Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin YouTube
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Dienend leiderschap

De vraag naar dienend leiderschap wordt alom groter. Maar wat is het precies en hoe ontwikkel je dat binnen de organisatie? Daarover gaat dit artikel.

Dienend leiderschap

Waar komt het vandaan?

Steeds groter wordt de roep om dienend leiderschap. De leider moet ten dienste staan van zijn medewerkers. In Nederland BV zijn we zo ondertussen zat van bazen, managers en hierarchië. Aansturing vanuit macht en ivoren torens is niet meer gewenst. Spreadsheet management evenmin. We hebben behoefte aan leiderschap. Aan leiders die durven loslaten, verantwoordelijkheden neerleggen bij medewerkers en teams. We hebben behoefte aan passie en bezieling op de werkvloer. We willen bevlogen medewerkers.

De arbeidsmarkt verandert. De wereld verandert. Er is vraag om duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Maar dit vereist ook duurzaam leiderschap.

Kenmerken

We noemen een aantal kenmerken:

  • Een dienend leider staat ten dienste van zijn medewerkers

    Een dienend leider handelt niet vanuit eigen ego, hoeft niet in het middelpunt te staan of een formele leiderschapspositie te bekleden. Medewerkers en teams in de organisatie staan centraal. De leider helpt ze ontwikkelen.

  • Vertrouwen

    De basis voor dienend leiderschap is vertrouwen. Hij/zij creëert een veilige en open cultuur waar mensen zich vrij voelen en waar ze zich ontwikkelen.  Luisteren naar de werkelijke behoeften binnen de organisatie en inlevingsvermogen zijn belangrijke kenmerken die past bij dit type leiderschap.

  • Talentontwikkeling

    Belangrijk is de ontwikkeling van kwaliteiten en talenten van de individuele medewerker. Ieder moet doen waar hij/zij goed in is. Dat kan dus ook buiten de functie- en taakomschrijvingen vallen die de organisatie oorspronkelijk had gemaakt.

  • Verantwoordelijkheden

    Een dienend leider legt verantwoordelijkheden neer bij medewerkers. Hij/zij stuurt op output. De taken moeten klaar zijn en de deadlines moeten worden gehaald. Maar er wordt niet voorgeschreven hoe mensen hun werk moeten doen. Dat bepalen ze zelf of dat spreken ze onderling met elkaar af.

  • Persoonlijk leiderschap is de basis

    De basis is persoonlijk leiderschap. Openheid, oprecht zijn, transparantie zijn sleutelwoorden. Toegankelijkheid is belangrijk. Aanspreekbaar zijn. Delen van kennis en informatie.

Wat is er nu nieuw?

Is dienend leiderschap wat nieuws onder de zon? Wij menen van niet. Een goede arbiter zie je niet tijdens de wedstrijd. Een slechte scheidsrechter staat voortdurend in het middelpunt, fluit de wedstrijd kapot en beslist met zijn fluitje de eindstand in sommige gevallen. We kunnen het ook anders stellen: als leiderschap niet dienend is, is het geen leiderschap. Toch is 'dienend leiderschap' voor veel organisaties een nieuw fenomeen. Er worden heidesessies georganiseerd, trainingen en workshops. Want we hebben een nieuw issue. Onlangs zei een leidinggevende: 'ik heb al diverse sessies gevolgd maar ik weet nog steeds niet waar het nu precies over gaat'.

Ricardo Semler

Veel leiderschapsprincipes bij dienend leiderschap komen van o.a. Ricardo Semler.

Ricardo Semler

Tien principes

principes dienend leiderschap

Dienend leiderschap vraagt best wat van leidinggevenden. Leidinggevenden die dit beheersen zijn het niveau van discussiëren, gelijk hebben en gelijk krijgen ontstegen. Liever gaan ze de dialoog aan. Ze beheersen die 10 principes van  dienend leiderschap.

Onderstaand hebben we een tiental principes uitgewerkt.

  • Doelstelling en visie

    Ze kennen de doelstelling en visie van de organisatie en zoeken afstemming met de doelstelling die medewerker in zijn of haar werk wil behalen.

  • Dialoog en luisteren

    Om de afstemming te vinden hebben ze geleerd om te vragen te stellen en te luisteren. Ze zoeken naar overeenstemming en nieuwe inzichten om het organisatie doel te halen.

  • Eerlijk, open en waardig

    Door elke medewerker open en eerlijk te benaderen laten ze medewerkers in hun waarde. Hierdoor ontstaat een veilige omgeving waarin mensen zich vrij voelen om te zeggen wat ze willen.

  • Transparant

    Door de veilige omgeving en door af te stappen van vaste overtuigingen, ontstaat ruimte voor nieuwe ideeën.

  • Afspreken en aanspreken

    Uit nieuwe ideeën ontstaan afspraken die breed gedragen worden doordat ze in dialoog tot stand komen. Met de afspraken wordt duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is en waar iemand op aangesproken kan en mag worden.

  • Individueel en collectief

    Als een individu zijn unieke bijdrage begrijpt aan het bereiken van collectieve doelstelling, is aansturing overbodig.

  • Kiezen

    Als elke medewerker het recht heeft om binnen de gestelde afspraken zijn werkzaamheden autonoom uit te voeren, heeft hij  keuzemogelijkheden.

  • Integriteit

    Aan de basis van zijn keuzemogelijkheden liggen ethische en morele principes ten grondslag.

  • Reflectie en evaluatie

    Op de autonome uitvoering van de taken vindt continue reflectie en feedback plaats. Steeds met als doel om te leren van het verleden en te verbeteren.

  • Decentralisatie

    Als iedereen dit beheerst zit de kracht van de organisatie echt in de mensen die het werk doen.

Optimale prestaties

Eigenwijze collega’s worden vaak lastig gevonden. Ze doen niet wat gezegd wordt en hebben altijd een eigen mening. Leidinggevenden kunnen er soms niks mee. Maar eigenlijk zijn ze zeer waardevol. Gewaardeerd en geaccepteerd worden door je collega’s en leidinggevende door mee te hobbelen en je aan te passen levert comfort op. Op lange termijn veroorzaakt het echter geen optimale prestatie en ook geen werk plezier. Het herkennen en erkennen van je eigen authenticiteit en gestimuleerd worden om het te mogen inzetten voor organisatie doeleinden is de beste voorwaarde voor bevlogenheid en  prestaties.

Valkuilen

Modern leiderschap kent ook zijn valkuilen. Het is niet alleen euforie en roze wolken. Er zijn organisaties die de plank volledig misslaan op dit thema en hiërarchie veranderen in anarchie. Lees meer: valkuilen bij modern leiderschap.

Leiderschapsvorm

Dit artikel is geschreven in de serie over leiderschapsvormen.

Leiderschapsvormen

Leiderschapsprogramma

Wilt u meer weten over onze leiderschapsprogramma’s?

Leiderschapsprogramma

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Coach Jan Stevens