home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / oordelen / oma

Oordelen, mening geven en aannames (OMA)

Dit artikel gaat over oordelen, ongevraagd je mening geven en aannames. Het is geschreven in de serie over oordelen en veroordelen.

• Oordelen.
• Mening geven, vooral wanneer daar niet om gevraagd is.
• Aannames.

Oordelen, mening geven terwijl er niet om gevraagd is en aannames, afgekort als OMA, zijn grote belemmeringen in de communicatie met de ander. Het belemmert de openheid van een gesprek en een relatie.

Wat betekent oordelen in communicatie?

Oordelen betekent in feite dat je een waardeoordeel plakt op het gedrag van een ander. Vaak zit er al een afwijzing in. Voorbeelden:

• Iemand zou iets voor je doen maar heeft het nog niet gedaan. Geïrriteerd zeg je: ‘Jij bent ook erg gemakzuchtig, zeg!’.
• ‘Ach, we weten wel hoe het werkt bij jou: je neemt het niet zo nauw, hè?’.
• ‘Jij bent ook altijd te laat.’.
• ‘Dat is typisch iets voor hem.’.
• ‘Daar heb je haar ook weer.’.

Waarom is waarnemen beter dan oordelen?

Een belangrijk punt in het communicatieproces: neem waar en beschrijf het gedrag van de ander. Vertel wat het met jou doet. Maar kwalificeer het niet met een etiketje van goed of fout. Of met andere etiketjes, made by OMA, zoals gemakzuchtig, lui of ongeïnteresseerd.

Let op: OMA heeft veel etiketjes in de aanbieding. Oftewel: OMA heeft een labelwriter en ze labelt graag.

Waarom zit niet iedereen op jouw mening te wachten?

Heb jij overal een mening over en wil je die ook nog overal ventileren? Ook als er niet om gevraagd wordt? Dan zit daar een vergissing achter. Weet je dat heel veel mensen niet op jouw mening zitten te wachten? Zelfs niet al vragen ze om jouw mening! Iemand schreef me: ‘Ik word moe van mensen die continu overal hun mening over spuien. Vooral als het een ongenuanceerde mening betreft die niet veel ruimte laat voor andere gezichtspunten. Een gesprek is dan namelijk niet meer echt mogelijk, die ander staat niet open voor wat ik zou kunnen zeggen, dus haak ik af.

Ik weet ondertussen ook wel dat dat met mijn eigen interpretatie te maken heeft. Er zijn namelijk ook mensen die gewend zijn aan goedmoedig redetwisten en die een kordate mening zien als een uitnodiging om standpunten uiteen te zetten. Dat is fijn voor ze, maar zo werkt het bij mij niet. Als ik bij de ander geen belangstelling bespeur, dan begin ik er niet aan. En trouwens, ik heb vaak even tijd nodig om me een mening te vormen en ook daarom vind ik het lastig als een ander direct al een uitgesproken mening klaar heeft. Vooral als het gaat om iemand die belangrijk voor me is. Dat kleurt mijn waarneming namelijk. Het beïnvloedt mijn mening, nog voordat die duidelijk is geworden. Als ik dat toelaat, als ik daar geen afstand van weet te houden, dan raak ik mezelf kwijt. Dan weet ik niet meer wat mijn eigen mening is. En dat is me al te vaak overkomen in mijn leven.’

Wat zijn voorbeelden van ongevraagd je mening geven?

Ben je iemand die snel een mening geeft? Ook al vraagt niemand naar jouw mening? Ik geef wat voorbeeldjes:

• ‘Als ik jouw verhaal zo hoor, is het niet verstandig dat jij dat huis koopt.’.
• Iemand zegt: ‘Ik ben zo moe de laatste tijd.’ De ander reageert: ‘Ja, maar je hebt het ook druk gehad deze week.’ Je zou ook kunnen vragen: ‘Hoe komt dat?’.
• ‘Zoals jij de laatste tijd bezig bent: volgens mij werk je altijd!’.
• ‘Ik vind het logisch dat je klaagt over hoofdpijn: je gaat ook veel te laat naar bed!’.
• ‘Je vraagt ook om moeilijkheden.’.

Ongevraagd je mening geven kan het gesprek in de weg staan. Soms wil iemand een luisterend oor en dat is wat anders dan jouw mening horen. Dat geldt ook voor de categorie ongevraagde adviezen. Het zit al in hele kleine dingetjes:

• ‘Nou heb je weer die rode trui aan. Weet je wel dat die kleur helemaal niet staat bij die broek van jou?’.
• ‘Zou je niet eens naar de kapper gaan? Je ziet er ook niet uit zo!’.

Weet je waar het vaak misgaat? Wanneer je gaat adviseren terwijl iemand om feedback vraagt of met jou wil sparren. Vaak ontaardt het in: ‘Ja, maar ik zou, als ik jou was, het zo aanpakken.’ En dat wordt dan verpakt in cadeaupapier van de feedbackwinkel. Terwijl het niets met feedback te maken heeft.

Hoe belemmeren aannames een gesprek?

Aannemen is wat anders dan weten. Maar ook aannames over anderen kunnen het gesprek belemmeren en de relatie in de weg staan. Voorbeelden:

• ‘Ik heb aangenomen dat jij geen zin had om op mijn verjaardag te komen. Ik weet dat je immers niet zo van verjaardagsfeestjes houdt.’.
• ‘Ik heb jou niet uitgenodigd voor de barbecue, want ik weet dat jij er een hekel aan hebt.’.
• ‘O, dat doet hij nooit, want...’.
• ‘Ik ga ervan uit dat het zo en zo heeft plaatsgevonden.’.

Aannames hebben alles te maken met beeldvorming over jezelf en over de ander. Wat er ontbreekt is: verwachtingen wederzijds bespreekbaar maken. Klinkt herkenbaar, niet? Het probleem is alleen dat deze gedachten zelden worden uitgesproken. En daardoor heeft de ander ook geen kans om jouw aanname te ontzenuwen.

Waarom kun je OMA beter thuislaten?

Het beste is om OMA thuis te laten. Openheid in de communicatie bevorder je wanneer je jouw eigen oordelen, meningen en aannames buiten beschouwing laat. Een betere route is luisteren, samenvatten en doorvragen.

Veelgestelde vragen over OMA in communicatie

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over oordelen, ongevraagd je mening geven en aannames.

Waar staat OMA voor in communicatie?

OMA staat voor oordelen, mening geven en aannames. Het is een ezelsbruggetje dat je helpt herkennen wanneer jouw eigen interpretatie een open gesprek in de weg staat.

Waarom belemmeren oordelen de communicatie?

Met een oordeel plak je een waarde of etiket op het gedrag van de ander. Daardoor voelt de ander zich sneller afgewezen of aangevallen en neemt de ruimte voor een open gesprek af.

Is het verkeerd om jouw mening te geven?

Nee. Een mening geven is niet automatisch verkeerd. Het helpt wel om eerst te onderzoeken of de ander op jouw mening zit te wachten en of er ruimte is voor andere gezichtspunten.

Wat is het verschil tussen een aanname en een feit?

Een feit kun je waarnemen of controleren. Een aanname is iets wat je zelf invult zonder zeker te weten of het klopt. Door jouw aanname uit te spreken en te toetsen, voorkom je misverstanden.

Hoe laat je OMA thuis?

Blijf bij wat je werkelijk waarneemt, stel vragen en luister naar het antwoord. Vat samen wat je hebt begrepen en vraag door voordat je conclusies trekt of advies geeft.