home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / accuraat / perfectionisme / imperfectie

Imperfectie: probeer niet perfect te zijn maar kwetsbaar!

Perfect zijn is een onnozel streven. En toch kun je er danig mee worstelen. Je wilt perfect zijn, er goed uitzien, gebrekkigheid vermijden, vergissingen en fouten voorkomen. Je staat jezelf geen gehakkel en geaarzel toe. Je bent bang om niet aan het perfecte plaatje en het perfecte praatje te voldoen. Ik heb deze pagina onder perfectionisme gezet omdat leven met imperfectie precies raakt aan waar perfectionisme op vastloopt: je probeert te voldoen aan een perfectie die niet bestaat.

Waarom hoort imperfectie bij perfectionisme?

Omdat perfectionisme uitgaat van iets wat niet bestaat. Je probeert foutloos te zijn, alles goed te doen, het perfecte plaatje neer te zetten of te voorkomen dat iemand iets op jou heeft aan te merken. Maar vroeg of laat loop je tegen dezelfde werkelijkheid aan: jij bent niet perfect, de ander is niet perfect en het leven is niet perfect.

Dat betekent niet dat je maar wat moet aanrommelen. Natuurlijk mag je kwaliteit leveren. Natuurlijk mag je zorgvuldig werken en kun je accuraat, nauwkeurig en precies zijn. Maar kwaliteit is iets anders dan perfectie. Bij kwaliteit kijk je naar wat nodig, passend en goed is. Bij perfectie probeer je iets te bereiken wat uiteindelijk niet bestaat.

Imperfectie toelaten betekent daarom niet dat je jouw kwaliteit verlaagt. Je stopt met eisen dat jij, jouw werk, jouw relatie, jouw kinderen of jouw leven moeten voldoen aan een foutloos ideaalbeeld.

Waar loop je tegenaan als je perfect wilt zijn?

Iemand schreef me: 'Ik heb moeite met loslaten van beelden dat ik perfect moet zijn. Ik vind het moeilijk om te aanvaarden:

• Dat ik een ander niet altijd kan helpen.
• Dat ik niet alles kan wat ik zou willen.
• Dat een ander mij niet altijd ziet in de inspanningen die ik doe.'

Voel je hoe hoog de lat ligt? Of zoals iemand anders onlangs zei: 'Ik ben zo gericht op controle en kom daardoor mezelf tegen.' Controle willen hebben op het leven maakt dat je jezelf een keer tegenkomt. Want hoeveel je ook organiseert, controleert en voorbereidt, het leven houdt altijd zaken over die zich niet door jou laten beheersen.

Wat kost het als je voortdurend aan het perfecte plaatje wilt voldoen?

Heel veel energie. Je moet namelijk voortdurend opletten of je nog voldoet. Zie ik er goed genoeg uit? Heb ik het goed genoeg gezegd? Doe ik genoeg? Wat vindt de ander? Heb ik misschien een fout gemaakt? Had ik het toch anders moeten doen? De meetlat staat steeds klaar en jij bent degene die er voortdurend langs moet.

Het vervelende is dat het perfecte plaatje ook steeds kan verschuiven. Heb je het ene bereikt, dan verschijnt er alweer een nieuwe eis. Het kan beter, mooier, slimmer, zorgvuldiger of succesvoller. Zo ontstaat een wedstrijd waarin je nauwelijks kunt winnen omdat de finish telkens wordt verplaatst.

En ondertussen wordt kwetsbaarheid gevaarlijk. Een fout toegeven, iets niet weten, hulp nodig hebben of zeggen dat iets je niet lukt past niet bij het beeld dat je probeert hoog te houden. Dan wordt het perfecte plaatje niet alleen een ideaal maar ook een gevangenis.

Wat hebben zelfcompassie en kwetsbaarheid met imperfectie te maken?

Zelfcompassie is dealen met eigen kwetsbaarheid. Natuurlijk wil je dat het goed gaat met anderen en met jezelf. Maar wanneer je eigen kwetsbaarheid kunt aanvaarden begrijp je:

• Dat je geen dingen van jezelf of anderen mag verwachten die niet realistisch zijn.
• Dat jouw eigenwaarde niet afhangt van jouw prestaties maar van wie je bent.
• Dat je ook fouten maakt of weleens verkeerde inzichten hebt.
• Dat je niet onfeilbaar bent.
• Dat je niet alleen kwaliteiten hebt maar ook valkuilen.
• Dat je wel gedreven mag zijn maar dat het geen zin heeft om de lat te hoog te leggen.

Kwetsbaarheid betekent niet dat je zwak bent. Het betekent dat je kunt verdragen dat een ander ziet dat jij ook twijfelt, fouten maakt, iets niet weet of soms gewoon tekortschiet. Je hoeft het plaatje niet voortdurend glad te strijken. Je hoeft niet onfeilbaar over te komen.

Waarom botst imperfectie met de maatschappelijke norm?

Imperfectie staat haaks op de maatschappelijke norm. De norm is: grip hebben, controle, altijd het maximale eruit willen halen, presteren enzovoort. Niet voor niets dat het aantal burn-outs zo hoog is in dit land toch? Dat ontstaat niet omdat we te weinig vragen van onszelf. Het ontstaat doordat we onszelf overvragen.

Je moet succesvol zijn, een goede relatie hebben, een leuke ouder zijn, goed voor de dag komen, presteren op jouw werk en ondertussen het liefst ook nog ontspannen overkomen. Het plaatje moet kloppen. En wanneer het niet klopt, kan gemakkelijk het idee ontstaan dat jij ergens gefaald hebt.

Maar het leven trekt zich weinig aan van dat perfecte plaatje. Mensen worden ziek. Relaties lopen anders dan gedacht. Kinderen maken eigen keuzes. Werk verandert. Je maakt fouten. Je komt jezelf tegen. Dat is geen storing in het perfecte leven. Dat is het leven.

Hoe leer je imperfectie toelaten zonder onverschillig te worden?

Door te stoppen met de gedachte dat er maar twee mogelijkheden zijn: perfect of waardeloos. Tussen die twee uitersten ligt een enorme wereld. Goed kan goed genoeg zijn. Iets kan waardevol zijn terwijl er tegelijkertijd iets op aan te merken valt. Je kunt een goede ouder zijn en fouten maken. Je kunt deskundig zijn en iets niet weten. Je kunt een prachtig verhaal houden en onderweg een keer hakkelen.

Imperfectie toelaten betekent dus niet: het maakt allemaal niets meer uit. Het betekent dat je realistische eisen stelt. Je mag leren, verbeteren en groeien, maar zonder jezelf iedere keer af te wijzen wanneer het resultaat niet perfect is.

Durf ook een fout te laten bestaan zonder er meteen jouw hele persoon aan vast te knopen. Je hebt iets verkeerd gedaan. Dat betekent niet dat jij verkeerd bent. Je hebt iets niet gehaald. Dat betekent niet dat jij mislukt bent. Je hebt niet aan een verwachting voldaan. Dat betekent niet dat jij geen waarde hebt.

En soms is loslaten gewoon erkennen: dit is wat het is. Niet perfect. Niet foutloos. Misschien zelfs behoorlijk rommelig. Maar wel echt.

Ontwikkeldoelen als perfectie jou te veel bezighoudt

• Realistische verwachtingen leren stellen aan jezelf, anderen en het leven.
• Fouten, beperkingen en kwetsbaarheid leren verdragen zonder jouw eigenwaarde eraan te koppelen.
• Kwaliteit blijven nastreven zonder dat goed pas goed genoeg is wanneer het perfect is.

Veelgestelde vragen over imperfectie

Imperfectie gaat niet over minder jouw best doen. Het gaat over aanvaarden dat perfectie niet bestaat en dat jouw waarde niet afhankelijk is van foutloos presteren.

Wat betekent imperfectie?

Imperfectie betekent letterlijk onvolmaaktheid of onvolkomenheid. Ik leg het vooral uit als erkennen dat het leven, andere mensen en jijzelf niet perfect zijn en dat ook nooit zullen worden.

Waarom is perfect willen zijn een onnozel streven?

Omdat je probeert iets te bereiken wat niet bestaat. Je kunt kwaliteit leveren, groeien en jouw best doen, maar foutloos leven, werken, opvoeden en omgaan met andere mensen bestaat niet.

Is imperfectie hetzelfde als genoegen nemen met middelmatigheid?

Nee. Je mag hoge kwaliteit nastreven en zorgvuldig zijn. Imperfectie toelaten betekent alleen dat je weet waar kwaliteit ophoudt en het zinloze streven naar foutloosheid begint.

Waarom is kwetsbaarheid belangrijk bij imperfectie?

Omdat je dan kunt laten zien dat je niet alles weet, niet alles kunt en soms fouten maakt. Je hoeft geen perfect plaatje overeind te houden om jezelf de moeite waard te vinden.

Hoe leer je leven met imperfectie?

Door realistische eisen te stellen, los te laten wat niet maakbaar is en jouw eigenwaarde niet afhankelijk te maken van prestaties. Je mag fouten maken, opnieuw beginnen en erkennen dat het leven soms anders loopt dan jij had bedacht.