home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / optimistisch

Optimistisch is een kwaliteit

Optimistisch zijn en optimisme noem ik een kwaliteit. Ben je optimistisch? Dan ben je positief ingesteld en zie je snel de zonnige kant van het leven. Je ziet snel kansen liggen en je vertrouwt meestal op de goede afloop. Problemen of onmogelijkheden zie je minder snel of je laat je er niet door leiden. Het is echt een kwaliteit in hoe je anderen in beweging zet. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat optimisme over vertrouwen houden in mogelijkheden, kansen zien en vanuit een positieve verwachting naar de toekomst kijken.

Welke kwaliteiten liggen dicht bij optimisme?

Optimisme ligt dicht bij idealistisch zijn. Toch is het niet hetzelfde. Idealisme gaat meer over een beeld van hoe iets zou kunnen of moeten zijn en over de idealen waar je voor wilt gaan. Optimisme gaat sterker over jouw verwachting dat er mogelijkheden zijn en dat een goede afloop mogelijk is.

Ook opportunistisch gedrag heeft te maken met kansen zien en mogelijkheden benutten, maar ik zou opportunisme zelf niet meer als vergelijkbare kwaliteit benoemen. De kwaliteit zit in kansgerichtheid, snel schakelen en mogelijkheden zien. Opportunisme ontstaat wanneer het benutten van kansen vooral wordt gestuurd door eigen voordeel en betrouwbaarheid, waarden of de belangen van anderen naar de achtergrond verdwijnen. In die betekenis is opportunisme eerder een valkuil dan een kwaliteit.

Wat is het verschil tussen optimistisch en positief?

Optimistisch en positief ingesteld zijn liggen dicht bij elkaar. Positief zijn is breder. Je kunt positief kijken naar mensen, gebeurtenissen, samenwerking of wat er vandaag gebeurt. Optimisme richt zich sterker op verwachtingen: je hebt vertrouwen dat iets goed kan komen, ziet kansen voor de toekomst en laat je niet onmiddellijk leiden door alle bezwaren die er zijn.

Je kunt dus positief reageren op een situatie zonder te weten hoe die zal aflopen. Een optimist gaat nog een stap verder en denkt gemakkelijker: we komen hier wel uit, er moet een mogelijkheid zijn of laten we eerst eens kijken wat wel kan. Juist die verwachting kan ook andere mensen moed geven.

Wat is de kracht van optimisme?

Optimisme is een gewild product in bedrijven en organisaties. Optimisme is ook aantrekkelijk voor anderen. Je bent als optimist makkelijk benaderbaar en mensen verkeren graag in jouw gezelschap. Wanneer je optimistisch bent:

• Breng je positief leven in de brouwerij.
• Stimuleer je anderen en moedig je hen aan.
• Inspireer je mensen.
• Zet je mensen in beweging.
• Ga je uit van het goede en niet van het negatieve.

Optimisme is een kracht. Er gaat iets van uit. Daarom wordt het ook door collega's gewaardeerd. Dat hebben ze liever dan wanneer je altijd commentaar hebt, voortdurend sceptisch of cynisch bent, alles negatief benadert, steeds blijft zeuren en klagen of overmatig kritisch bent.

Het mooie van optimisme is dat het ruimte kan maken. Wanneer iemand alleen nog ziet waarom iets niet kan, zie jij misschien toch een ingang. Wanneer een team moedeloos wordt, kun jij helpen om opnieuw naar mogelijkheden te kijken. Daarmee is optimisme niet alleen iets wat jij zelf ervaart. Het kan ook iets bij anderen in beweging zetten.

Hoe ga je als optimist om met tegenslag?

Optimisme wordt pas echt zichtbaar wanneer iets tegenzit. Zolang alles goed gaat, is het natuurlijk niet zo moeilijk om vertrouwen te houden. De vraag is wat je doet wanneer een plan mislukt, een kans verdwijnt of de werkelijkheid anders uitpakt dan je had gehoopt. Optimistisch zijn betekent dan niet dat je teleurstelling moet wegpoetsen of onmiddellijk moet roepen dat alles wel weer goed komt.

Je kunt erkennen dat iets tegenvalt en tegelijkertijd blijven kijken naar wat er nog mogelijk is. Misschien moet het plan worden aangepast. Misschien is er een andere route. Misschien is er even helemaal geen oplossing en heb je tijd nodig om de teleurstelling te verwerken. Ook dan kun je optimistisch blijven zonder de werkelijkheid mooier te maken dan zij is. Je vertrouwen zit dan niet in de gedachte dat alles altijd goed gaat, maar in de overtuiging dat je ook na een tegenvaller opnieuw kunt kijken wat er mogelijk is.

Wanneer wordt optimisme een valkuil?

Wat is de valkuil van de optimist? Dat is te optimistisch ingesteld zijn. Dat was niet moeilijk om te raden! Maar ik wil het ook wel eens gemakkelijk hebben. Nu is de vraag: wanneer ben je te optimistisch? Ik leg het zo uit. Soms:

• Stel je de zaken te rooskleurig voor.
• Vergeet je de praktische uitvoerbaarheid van bepaalde plannen en ideeën.
• Zie je bepaalde details lelijk over het hoofd.
• Is het glas bij jou te snel half vol, meestal de onderkant van het glas.
• Ben je te idealistisch of soms zelfs wat zweverig.
• Verkoop je gebakken lucht en ben je niet concreet genoeg.
• Ben je lichtzinnig of lichtvaardig.

De valkuil ontstaat dus wanneer vertrouwen in een goede afloop verandert in onvoldoende rekening houden met de werkelijkheid. Je ziet dan vooral waarom iets kan lukken en te weinig waarom het misschien niet lukt. Optimisme wordt sterker wanneer je niet alleen naar kansen kijkt, maar ook bereid bent naar risico's, praktische bezwaren en lastige feiten te luisteren.

Hoe houd je optimisme realistisch?

Het leerdoel is voor jou, wanneer je optimisme als kwaliteit herkent, realiteitszin of realisme. Dan voorkom je de valkuilen die ik net noemde. Je zou ook kunnen zeggen: wees optimistisch maar blijf nuchter. In ieder geval leer je het meest van nuchtere mensen. Die zijn een tegenpool voor jou.

Realistisch kijken betekent niet dat je jouw optimisme moet inleveren. Het helpt juist om jouw positieve verwachting te verbinden met wat uitvoerbaar en werkelijk mogelijk is. Kijk naar de kansen, maar ook naar de middelen die nodig zijn. Vertrouw op een goede afloop, maar vraag ook welke risico's er zijn. Laat je niet verlammen door bezwaren, maar doe ook niet alsof ze niet bestaan.

Dan ontstaat een krachtige combinatie: je ziet mogelijkheden en je weet tegelijkertijd wat ervoor nodig is om die mogelijkheden werkelijkheid te laten worden.

Waar erger je je aan als je optimistisch bent?

Jouw allergie is negativisme. Mensen die de hele dag 'ja-maar' roepen, erg kritisch zijn of pessimistisch zijn ingesteld kunnen je behoorlijk irriteren. Hetzelfde geldt voor mensen die sceptisch of cynisch zijn en altijd maar commentaar hebben. Mag ik het plat zeggen? Je hebt een hekel aan azijnpissers. Die vergallen letterlijk jouw werkplezier.

Toch kan ook iemand die bezwaren ziet iets waardevols bijdragen. Niet iedere kritische opmerking is negativiteit en niet iedere twijfel is pessimisme. Soms ziet de ander een risico dat jij in jouw enthousiasme hebt gemist. De kunst is daarom om te luisteren zonder je optimisme te laten doodslaan. Je hoeft niet alle beren op de weg over te nemen, maar je kunt wel even kijken of er misschien eentje werkelijk rondloopt.

Is optimistisch zijn voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je ziet snel waarom iets niet kan, welke problemen kunnen ontstaan of waarom een plan waarschijnlijk zal mislukken. Je verwacht eerder een tegenvaller dan een goede afloop en vindt het misschien moeilijk om vertrouwen te hebben wanneer nog niet alles zeker is. Dan kan optimistisch denken voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je voortaan alle risico's moet negeren of jezelf moet dwingen om overal iets positiefs van te maken. Je kunt beginnen met een andere vraag. Niet alleen: wat kan er misgaan? Maar ook: wat kan er goed gaan? Welke mogelijkheid zie ik nog niet? Wat zou ervoor nodig zijn om dit wel te laten lukken? Daarmee voeg je iets toe aan jouw blik zonder jouw realiteitszin kwijt te raken.

Welke ontwikkeldoelen passen bij optimisme?

Wanneer optimisme sterk bij jou past, hoef je jouw vertrouwen, enthousiasme en vermogen om kansen te zien niet af te zwakken. De ontwikkeling zit vooral in jouw optimisme verbinden met realiteitszin en voldoende aandacht voor wat een plan werkelijk vraagt.

• Kansen blijven zien zonder praktische bezwaren en risico's te negeren.
• Tegenslag erkennen zonder direct het vertrouwen in nieuwe mogelijkheden te verliezen.
• Jouw enthousiasme verbinden met realistische plannen, concrete stappen en uitvoerbaarheid.

Veelgestelde vragen over optimisme

Optimisme gaat niet over doen alsof alles goed is. Het gaat vooral over de manier waarop je naar mogelijkheden, verwachtingen en tegenslag kijkt. Daarom nog vijf vragen die bij deze kwaliteit passen.

Kan een optimist ook bezorgd zijn?

Zeker. Je kunt zorgen hebben over een situatie en toch vertrouwen houden dat er mogelijkheden zijn om ermee om te gaan. Optimisme sluit bezorgdheid niet uit. Het verschil zit erin dat zorgen niet automatisch betekenen dat je verwacht dat alles verkeerd zal aflopen.

Is optimisme hetzelfde als naïef zijn?

Nee. Een optimist kan heel goed weten dat er risico's en problemen zijn. Naïviteit ontstaat eerder wanneer je belangrijke informatie of risico's onvoldoende ziet of beoordeelt. Optimisme blijft juist krachtig wanneer je de werkelijkheid onder ogen ziet en toch mogelijkheden blijft herkennen.

Waarom werkt optimisme soms aanstekelijk?

Omdat iemand die mogelijkheden ziet een andere richting aan een gesprek kan geven. Waar anderen vastlopen in bezwaren, kan de optimist een opening zien. Dat kan mensen nieuwe moed geven en helpen om weer in beweging te komen, zeker wanneer het optimisme geloofwaardig en concreet blijft.

Wanneer wordt optimisme ongeloofwaardig?

Wanneer problemen voortdurend worden weggewuifd, risico's niet serieus worden genomen of iedere tegenvaller onmiddellijk wordt voorzien van een opgewekt praatje. Dan kan de ander zich juist niet gehoord voelen. Geloofwaardig optimisme geeft ruimte aan wat moeilijk is en blijft daarna ook kijken naar wat nog mogelijk is.

Heb je als optimist iets aan pessimistische mensen?

Soms wel degelijk. Iemand die sneller problemen en risico's ziet, kan jou wijzen op zaken die je zelf gemakkelijk over het hoofd ziet. Andersom kun jij die persoon helpen om niet alleen naar bezwaren te kijken. Wanneer beide kanten elkaar serieus nemen, kan daar een betere afweging uit ontstaan.