home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / aanwezig / verwaand laatdunkend hooghartig

Verwaand, laatdunkend en hooghartig

Verwaand, laatdunkend en hooghartig: wat betekent dat? Dat betekent dat je een hoge dunk hebt van jezelf en dat je neerkijkt op een ander. Mensen die hooghartig zijn overschatten zichzelf in hoge mate en hebben weinig respect voor anderen die minder gepresteerd hebben, lager opgeleid zijn of minder bezit hebben verworven. In dit artikel ga ik in op het onderwerp verwaandheid en hooghartigheid, wetend dat dit artikel meestal gelezen wordt door bescheiden mensen die last hebben van een hooghartig mens in hun omgeving. Degene die het eigenlijk zou moeten lezen, leest dit niet! Omdat hij of zij ervan overtuigd is een realistisch zelfbeeld te hebben.

Verwaandheid is een valkuil van aanwezig en profilerend zijn. Je mag jezelf laten zien, positie innemen en weten wat je kunt. Maar wanneer je jezelf zo hoog inschat dat je op een ander gaat neerkijken, is er weinig meer over van gelijkwaardigheid.

Wat is het verschil tussen verwaandheid en zelfvertrouwen?

Verwaandheid is niet hetzelfde als zelfvertrouwen. Wie werkelijk zelfvertrouwen heeft, hoeft een ander niet kleiner te maken om zichzelf groter te voelen. Je kunt prima weten wat je kunt, trots zijn op jouw prestaties en een stevige positie innemen zonder op iemand neer te kijken.

Bij verwaandheid gebeurt er iets anders. Je waardeert niet alleen jezelf, maar je gebruikt jouw opleiding, prestaties, bezit, kennis of positie ook als maatstaf om de ander lager in te schatten. Dan wordt het niet meer: ik ben hier goed in. Het wordt: ik ben beter dan jij.

Dat raakt ook aan jezelf overschatten. Mensen die hooghartig zijn overschatten zichzelf in hoge mate. Alleen ligt op deze pagina het accent vooral op wat dat vervolgens doet in de verhouding tot andere mensen: neerkijken, kleineren en je verheven voelen.

Wanneer wordt hooghartigheid grootheidswaanzin?

Wie zo respectloos over anderen praat of op anderen neerkijkt heeft een zekere vorm van verwaandheid of grootheidswaanzin. Noem het maar een trotse houding buiten alle proporties. Anderen kunnen zich door een dergelijke houding erg benadeeld voelen.

Je ziet dan niet alleen dat iemand veel van zichzelf vindt. Hij gaat zijn eigen positie ook gebruiken om anderen te beoordelen. Wie minder heeft bereikt, minder opleiding heeft genoten of minder bezit heeft, telt blijkbaar minder mee. Daarmee wordt een verschil in opleiding, functie, bezit of prestatie ineens een verschil in menselijke waarde.

Waar laat een hooghartig mens zich op voorstaan?

Mensen die hooghartig zijn, laten zich graag voorstaan op wat ze verworven hebben, op behaalde opleidingen, op verworven titels of bezit. Doorgaans zijn ze bijzonder eergevoelig en zelfzuchtig en kunnen ze zelf slecht tegen kritiek.

Het kan gaan over de functie die iemand heeft, het huis waarin hij woont, de auto voor de deur, het netwerk waarin hij verkeert of de opleiding die hij heeft afgerond. Bezit of prestatie is dan niet alleen iets om tevreden over te zijn. Het wordt bewijs dat je blijkbaar hoger op de maatschappelijke ladder staat.

Die eergevoeligheid en zelfzuchtigheid hebben we afzonderlijk uitgewerkt bij zelfzuchtig en eergevoelig gedrag. Hier gaat het vooral over wat ermee gebeurt wanneer je vanuit die positie op de ander gaat neerkijken.

Waarom ziet een verwaand mens het zelf vaak niet?

Daar zat in de inleiding al een pijnlijke constatering: degene die dit artikel eigenlijk zou moeten lezen, leest het vaak niet. Die is ervan overtuigd dat zijn beeld klopt. Wanneer jij werkelijk denkt dat je slimmer, beter ontwikkeld, succesvoller of belangrijker bent dan jouw omgeving, ervaar je jouw houding niet automatisch als verwaand. Je vindt misschien gewoon dat je de feiten onder ogen ziet.

Kritiek helpt dan ook niet altijd. Wanneer juist jouw eigen oordeel de maatstaf is geworden, kun je feedback eenvoudig terzijde schuiven. De ander begrijpt het niet, kan niet tegen jouw succes, is jaloers of mist jouw niveau. Op die manier kan zelfs kritiek op jouw hooghartige gedrag weer gebruikt worden als bewijs dat er iets mis is met de ander.

Daarom is enige vorm van zelfreflectie noodzakelijk. Niet alleen vragen: heb ik gelijk? Maar ook: hoe kijk ik eigenlijk naar mensen die minder hebben bereikt dan ik? Luister ik werkelijk naar hen? En behandel ik hen als gelijkwaardig wanneer opleiding, inkomen, functie of bezit anders zijn?

Wat zit er achter verwaand en hooghartig gedrag?

Laatdunkend, verwaand, hooghartigheid: het zijn allemaal woorden die aanduiden dat iemand zich boven de ander voelt verheven. Toch zit hier ook een pijnlijk vraagstuk achter. Vaak zijn deze mensen eenzaam, voelen ze zich onzeker en onbegrepen. Ze hebben alleen de strategie bedacht om dat te verbergen. In feite missen ze de aansluiting bij de rest van de wereld en daarom kunnen ze ook op weinig respect, liefde of warmte rekenen.

Dat maakt de houding niet ineens prettig voor de omgeving. Het verklaart hooguit waarom iemand zo'n dikke muur van status, afstand of superioriteit heeft opgebouwd. Je kunt jezelf boven een ander plaatsen, maar daarmee bouw je nog geen werkelijk contact op.

Wat zie je aan de buitenkant en wat speelt er vanbinnen?

De verschijningsvorm is hooghartig of pedant. In werkelijkheid voelt men zich vaak erg klein, onzeker en eenzaam. Enige vorm van zelfreflectie is noodzakelijk om met beide benen op aarde te komen.

Dat verschil tussen buitenkant en binnenkant kan groot zijn. Aan de buitenkant zie je iemand die precies weet hoe de wereld in elkaar zit, overal een oordeel over heeft en weinig boodschap lijkt te hebben aan de mening van een ander. Vanbinnen kan het er heel anders uitzien.

Dat raakt aan hautain en hoogmoedig gedrag. Op die pagina ligt het accent sterker op de verheven, hoogmoedige houding. Hier houden we de focus op verwaandheid, laatdunkend reageren en de manier waarop je vanuit jouw hoge dunk van jezelf naar anderen kijkt.

Wat doet laatdunkend gedrag met de ander?

Wanneer je laatdunkend wordt benaderd, krijg je niet alleen een andere mening te horen. Je krijgt tegelijkertijd de boodschap dat jouw mening, achtergrond, opleiding, bezit of persoon kennelijk minder waard is. Juist daarom kan zo'n houding zoveel irritatie oproepen.

De ander kan zich gekleineerd, niet serieus genomen of weggedrukt voelen. Sommige mensen trekken zich terug. Andere mensen gaan juist de strijd aan. En weer anderen proberen te bewijzen dat zij helemaal niet minder zijn. Voor je het weet zijn twee mensen niet meer bezig met waar het gesprek eigenlijk over ging, maar met de vraag wie er boven en wie er onder staat.

Daarmee is verwaandheid niet alleen een vervelende persoonlijke trek. Het tast de gelijkwaardigheid in het contact aan. En zonder gelijkwaardigheid wordt een normaal gesprek een stuk ingewikkelder.

Hoe ga je om met verwaande en hooghartige mensen?

Vaak hebben mensen moeite met elitair gedrag. Wanneer ze uit de hoogte worden benaderd, voelen ze zich snel gekleineerd. Maar mijn advies is: gewoon laten waaien. Laat je niet kleineren, de grond induwen door mensen die boven je staan.

Nog een advies: maak je er niet druk om. Het is het gewoon niet waard. Wanneer iemand zichzelf groter moet maken door jou kleiner te maken, hoef jij niet mee te doen aan dat spel. Je hoeft niet te bewijzen dat jij eigenlijk slimmer, beter of belangrijker bent.

Dat betekent ook niet dat je alles moet slikken. Je kunt duidelijk aangeven dat je niet gediend bent van een neerbuigende toon of respectloze benadering. Maar probeer te voorkomen dat je vervolgens hetzelfde doet en die ander vanuit jouw eigen verheven positie eens even gaat uitleggen wat er allemaal aan hem mankeert.

Soms helpt het om onderscheid te maken tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. Je kunt alle gelijk van de wereld hebben over iemands vervelende houding en je toch laten meeslepen in een strijd waar uiteindelijk niemand beter van wordt.

Wanneer beschadigt hooghartigheid relaties?

Hooghartigheid beschadigt een relatie wanneer gelijkwaardigheid structureel verdwijnt. Wanneer de ene persoon altijd degene is die weet, bepaalt, beoordeelt en naar beneden kijkt, blijft voor de ander weinig ruimte over om werkelijk zichzelf te zijn.

Dat geldt thuis, in vriendschappen en op het werk. Mensen willen best omgaan met iemand die succesvol, slim, ervaren of goed opgeleid is. Het wordt wat anders wanneer ze voortdurend moeten voelen dat jij dat zelf ook bijzonder goed weet en dat hun eigen bijdrage daarom minder voorstelt.

Uiteindelijk kunnen mensen afstand nemen. Niet noodzakelijk omdat ze jouw succes niet verdragen, maar omdat ze geen behoefte hebben aan een relatie waarin ze telkens een treetje lager worden gezet. Dat is nogal een prijs voor het gevoel dat je bovenaan staat.

Ontwikkeldoelen bij verwaand en hooghartig gedrag

Wanneer aanwezig en profilerend bij jou doorschiet in verwaandheid, laatdunkendheid of hooghartigheid, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen:

• Jouw eigen kwaliteiten en prestaties waarderen zonder anderen op basis van opleiding, bezit, status of prestaties lager in te schatten.
• Meer openstaan voor de mening en bijdrage van mensen die anders denken, leven of presteren dan jij.
• Bescheidenheid ontwikkelen zonder jezelf klein te maken of jouw eigen kwaliteiten te verstoppen.

Veelgestelde vragen over verwaand en hooghartig gedrag

Verwaandheid, arrogantie, hooghartigheid en zelfvertrouwen worden nogal eens door elkaar gehaald. De verschillen worden vooral zichtbaar in de manier waarop je naar jezelf én naar de ander kijkt. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is verwaand hetzelfde als arrogant?

De begrippen liggen dicht bij elkaar. Bij verwaandheid ligt het accent sterk op de hoge dunk die je van jezelf hebt. Arrogantie wordt vooral zichtbaar in de manier waarop je die houding naar anderen laat merken, bijvoorbeeld door te kleineren, te overrulen of jezelf boven de ander te plaatsen.

Kun je succesvol zijn zonder hooghartig te worden?

Natuurlijk. Je kunt succesvol zijn, veel bezit hebben, hoog opgeleid zijn of een belangrijke functie bekleden zonder op anderen neer te kijken. Het gaat niet om wat je hebt bereikt maar om wat jij daarover bent gaan denken in verhouding tot andere mensen.

Kan iemand onbedoeld hooghartig overkomen?

Dat kan. Een afstandelijke houding, formele manier van spreken of weinig belangstelling tonen kan door een ander als hooghartig worden ervaren. Maar op deze pagina gaat het verder dan alleen zo overkomen: het gaat om de houding waarbij je werkelijk een hoge dunk van jezelf hebt en op een ander neerkijkt.

Waarom vinden bescheiden mensen verwaandheid vaak zo irritant?

Wanneer je jezelf juist niet graag op de voorgrond zet, kan iemand die sterk met zijn prestaties, bezit of status pronkt behoorlijk in jouw irritatiezone zitten. Dat betekent nog niet automatisch dat jouw oordeel altijd juist is. Ook daarom is het verstandig om niet vanuit jouw eigen ergernis dezelfde hooghartige houding aan te nemen.

Moet je jezelf kleiner maken om minder verwaand te worden?

Nee. Je mag weten wat je kunt en trots zijn op wat je hebt bereikt. Het leerpunt zit niet in jezelf kleiner maken maar in gelijkwaardigheid: jouw waarde hoeft niet groter te worden doordat je de waarde van een ander kleiner maakt.