home / leiderschapsontwikkeling / directie ondernemers / zzp coaching / zzp er worden past dat bij mij

ZZP-er worden: past dat bij mij?

In mijn loopbaantrajecten en bij outplacement hoor ik regelmatig: ik zou eigenlijk wel voor mezelf willen beginnen. Vaak zit daar een verlangen naar meer vrijheid en zelfstandigheid achter. Maar voordat je begint, vind ik één vraag belangrijker dan alle andere: past het eigenlijk bij jou om ZZP-er te zijn? Dit artikel hoort bij het thema coaching en begeleiding van ZZP-ers.

Ondernemer zijn is iets anders dan ondernemend zijn

Je kunt in loondienst heel ondernemend zijn. Je neemt initiatief, ziet kansen, bedenkt nieuwe dingen en wacht niet af. Maar daarmee ben je nog niet automatisch ondernemer. Als ondernemer draag je namelijk zelf het risico. Je weet niet vooraf hoeveel opdrachten je krijgt, hoeveel je gaat verdienen of jouw idee aanslaat en of jouw bedrijf uiteindelijk een succes wordt.

Een vraag die hierbij kan helpen is: ben je ondernemer of manager? Een ondernemer kan doorgaans beter leven met een uitkomst die vooraf niet helemaal vaststaat. Een manager heeft vaak meer behoefte aan structuur, beheersing en voorspelbaarheid. Dat betekent niet dat een ondernemer roekeloos moet zijn, maar enige bereidheid om risico te dragen hoort er wel bij.

Hoe ga je om met onzekerheid?

Wat mij betreft is dit een van de belangrijkste vragen. Niets is zo onzeker als ondernemen. Vandaag kan jouw agenda vol zitten en een paar maanden later kan dat compleet anders zijn. Een grote opdrachtgever kan stoppen, een dienst waarvan jij hoge verwachtingen had kan nauwelijks verkopen en nieuwe opdrachten komen niet automatisch binnen.

De vraag is niet of je onzekerheid prettig vindt. De vraag is of je ermee kunt omgaan. Kun je rustig blijven wanneer je nog niet weet hoe jouw omzet er over drie maanden uitziet? Of gaat die onzekerheid voortdurend in jouw hoofd zitten en levert het vooral spanning op?

In loondienst wordt veel voor je geregeld

Wanneer je jarenlang in loondienst hebt gewerkt, sta je daar misschien niet altijd bij stil. Iedere maand wordt jouw salaris betaald, loonheffingen worden afgedragen, bij ziekte zijn er voorzieningen en vaak wordt er pensioen opgebouwd. Als ZZP-er komt een groot deel van die verantwoordelijkheid bij jou terecht.

Je moet jouw administratie regelen, facturen versturen, rekening houden met inkomstenbelasting, eventueel een voorlopige aanslag organiseren en nadenken over pensioen, financiële reserves en arbeidsongeschiktheid. Je moet jaarcijfers maken of iemand inschakelen die dat voor je doet. Dat hoeft allemaal geen probleem te zijn, maar je moet er wel verantwoordelijkheid voor willen nemen.

Hoeveel zekerheid heb je nodig?

Sommige mensen zeggen tegen mij: die onzekerheid vind ik juist leuk, daar word ik wakker van. Anderen worden al onrustig wanneer ze niet weten wat hun inkomen over drie maanden zal zijn. Daar zit geen goed of fout in. Het zegt wel iets over de vraag of het ondernemerschap bij je past.

Je kunt als ondernemer natuurlijk zelf een deel van jouw zekerheid organiseren. Je kunt buffers opbouwen, jouw kosten beheersen en voorkomen dat je afhankelijk wordt van één opdrachtgever. Maar dezelfde zekerheid als in loondienst krijg je niet. Dat hoort bij de keuze die je maakt.

Vrijheid: pas op voor een te mooi beeld

Vrijheid is waarschijnlijk het argument dat ik het vaakst hoor: als ik voor mezelf begin, kan ik eindelijk mijn eigen ding doen. En ja, ondernemen kan veel vrijheid geven. Maar ik vind dat daar soms een behoorlijk geïdealiseerd beeld van bestaat. Ik ben zelf sinds 1999 ondernemer en mijn ervaring is dat je pas echt vrijheid ervaart wanneer jouw bedrijf voldoende loopt.

Wanneer je te weinig opdrachten hebt en je iedere maand zorgen maakt over jouw omzet, ben je niet bijzonder vrij. Dan neem je misschien opdrachten aan die je eigenlijk niet wilt omdat het geld nodig is. De druk van een werkgever is verdwenen, maar daarvoor kan de druk van jouw eigen onderneming in de plaats komen. Lees ook mijn artikel over onvoldoende orders en omzet als ZZP-er.

Ook succes kan jouw vrijheid beperken

Het omgekeerde kan ook gebeuren. Jouw bedrijf loopt zo goed dat jouw agenda vol zit en je het werk niet meer alleen aankunt. Dan moet je misschien samenwerken met andere zelfstandigen, werk uitbesteden of personeel aannemen. Dat biedt nieuwe mogelijkheden, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee.

Vrijheid betekent voor mij daarom niet dat je nergens meer rekening mee hoeft te houden. Het betekent vooral dat je meer ruimte krijgt om jouw eigen keuzes te maken, terwijl je ook zelf verantwoordelijk bent voor de gevolgen van die keuzes.

Wil je alles zelf regelen?

Dit wordt naar mijn idee nogal eens onderschat. Als ZZP-er ben jij uiteindelijk degene die ervoor moet zorgen dat het bedrijf draait. Je administratie moet op orde zijn, belasting moet worden betaald, offertes moeten worden gemaakt, facturen moeten worden verstuurd en er moeten nieuwe opdrachten komen.

• Je organiseert jouw eigen administratie en financiën.
• Je denkt zelf na over pensioen, verzekeringen en financiële reserves.
• Je bent verantwoordelijk voor marketing en zichtbaarheid.
• Je moet zelf nieuwe klanten en opdrachten verwerven.
• Je moet keuzes maken over tarieven, aanbod en investeringen.

Voor de een voelt dat als vervelend gedoe. De ander vindt juist dat totaalpakket aantrekkelijk: het is mijn bedrijf en ik bepaal zelf hoe ik het organiseer.

Hoe belangrijk zijn collega's voor je?

Ik heb mensen begeleid die pas nadat ze voor zichzelf waren begonnen ontdekten hoeveel behoefte ze eigenlijk aan collega's hadden. Ze misten het overleg, het samen ergens aan werken, even binnenlopen bij iemand of gewoon het gevoel dat je onderdeel bent van een organisatie. Je kunt in een bedrijfsverzamelgebouw tussen tientallen ondernemers zitten en je toch alleen voelen.

Andere mensen missen dat nauwelijks. Die vinden het heerlijk om zelfstandig te werken en zoeken anderen wel op wanneer ze behoefte hebben aan overleg. Vraag jezelf daarom ook af hoeveel behoefte jij hebt aan collega's, gezamenlijkheid en een organisatie om je heen.

Kun je zelf verantwoordelijkheid dragen?

Als ondernemer kun je minder gemakkelijk naar iemand anders wijzen. Heb je onvoldoende opdrachten, dan zul je zelf in beweging moeten komen. Werkt jouw aanbod niet, dan moet je het aanpassen. Blijft jouw omzet achter, dan moet je onderzoeken waar dat aan ligt.

Daar hoort ook bij dat je zelf voor nieuwe klanten zorgt. Je kunt uitstekend zijn in jouw vak, maar wanneer niemand weet dat je bestaat heb je daar bedrijfsmatig weinig aan. Over die kant van ondernemen schrijf ik uitgebreider bij verkoop en acquisitie voor ZZP-ers.

Een eigen bedrijf moet geen vlucht zijn

Dit vind ik vooral bij loopbaantrajecten belangrijk. Soms ontstaat het idee om ZZP-er te worden omdat iemand ongelukkig is in de huidige baan. Dan lijkt een eigen bedrijf ineens de oplossing voor alles wat nu tegenstaat. Maar onvrede met jouw werkgever betekent nog niet dat je ondernemer wilt zijn.

Misschien heb je helemaal geen eigen bedrijf nodig. Misschien zoek je vooral een andere functie, meer autonomie, een andere organisatie of een andere manier van werken. Daarom vraag ik niet alleen waar je vanaf wilt. Ik wil vooral weten waar je naartoe wilt.

Past de manier van werken bij jou?

Ik ga hier bewust niet uitgebreid in op alle competenties die je als ZZP-er nodig hebt. Daar heb ik een afzonderlijke pagina voor. Veel vaardigheden kun je bovendien ontwikkelen. De vraag op deze pagina gaat een stap dieper: past de manier van werken en leven die bij zelfstandig ondernemerschap hoort bij jou?

• Waarom wil ik eigenlijk voor mezelf beginnen?
• Wil ik ondernemer worden of vooral zelfstandiger werken?
• Hoeveel behoefte heb ik aan een vast en voorspelbaar inkomen?
• Kan ik omgaan met onzekerheid over opdrachten en omzet?
• Vind ik het prettig om zelf overal verantwoordelijk voor te zijn?
• Hoe belangrijk zijn collega's en een organisatie om mij heen?
• Ben ik bereid ook de minder leuke kanten van een eigen bedrijf te regelen?
• Heb ik een realistisch beeld van de vrijheid die ondernemerschap kan geven?

Wil je meer weten over wat je als zelfstandige concreet moet kunnen? Lees dan verder over competenties en vaardigheden van een ZZP-er.

Voor sommige mensen past het uitstekend

Ik wil zeker niet de indruk wekken dat ZZP-er worden vooral zwaar en onzeker is. Ik zie ook genoeg mensen die er enorm van opbloeien. Ze vinden het prettig om zelf koers te bepalen, zoeken actief opdrachten, regelen wat geregeld moet worden en genieten van de ruimte om hun eigen keuzes te maken.

Bij hen geeft het ondernemerschap juist energie. De verantwoordelijkheid voelt niet als een last, maar als vrijheid. Dat kan dus net zo goed de conclusie zijn: ja, dit past echt bij mij. Ik zou alleen willen dat je die keuze maakt vanuit een realistisch beeld en niet vanuit een mooi verhaal over vrijheid.

Veelgestelde vragen over ZZP-er worden

De vraag of zelfstandig ondernemerschap bij je past, kun je niet aan één eigenschap ophangen. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die ik in loopbaantrajecten en gesprekken over ondernemerschap regelmatig tegenkom.

Hoe weet ik of ZZP-er worden bij mij past?

Kijk niet alleen naar wat je kunt, maar vooral naar de manier waarop je wilt werken. Hoe ga je om met onzekerheid, verantwoordelijkheid en financieel risico? Hoeveel behoefte heb je aan collega's en zekerheid? En wil je echt ondernemer worden of wil je vooral zelfstandiger werken?

Moet je een geboren ondernemer zijn?

Nee. Veel vaardigheden die je als ondernemer nodig hebt kun je ontwikkelen. Je moet wel bereid zijn zelf verantwoordelijkheid te nemen voor jouw bedrijf, jouw omzet en de keuzes die je maakt.

Geeft ZZP-er worden meer vrijheid?

Dat kan zeker. Mijn ervaring is wel dat die vrijheid vooral ontstaat wanneer jouw bedrijf voldoende loopt. Wanneer je voortdurend zorgen hebt over omzet of iedere opdracht moet aannemen, kan jouw bedrijf juist veel druk geven.

Wat als ik veel behoefte heb aan zekerheid?

Dan zou ik dat serieus nemen. Je hoeft niet volledig zonder behoefte aan zekerheid te zijn om ondernemer te worden, maar je moet wel kunnen leven met het feit dat toekomstige opdrachten en inkomen nooit helemaal gegarandeerd zijn.

Kan ik eerst onderzoeken of ondernemerschap bij mij past?

Ja. Dat doe ik regelmatig in loopbaantrajecten en outplacement. Je kunt eerst onderzoeken wat je zoekt in jouw werk, wat je verwacht van zelfstandig ondernemerschap en welke kanten daarvan wel of minder goed bij je passen.