op eigen intuïtie en gezond verstand te vertrouwen.
• Er is gebrek aan overtuiging of geloof: misschien klopt er iets niet ergens!
• Je hebt nooit geleerd om keuzes te maken en je zocht altijd bevestiging en instemming bij anderen.
• Je bent perfectionist en je wilt geen fouten maken.

Daar zit een gemeenschappelijk mechanisme in: je probeert door langer na te denken de onzekerheid uit de keuze te halen. Alleen lukt dat lang niet altijd. Bij veel keuzes bestaat nu eenmaal geen honderd procent zekerheid. Je kunt nog tien scenario's bedenken en vervolgens nummer elf over het hoofd zien. Op een bepaald moment moet je dus kiezen met de informatie die je op dat moment hebt.

Welke kernkwaliteit en uitdaging horen bij wikken en wegen?

Wikken en wegen is een valkuil van de kernkwaliteit bedachtzaam, doordacht en weloverwogen. Past die kwaliteit bij jou? Weet je hoe krachtig dat is? Wanneer je dat herkent, is duiding niet moeilijk. Jouw kwaliteit is doordachtheid en jouw uitdaging is daadkracht, slagvaardigheid of besluitvaardigheid. Je hoeft dus niet te leren om voortaan zonder nadenken ergens in te springen. Het leerpunt is dat nadenken uiteindelijk ook tot handelen leidt.

Herken je die kwaliteit niet, dan kunnen er andere oorzaken zijn waardoor je blijft wikken en wegen. Je hebt wellicht nooit geleerd om zelfstandig keuzes te maken. Misschien werd dat vroeger voor je gedaan of werd je niet eens gevraagd om na te denken over bepaalde besluiten in jouw leven. In dat geval durf je misschien geen besluiten te nemen of voel je daar aarzeling en remming bij. Het leerdoel is dan om jouw angst of belemmeringen te overwinnen bij het maken van keuzes.

Wat kost eindeloos wikken en wegen jou en anderen?

Voor jezelf kost het vooral energie. Iedere keuze blijft in jouw hoofd rondzingen. Je hebt nog geen besluit genomen, dus je blijft argumenten verzamelen, scenario's bedenken en eerdere gedachten opnieuw bekijken. Het onderwerp blijft openstaan en vraagt voortdurend aandacht. Je kunt daardoor moe worden van een keuze die allang gemaakt had kunnen zijn. Bovendien kan uitstel ervoor zorgen dat de keuze uiteindelijk voor jou wordt gemaakt omdat een mogelijkheid verdwijnt, een termijn verloopt of iemand anders de knoop doorhakt.

Voor jouw omgeving kan het net zo lastig zijn. Mensen weten niet waar ze aan toe zijn en kunnen niet verder zolang jij nog in dubio staat. Zeker als leidinggevende kan dat verlammend werken. Medewerkers vragen om richting, maar krijgen opnieuw een serie vragen of een nieuwe beschouwing. Bedachtzaamheid is dan geen kwaliteit meer die het besluit beter maakt, maar een rem die beweging voorkomt.

Waar ligt jouw allergie als je bedachtzaam bent?

Het ligt voor de hand dat je er een hekel aan hebt wanneer je onder druk moet beslissen of wanneer anderen gaan drammen en pushen omdat je te veel talmt en treuzelt bij het maken van keuzes. Dat is begrijpelijk. Iemand die zorgvuldig wil nadenken, wordt niet per definitie beter van een ander die roept: 'Kom op, beslis nou eens!'

Maar daar zit ook jouw oefening. De oplossing voor te veel wikken en wegen is niet dat iemand anders voortaan het tempo voor jou bepaalt. Je moet zelf leren voelen wanneer jouw doordachtheid voldoende informatie heeft opgeleverd en wanneer het tijd wordt om slagvaardig te handelen.

Hoe hak je knopen door zonder ondoordacht te worden?

Door vooraf te bepalen wanneer je genoeg informatie hebt. Niet iedere keuze vraagt dezelfde hoeveelheid onderzoek. Soms moet je uitgebreid nadenken omdat de gevolgen groot zijn. Soms heb je na een halfuur eigenlijk alles al op tafel en blijf je daarna alleen nog rondjes draaien. Stel jezelf dan de vraag: welke informatie ontbreekt werkelijk nog om een verantwoord besluit te nemen? Als je daar geen duidelijk antwoord op hebt, is de kans groot dat nóg langer nadenken jouw keuze niet beter maakt.

Accepteer ook dat kiezen betekent dat je andere mogelijkheden loslaat. Wie keuze A maakt, weet nooit precies hoe keuze B zou zijn afgelopen. Je kunt niet eerst alle mogelijke toekomsten uitproberen en daarna terugkomen om de beste te kiezen. Soms moet je op jouw doordachtheid, intuïtie en gezond verstand vertrouwen en vervolgens de consequenties van jouw keuze dragen. Dat is iets anders dan roekeloos besluiten. Het is bedachtzaamheid die op tijd stopt met bedenken en overgaat tot doen.

Ontwikkeldoelen als je te veel blijft wikken en wegen

Wanneer bedachtzaamheid bij jou doorschiet in eindeloos wikken en wegen, formuleer ik deze drie ontwikkeldoelen:

• Leren bepalen wanneer je voldoende informatie hebt om een verantwoord besluit te nemen.
• Meer daadkracht, slagvaardigheid en besluitvaardigheid ontwikkelen zonder jouw doordachte manier van denken kwijt te raken.
• Leren omgaan met de onzekerheid dat je vooraf nooit alle gevolgen van een keuze volledig kunt overzien.

Veelgestelde vragen over wikken en wegen

Wikken en wegen is niet hetzelfde als zorgvuldig nadenken. Het wordt vooral een valkuil wanneer het afwegen geen nieuw inzicht meer oplevert en je daardoor moeilijk tot een beslissing komt. Hieronder vijf aanvullende vragen.

Is wikken en wegen hetzelfde als besluiteloos zijn?

Nee. Wikken en wegen is het proces van steeds opnieuw afwegen en overdenken. Besluiteloosheid is wat eruit kan voortkomen wanneer je daardoor niet meer tot een keuze komt.

Is lang nadenken over een belangrijke keuze verkeerd?

Nee. Hoe belangrijker een besluit, hoe logischer het is dat je zorgvuldig nadenkt over mogelijke gevolgen. De valkuil ontstaat wanneer langer nadenken geen nieuwe informatie meer oplevert maar alleen meer twijfel.

Waarom wil ik eerst volledige zekerheid voordat ik kies?

Omdat zekerheid prettig voelt. Alleen is volledige zekerheid bij veel keuzes niet beschikbaar. Je kunt risico's onderzoeken en gevolgen afwegen, maar uiteindelijk blijft er bijna altijd iets wat je vooraf niet kunt weten.

Kan perfectionisme leiden tot te veel wikken en wegen?

Ja. Wanneer je geen fout wilt maken en de perfecte keuze zoekt, kun je eindeloos blijven onderzoeken of er misschien toch nog een betere mogelijkheid bestaat. Daardoor wordt kiezen steeds moeilijker.

Hoe weet ik wanneer ik genoeg heb nagedacht?

Vraag jezelf af welke concrete informatie nog ontbreekt. Kun je daar geen duidelijk antwoord op geven en herhaal je vooral argumenten die je al kent, dan wordt het waarschijnlijk tijd om de knoop door te hakken.