home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / behoeften / liefde

Behoefte aan liefde

Als er één behoefte op de wereld universeel is, dan is het wel de behoefte aan liefde. Ik zeg dat een mens niet zonder liefde kan. Het kleinste kind wil al geliefd zijn, zich geliefd voelen, bemind zijn en bemind worden. Een kind heeft behoefte aan affectie, knuffels, geborgenheid, genegenheid en verbondenheid. Een volwassen mens heeft dezelfde behoeften.

In het kader van autonomie gaat liefde niet alleen over ontvangen of alleen over geven. Een autonoom mens kan liefde geven én ontvangen. Je kunt de ander liefhebben, beminnen, respecteren en welkom heten, maar je kunt ook toelaten dat de ander jou ziet, waardeert, helpt en bemint. Wanneer geven en ontvangen uit balans raken, kun je jezelf verliezen in overmatig geven of juist vooral verwachten dat de ander jouw behoefte aan liefde vervult.

Dit artikel schreef ik in de serie over menselijke behoeften en gevoelens. Ik ga in op erkenning, liefde geven en ontvangen, eigenliefde, afhankelijkheid, gevoelens, angst en verschillende vormen van liefde en verbondenheid.

Kun jij de ander beminnen, veiligheid bieden, een thuis bieden? Kun jij omarmen, respecteren en aanvaarden wie de ander is? Mag de ander bij jou binnenkomen en wil jij bemind worden, veiligheid ontvangen, geborgenheid en genegenheid ervaren?

Hoe geef en ontvang je liefde vanuit autonomie?

Een autonoom mens kan liefde geven en ontvangen. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk is dat lang niet altijd zo. Sommige mensen kunnen heel goed liefde geven. Zij zorgen, staan klaar, luisteren, helpen, troosten en passen zich voortdurend aan. Geven, geven, geven, geven. Maar ontvangen vinden ze moeilijk. Een compliment wordt weggewuifd, hulp wordt afgehouden en wanneer iemand iets voor hen wil doen, voelen ze zich ongemakkelijk. Alsof zij alleen waarde hebben wanneer zij iets geven en niet wanneer zij gewoon mogen ontvangen.

Dat kan ontstaan wanneer je hebt geleerd dat liefde verdiend moet worden. Misschien kreeg je vooral aandacht wanneer je lief was, hielp, presteerde of rekening hield met anderen. Dan kan liefde geven een manier worden om verbinding vast te houden. Je geeft niet alleen vanuit liefde, maar ook vanuit angst om afgewezen, vergeten of verlaten te worden. Op den duur raak je jezelf daarin kwijt, omdat jouw eigen behoeften steeds achteraan komen.

Het omgekeerde komt ook voor. Je kunt heel goed liefde ontvangen, aandacht vragen en verwachten dat de ander er voor jou is, maar liefde geven vind je moeilijk. Je laat je verzorgen, bevestigen en geruststellen, maar hebt weinig oog voor wat de ander nodig heeft. Dat kan komen doordat je gewend bent geraakt dat anderen jouw behoeften invullen, doordat je bang bent om jezelf te geven of doordat echte wederkerigheid te dichtbij komt.

Autonomie betekent dat je niet alleen kunt geven zonder jezelf weg te cijferen, maar ook kunt ontvangen zonder je schuldig of afhankelijk te voelen. Je kunt liefde geven omdat je dat wilt, niet omdat je bang bent de ander kwijt te raken. En je kunt liefde ontvangen zonder dat je daarvoor eerst iets hoeft terug te doen. Juist in die balans ontstaat wederkerigheid: jij mag geven en ontvangen, en de ander ook.

Waarom begint liefhebben bij zelfliefde?

Ik zeg dat liefhebben begint met JOUW zelf liefhebben. Dat is aanvaarden wie je bent, jezelf accepteren, jezelf op waarde schatten en waarderen. Maar ook jezelf serieus nemen, horen en zien wanneer het over jouw behoeften en gevoelens gaat. En keuzes leren maken op basis van de eigen behoeften.

Zelfliefde betekent niet dat je alleen nog met jezelf bezig bent. Het betekent dat je jezelf niet overslaat in jouw zorg voor anderen. Je hoort ook jouw eigen gevoelens, beschermt jouw grenzen en neemt serieus wat jij nodig hebt. Daardoor kun je liefde geven zonder jezelf voortdurend weg te cijferen.

Wanneer wordt behoefte aan liefde afhankelijkheid?

Wanneer je jouw behoefte aan liefde probeert te vervullen buiten jezelf, dan ontspoort het snel in afhankelijk worden van de waardering en aandacht van andere mensen of in pleasegedrag, aanpassingsdrang ten koste van jezelf etc.

Je probeert dan liefde veilig te stellen door steeds te geven, jezelf aan te passen of te voorkomen dat de ander teleurgesteld raakt. De aandacht en waardering van de ander worden dan bepalend voor hoe jij je voelt en welke keuzes je maakt. Je bent niet meer vrij om nee te zeggen of jouw eigen weg te gaan, omdat je bang bent dat liefde of verbondenheid wordt ingetrokken.

Kun je ook te veel met jezelf bezig zijn?

Te veel eigenliefde kan er zijn, maar dat is een overdosis aan jezelf adoreren, bewonderen, ego-strelerij waar je niets aan hebt. Ik noem dat zelfoverschatting, gezwollen ego’s, dikdoenerij etc. En je hebt het niet nodig.

Gezonde zelfliefde maakt je niet groter dan een ander. Zij helpt je juist om jezelf en de ander als gelijkwaardig te zien. Je hoeft jezelf niet op te blazen en je hoeft jezelf ook niet klein te maken.

Welke gevoelens horen bij liefde en verbondenheid?

Behoefte aan liefde gaat gepaard met gevoelens in tweeërlei zin.

• Gevoelens van toekeer zoals toegenegen, gunnen, bemind worden, je gezien voelen, ontvankelijk, genegenheid, affectie, tevredenheid en gehechtheid.
• De andere kant van de medaille is er ook, namelijk gevoelens van afkeer, minachting, afstandelijkheid, koelte, gereserveerdheid, weerstand, afschuw, aversie, walging of afgrijzen.

Wat gebeurt er wanneer de behoefte aan liefde niet wordt vervuld?

Wanneer de behoefte aan liefde niet vervuld is, kun je je alleen voelen, maar ook eenzaam, ongelukkig, ongewenst of verlaten. Maar het kan ook verlangens oproepen, begeren, uitzien, hunkeren of smachten.

Je kunt dan extra gevoelig worden voor aandacht en bevestiging. Soms neem je genoegen met relaties die niet goed voor je zijn, omdat het vooruitzicht van afstand of alleen zijn nog pijnlijker voelt. Ook kun je jezelf afsluiten en doen alsof je niemand nodig hebt, terwijl het verlangen naar liefde blijft bestaan.

Welke angsten kunnen met liefde samenhangen?

Aan de behoefte van liefde zijn ook gevoelens van angst en onzekerheid gekoppeld. Je kunt bang zijn voor afwijzing of terechtwijzing. Maar je kunt ook angst hebben om je te binden, bindingsangst, of je bent bang voor verlating, verlatingsangst.

Deze angsten kunnen ervoor zorgen dat je afstand houdt wanneer iemand dichtbij komt, maar ook dat je je juist sterk vastklampt aan de ander. In beide gevallen kan de angst jouw vrijheid en die van de ander beperken.

Wat is onvoorwaardelijke liefde?

Onvoorwaardelijke liefde is liefde zonder dat je daar een voorwaarde aan stelt. Bestaat dat dan? Liefde waaraan geen voorwaarden verbonden zijn? Liefde waar geen afhankelijkheid wordt gecreëerd? Lees mijn artikel over wat onvoorwaardelijke liefde betekent.

Welke vormen van liefde en verbondenheid zijn er?

De behoefte aan liefde krijgt op verschillende manieren vorm. Je kunt verlangen naar warmte, bescherming en geborgenheid en genegenheid in relaties. Je kunt behoefte hebben aan intimiteit, seksualiteit en wederzijdse verbondenheid. Ook de behoefte aan samenzijn en gezelschap hoort daarbij.

Deze behoeften raken elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Je kunt samenzijn zonder echte intimiteit, intimiteit ervaren zonder seksualiteit en je geliefd voelen zonder dat je voortdurend bij elkaar bent. Gezonde liefde biedt ruimte voor verbondenheid én autonomie.

Veelgestelde vragen over de behoefte aan liefde

Hieronder beantwoord ik enkele veelgestelde vragen over liefde geven en ontvangen, zelfliefde, afhankelijkheid en de behoefte om geliefd te zijn.

Is behoefte aan liefde normaal?

Ja. De behoefte om geliefd, gezien, bemind en erkend te worden is menselijk. Zowel kinderen als volwassenen hebben behoefte aan affectie, verbondenheid en genegenheid.

Kun je liefde geven maar moeilijk ontvangen?

Ja. Sommige mensen zijn gewend om te zorgen en te geven, maar voelen zich ongemakkelijk wanneer zij zelf aandacht, hulp of waardering ontvangen. Zij kunnen het gevoel hebben dat liefde eerst verdiend moet worden.

Kun je liefde ontvangen maar moeilijk geven?

Ja. Je kunt sterk gericht zijn op wat je van de ander nodig hebt en weinig oog hebben voor diens behoeften. Ook angst voor kwetsbaarheid of echte wederkerigheid kan het moeilijk maken om liefde te geven.

Wanneer wordt behoefte aan liefde ongezond?

Dat gebeurt wanneer je jouw eigen grenzen, keuzes en behoeften voortdurend opgeeft om aandacht of verbondenheid te behouden. Ook sterke afhankelijkheid van bevestiging kan ervoor zorgen dat je jezelf kwijtraakt.

Wat is het verschil tussen zelfliefde en egoïsme?

Zelfliefde betekent dat je jezelf serieus neemt, waardeert en beschermt. Egoïsme betekent dat je vooral jouw eigen belangen ziet en onvoldoende rekening houdt met de ander.