home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijke effectiviteit / competenties / besluitvaardigheid

Besluitvaardigheid ontwikkelen

Besluitvaardigheid: wat is dat precies? Is dat te ontwikkelen? In dit artikel ga ik verder in op besluitvaardigheid, wat ervoor nodig is en hoe je dat ontwikkelt. Besluitvaardigheid hoort bij de competenties en vaardigheden die belangrijk zijn voor jouw persoonlijke effectiviteit. Het gaat niet alleen om snel beslissen, maar vooral om zorgvuldig afwegen, goed timen en verantwoordelijkheid nemen voor jouw keuze.

Wat is besluitvaardig gedrag?

Wanneer je besluitvaardig bent:

• Begrijp je het belang van jouw beslissing en dat bepaalt de prioriteit en de keuze
• Zie je de noodzaak van jouw besluit en begrijp je dat er een knoop doorgehakt moet worden
• Overzie je de consequenties van de beslissing die je neemt en laat je die meewegen in jouw besluitvorming
• Heb je de durf en de moed om de verantwoordelijkheid te nemen voor de beslissingen die je maakt en ook voor de gevolgen die jouw besluit heeft
• Begrijp je dat jouw besluit invloed heeft op andere mensen en zie je dit niet over het hoofd bij jouw afweging
• Weet je te timen: je neemt een besluit op de juiste tijd, je forceert niet en je stelt het niet uit
• Laat je anderen niet opdraaien voor besluiten, terwijl jij er verantwoordelijk voor bent
• Neem je besluiten op basis van de behoeften die er zijn bij jou persoonlijk of in de organisatie waar je werkt
• Neem je mee wat anderen zeggen, weeg je af wat je van anderen hoort, maar laat je je niet leiden of afleiden door wat anderen zeggen
• Begrijp je ook het verschil tussen beslissingen op operationeel, tactisch of strategisch niveau
• Heb je de moed en durf om ongewenste besluiten te nemen, zelfs als dat niet gewaardeerd wordt of wanneer het weerstand oproept
• Ben je bereid om jouw besluiten toe te lichten aan het team

Is besluitvaardigheid een competentie?

Ik krijg weleens de vraag of besluitvaardigheid een competentie is. Nu zit het woord vaardigheid al opgesloten in besluitvaardigheid. Dus het heeft zeker met vaardigheid te maken. Maar ook met kennis en inzicht! Besluitvaardigheid is echter meer dan kennis en vaardigheid. Het heeft ook te maken met jouw persoonlijke kwaliteiten. Doordat het in die mix van kennis, vaardigheid en persoonlijke eigenschappen plaatsvindt, vind ik het prima als dit als competentie wordt aangeduid. Besluitvaardigheid wordt zichtbaar in jouw gedrag. Je verzamelt informatie, weegt verschillende mogelijkheden af en bepaalt wanneer er voldoende duidelijkheid is om een keuze te maken. Vervolgens neem je verantwoordelijkheid voor het besluit en voor de gevolgen die daaruit voortkomen.

Welke soorten besluiten zijn er?

Iedere dag neem je besluiten. Ga je in de auto naar het werk of op de fiets? Ga je een woning kopen of huren? Wat voor broek trek je vandaag aan? Wat ga je vanavond eten? Er zit dus verschil in besluitvorming omdat er zeer dringende en belangrijke besluiten kunnen zijn en er ook redelijk onbeduidende besluiten genomen worden. In organisaties zou je kunnen spreken over besluiten:

• Op strategisch niveau die vooral gericht zijn op de lange termijn en soms op de middellange termijn.
• Op tactisch niveau die vaak gericht zijn op de middellange termijn en op het vormgeven aan de strategische keuzes die gemaakt zijn, de doelstellingen en de toewijzing van medewerkers.
• Op operationeel niveau die gericht zijn op de praktische uitvoering.

De aard en het belang van het besluit bepalen hoeveel tijd en informatie nodig zijn. Een praktisch besluit kan soms direct worden genomen. Een strategisch besluit vraagt meestal meer onderzoek, overleg en aandacht voor de gevolgen op langere termijn.

Waarom is timing belangrijk?

Wanneer je besluitvaardig bent, kun je timen. Soms moet je meteen een knoop doorhakken. Soms is het een ‘ja’ of ‘nee’. Op andere momenten moet je de tijd nemen. En soms heb je nog meer informatie nodig om tot een goede afweging te komen. Goed timen betekent dat je een besluit niet forceert, maar ook niet onnodig uitstelt. Te snel beslissen kan leiden tot fouten of onvoldoende draagvlak. Te lang wachten kan onzekerheid, vertraging en onduidelijkheid veroorzaken.

Waaraan herken je gebrek aan besluitvaardigheid?

Wanneer we praten over gebrek aan besluitvaardigheid, dan wordt meestal gedacht dat dit besluiteloosheid is. Dat klopt enigszins! Lees ook mijn artikel over besluiteloosheid. Maar er is meer. Je hebt ook gebrek aan besluitvaardigheid wanneer je:

• Je laat leiden door de waan van de dag en ad-hocbeslissingen neemt die niet nodig zijn
• De zaken niet goed afweegt
• De consequenties van een besluit onvoldoende overziet
• Impulsief een knoop doorhakt en in een opwelling een besluit neemt
• Te snel tot een beslissing komt terwijl er redenen zijn om dit besluit nog niet te nemen
• De mensen om je heen te weinig meeneemt in de besluitvorming

Een gebrek aan besluitvaardigheid betekent dus niet alleen dat je niet kunt kiezen. Ook onnodig snel, impulsief of zonder voldoende afweging beslissen kan wijzen op onvoldoende beslissingsvaardigheid.

Wat is het verschil tussen besluitvaardig en impulsief?

Besluitvaardig zijn betekent dat je een keuze maakt nadat je de relevante informatie en gevolgen hebt afgewogen. Impulsief beslissen betekent dat je reageert vanuit een opwelling en onvoldoende stilstaat bij alternatieven of consequenties. Een snelle beslissing kan wel degelijk zorgvuldig zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer de situatie duidelijk is, de risico’s bekend zijn en direct handelen nodig is. De snelheid van het besluit zegt dus niet automatisch iets over de kwaliteit ervan.

Is besluitvaardigheid alleen belangrijk voor leidinggevenden?

Besluitvaardigheid wordt vaak geduid als competentie voor leidinggevenden, managers en directeuren. Dat snap ik wel, maar het is een te beperkte voorstelling van zaken. Besluitvaardigheid is op heel veel andere plekken ook van belang. Denk eens aan de functie van inkoper, chirurg, tandarts, planner of secretaresse. Maar je ziet in de functies die ik noem al verschil.

• Ben je zeer besluitvaardig in praktisch opzicht?
• Ben je besluitvaardig op strategische vraagstukken?
• Kun jij gemakkelijk ad hoc een beslissing nemen?

De vraag is: wat past bij jouw natuurlijke aanleg? Dat bepaalt ook de geschiktheid in een bepaalde functie. De gewenste vorm van besluitvaardigheid verschilt dus per functie. In sommige beroepen moet je snel praktische knopen kunnen doorhakken. In andere functies ligt de nadruk op zorgvuldige tactische of strategische afwegingen.

Hoe kun je besluitvaardigheid ontwikkelen?

Wil je besluitvaardiger zijn? Dan kun je dat ontwikkelen. Hoe dan? Wij doen dat door individuele coaching in een vijftal sessies. En dan ontwikkel je besluitvaardigheid op een manier die bij jou past. Bovendien krijg je inzicht in je valkuilen. Je kunt besluitvaardigheid oefenen door vooraf helder te maken wat je precies moet beslissen. Bepaal welke informatie noodzakelijk is, welke alternatieven er zijn en wanneer het besluit uiterlijk genomen moet worden. Zo voorkom je dat je eindeloos blijft nadenken of juist te snel tot een keuze komt. Het helpt ook om na afloop terug te kijken op jouw besluiten. Welke afweging werkte goed? Waar heb je te lang gewacht? En wanneer nam je een besluit terwijl nog belangrijke informatie ontbrak? Door daarop te reflecteren, ontwikkel je meer inzicht in jouw eigen besluitvormingsstijl.

Besluitvorming binnen organisaties

Wil je als organisatie aan de slag met besluitvorming binnen jouw team? Ook daar helpen we je graag bij. Neem eens contact op voor een adviesgesprek! Binnen organisaties is het belangrijk dat duidelijk is wie informatie aanlevert, wie wordt geraadpleegd en wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor de beslissing. Onduidelijkheid over rollen en bevoegdheden kan ertoe leiden dat besluiten worden uitgesteld of steeds opnieuw ter discussie worden gesteld.

Veelgestelde vragen over besluitvaardigheid

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over besluitvaardigheid als competentie.

Wat is besluitvaardigheid?

Besluitvaardigheid is het vermogen om informatie af te wegen, op het juiste moment een keuze te maken en verantwoordelijkheid te nemen voor het besluit en de gevolgen ervan.

Is besluitvaardigheid hetzelfde als snel beslissen?

Nee. Besluitvaardigheid betekent niet dat je altijd snel beslist. Soms is direct handelen nodig en soms vraagt een goede beslissing om tijd, onderzoek en overleg.

Is besluitvaardigheid een competentie?

Ja. Besluitvaardigheid bestaat uit een combinatie van kennis, inzicht, vaardigheden en persoonlijke eigenschappen. De competentie wordt zichtbaar in de manier waarop je keuzes maakt en verantwoordelijkheid neemt.

Waaraan herken je onvoldoende besluitvaardigheid?

Je stelt noodzakelijke keuzes uit, blijft informatie verzamelen, laat anderen jouw verantwoordelijkheid overnemen of neemt juist te snel een impulsief besluit.

Kun je besluitvaardigheid ontwikkelen?

Ja. Je kunt oefenen met het afbakenen van een beslissing, het verzamelen van noodzakelijke informatie, het afwegen van alternatieven en het bepalen van een duidelijke beslistermijn.

Waarom is timing belangrijk bij besluiten?

Een besluit dat te vroeg wordt genomen kan onzorgvuldig zijn. Een besluit dat te laat wordt genomen kan leiden tot onzekerheid, vertraging en gemiste kansen.