home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / hb school / leerproblemen

Leerbelemmeringen bij hoogbegaafde kinderen

Dit artikel schrijf ik binnen de serie: Is jouw kind hoogbegaafd?

Binnen deze reeks kijken we naar onderwijs, gedrag, leerbehoeften en begeleiding van hoogbegaafde kinderen. In dit artikel lees je meer over leerbelemmeringen, leerproblemen en waarom hoogbegaafde leerlingen soms vastlopen binnen het onderwijs.

Hoogbegaafde leerlingen kunnen, net als andere kinderen, leerproblemen ontwikkelen. Deze leerbelemmeringen worden in het onderwijs alleen niet altijd direct onderkend en aangepakt. De hardnekkige aanname geldt namelijk dat hoogbegaafde leerlingen geen moeite met lesstof zouden hebben.

Hoe hangen leerproblemen en hoogbegaafdheid samen?

De afgelopen jaren komt er in het onderwijs steeds meer aandacht voor dat hoogbegaafdheid kan voorkomen in combinatie met leerproblemen, maar ook met emotionele stoornissen of gedragsstoornissen. Bij leerbelemmeringen kun je deze in combinatie met hoogbegaafdheid opdelen in drie gevallen:

• Leerlingen waarbij de hoogbegaafdheid bekend is, maar leerproblemen over het hoofd worden gezien door compensatie.
• Leerlingen waarbij de leerbelemmeringen wel bekend zijn, maar waarbij de hoogbegaafdheid over het hoofd wordt gezien.
• Leerlingen waarbij geen van beide in het onderwijs is opgemerkt, doordat ze elkaar aan het zicht onttrekken. Deze leerlingen worden gezien als een modale leerling in de klas.

Waarom kunnen hoogbegaafde kinderen vastlopen op school?

Wanneer hoogbegaafde kinderen langdurig vastlopen binnen het onderwijs kan dit grote gevolgen hebben voor hun zelfbeeld en motivatie. Sommige leerlingen raken gefrustreerd, gaan aan zichzelf twijfelen of verliezen het plezier in leren.

Daarnaast kunnen perfectionisme, faalangst en sociaal-emotionele problemen ontstaan. Zeker wanneer leerlingen het gevoel hebben dat zij niet passen binnen het schoolsysteem of steeds te horen krijgen dat zij beter hun best moeten doen.

Lees ook meer over perfectionisme, faalangst en niet passen binnen het schoolsysteem.

Hoe ontstaat een negatief zelfbeeld bij hoogbegaafde leerlingen?

Waar het hebben van leerbelemmeringen past bij een van de mogelijke profielen van een hoogbegaafde leerling, is dit dus niet altijd bekend. Veel leerlingen met hoogbegaafdheid hebben een disharmonische intelligentie. Dit houdt in dat de verhoudingen op verschillende vakgebieden scheefliggen. Bij het ene vak presteren ze dan uitstekend, maar bij een ander vak presteren ze ondermaats. Doordat er door de ouders of in het onderwijs met onbegrip wordt gereageerd, door bijvoorbeeld te zeggen dat de leerling beter zijn of haar best moet doen, kan er een negatief zelfbeeld ontwikkeld worden.

Is een kind met leerproblemen dan niet meer hoogbegaafd?

Ook betekenen deze problemen niet dat een kind ineens niet meer hoogbegaafd is, maar eenvoudigweg dat de leerbelemmeringen pas nu duidelijk worden. Laat een hoogbegaafde leerling niet te lang met deze problemen rondlopen. Hoewel leerbelemmeringen bij een gemiddelde leerling pas vastgesteld worden na twee jaar achterlopen, is bij een hoogbegaafde leerling een half jaar achterlopen al een indicatie voor deze belemmeringen.

Kunnen hoogbegaafde kinderen ook een leer- of ontwikkelingsstoornis hebben?

Kinderen met een ontwikkelingsstoornis hebben een lichamelijke of psychische aandoening waardoor hun ontwikkeling anders verloopt dan die van de meeste kinderen. Leer- of gedragsproblemen kunnen een gevolg zijn. Een leerstoornis zoals dyslexie of dyscalculie heeft waarschijnlijk te maken met een neurologische afwijking en is vaak erfelijk. Het is dus goed mogelijk dat een leerling met hoogbegaafdheid ook leerbelemmeringen ontwikkelt. Omdat er een algemeen gebrek is aan kennis van hoogbegaafdheid bij hulpverleners in de gezondheidszorg, krijgt deze leerling niet altijd de juiste hulp. Met de juiste en goede hulp kan de leerling met een leer- of ontwikkelingsstoornis goed functioneren binnen het onderwijssysteem. Het is van belang dat het onderwijs wordt afgestemd op de leerbehoeften van de leerling.

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel ouders en leerkrachten hebben vragen over leerbelemmeringen bij hoogbegaafde kinderen. Hieronder staan een aantal veelgestelde vragen.

Kunnen hoogbegaafde kinderen leerproblemen hebben?

Ja. Hoogbegaafde kinderen kunnen net als andere kinderen leerproblemen of leerbelemmeringen ontwikkelen.

Hoe herken je leerbelemmeringen bij hoogbegaafdheid?

Leerbelemmeringen kunnen zichtbaar worden door motivatieverlies, frustratie, perfectionisme, onderpresteren of vastlopen op school.

Kunnen hoogbegaafde kinderen dyslexie hebben?

Ja. Hoogbegaafdheid sluit een leerstoornis zoals dyslexie of dyscalculie niet uit.

Waarom worden leerproblemen vaak laat ontdekt bij hoogbegaafde kinderen?

Veel hoogbegaafde leerlingen compenseren hun problemen lange tijd waardoor signalen minder snel opvallen.