home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / idealistisch

Idealistisch: ben je dat?

Ben je idealistisch? Zit je vol idealen? Wil je graag iets realiseren waar je al heel lang over droomt? Heb je speciale wensen die je wilt verwezenlijken? Idealistisch beschouw ik als een kernkwaliteit en een ideaal als een wilsbron. Het is immers de bron om iets te willen. Het is echt een kwaliteit om een beeld te hebben van iets wat er nog niet is, maar wat jij vanuit jouw hart graag zou willen realiseren. Op de pagina over persoonlijke kernkwaliteiten lees je meer over kwaliteiten die richting geven aan jouw persoonlijke ontwikkeling en manier van handelen.

Want wat is realisme? Is dat een koude redenering of rationele verhandeling over iets wat in ons hart leeft, namelijk ons ideaal? Dan zouden we idealen wegpoetsen, afzwakken of zelfs dooddrukken. Eerst moet er ruimte zijn voor de hartenwens. Daarna komt de vraag wat ervoor nodig is om die wens vorm te geven.

Een ideaal is een wilsbron die jou in beweging zet

Een ideaal is voor mij niet zomaar een leuke gedachte. Het zegt iets over wat jij werkelijk wilt. Daarom noem ik een ideaal een wilsbron. Het kan richting geven aan keuzes, motivatie en de manier waarop jij jouw leven of werk wilt vormgeven. Op de pagina over persoonlijke idealen en dromen lees je meer over de betekenis van idealen en wat ze voor jouw koers kunnen betekenen.

Daarmee raakt idealisme rechtstreeks aan wat je werkelijk wilt. Een ideaal kan iets zichtbaar maken wat diep vanbinnen al langer aanwezig is. Het hoeft nog geen uitgewerkt plan te zijn. Misschien weet je nog niet hoe je het moet realiseren. Maar je voelt wel: hier wil ik naartoe, dit vind ik belangrijk of dit zou ik graag tot stand brengen.

Het begint met een idee

Idealen hebben te maken met ideeën. Een idee wordt vaak beschreven als een bedenksel, een brainwave, een gedachte of zienswijze, een voorstelling van zaken of inzicht. Een IDEE-aal begint dus bij een gedachte of zienswijze, oftewel: bij iets wat er nog niet is, maar wat wel in jouw hoofd zit.

Dat is juist de kracht van het idee. Je hoeft niet uitsluitend te reageren op de werkelijkheid zoals die vandaag is. Je kunt je ook voorstellen hoe iets anders, mooier, beter of wenselijker zou kunnen worden.

Idealistisch zijn betekent zien wat er nog niet is

Een idealist kijkt niet alleen naar wat er nu ligt. Je kunt een beeld vormen van wat mogelijk zou kunnen worden. Misschien zie je kansen waar anderen vooral beperkingen zien of blijf je geloven in een ontwikkeling die nog lang niet zichtbaar is. Daar raakt idealisme aan optimistisch naar mogelijkheden kijken. Je ziet niet alleen de huidige werkelijkheid, maar ook de mogelijkheid van een andere werkelijkheid.

Dat betekent niet dat iedere droom vanzelf uitkomt. Het betekent wel dat vooruitgang vaak begint bij iemand die zich eerst iets kon voorstellen wat er nog niet was. Wanneer ieder idee onmiddellijk wordt afgerekend op wat vandaag praktisch haalbaar is, krijgt weinig nieuws de kans om te ontstaan.

IDEE en IDEE-aal

Het kenmerk van een ID-eaal ligt voor mij ook vervat in de eerste twee letters van het woord. Een ID-eaal wijst op jouw identiteit, identity. Het moet passen bij wie je bent of waarmee jij je identificeert, zoals jouw behoeften, missie en roeping. Een ideaal dat helemaal niet bij jou past, blijft gemakkelijk iets wat je mooi vindt voor een ander of iets waarvan je denkt dat je het zou moeten willen.

Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te vragen of een ideaal haalbaar is, maar eerst of het werkelijk van jou is. Past het bij wie je bent? Komt het voort uit jouw eigen verlangen? Of probeer je een ideaal na te streven omdat jouw omgeving het belangrijk vindt?

Wat is de valkuil van idealistisch zijn?

De kracht van idealisme is dat je vanuit een hartenwens kunt zien wat er nog niet is, maar wat volgens jou wel mogelijk of wenselijk zou kunnen worden. De valkuil ontstaat wanneer jouw ideaal geen verbinding meer heeft met wie je bent, wat je werkelijk wilt, wat je kunt of wat op dit moment uitvoerbaar is. Dan blijft het ideaal in de lucht hangen en komt het nooit op de landingsbaan van de aarde.

De valkuil van idealisme kan daarom zweverigheid, dagdromerij of luchtfietserij worden. Ook een te optimistische kijk op de wereld kan meespelen wanneer je alleen nog ziet wat mogelijk zou kunnen zijn en nauwelijks meer onderzoekt wat daarvoor werkelijk nodig is.

Je kunt doorslaan in onbegaanbare idealen of ideeën die nooit op de landingsbaan van de aarde komen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je idealen hebt:

• Die niet passen bij wie je bent.
• Die niet aansluiten bij wat je werkelijk wilt.
• Die niet passen bij wat je kunt.
• Die in disharmonie zijn met wie je bent, wat je wilt en wat je kunt.
• Die niet uitvoerbaar zijn.
• Waarvoor de tijd nog niet rijp is.
• Waarvoor je anderen op dit moment niet kunt meekrijgen.

Dat betekent niet dat je jouw ideaal meteen moet opgeven zodra de uitvoering moeilijk blijkt. Het betekent wel dat een ideaal uiteindelijk ergens moet kunnen landen. Je mag blijven dromen, maar op een gegeven moment moet ook de vraag komen: wat vraagt dit van mij, welke stap kan ik zetten en wat is er nodig om deze hartenwens dichter bij de werkelijkheid te brengen?

Is idealisme voor jou een uitdaging?

Ben je vooral praktisch en realistisch? Kijk je bij een nieuw idee onmiddellijk naar de problemen, onmogelijkheden of risico's? Schiet je dromen snel af met de opmerking dat ze niet haalbaar zijn? Dan kan idealisme voor jou juist een uitdaging zijn. Niet om onrealistisch of zweverig te worden, maar om jezelf eerst eens toe te staan te onderzoeken wat je werkelijk zou willen.

Misschien helpt het om de vraag naar haalbaarheid even uit te stellen. Wat zou je willen als je niet meteen hoefde uit te leggen hoe het moet? Waar droom je van? Welke situatie zou je werkelijk wenselijk vinden? Pas wanneer die hartenwens helder is, kun je jouw realiteitszin gebruiken om te onderzoeken hoe je haar dichterbij brengt. Anders gebruik je realisme om een ideaal te beoordelen dat nauwelijks de kans heeft gekregen om geboren te worden.

Welke ontwikkeldoelen passen bij idealisme?

Wil je de valkuil van zweverigheid vermijden? Dan is de balans tussen idealisme en realisme belangrijk. Blijf trouw aan jouw idealen, leef ernaar en droom erover. Maar gebruik daarna ook jouw realiteitszin om te bepalen welke stappen nodig zijn. Realisme hoeft het ideaal niet dood te drukken. Het kan juist helpen om het een vorm te geven.

• Jouw idealen verbinden aan concrete en uitvoerbare stappen.
• Blijven dromen zonder de praktische werkelijkheid uit het oog te verliezen.
• Onderzoeken of jouw ideaal werkelijk past bij wie je bent, wat je wilt en wat je kunt.

Het kan ook zijn dat idealisme juist jouw leerdoel is. Wanneer realiteitszin jouw kwaliteit is en je soms te realistisch, afwijzend of cynisch wordt, heb je misschien iets meer ruimte nodig om te dromen en mogelijkheden toe te laten voordat je ze beoordeelt.

Waar ligt jouw irritatie als je idealistisch bent?

De allergie die bij idealistisch hoort, is vaak cynisme. Je kunt ook denken aan negativisme: mensen die nergens in geloven, nergens voor gaan, maar overal wat van vinden. Mensen zonder idealen en dromen, die alleen doen wat van hen verwacht wordt zonder hun persoonlijke wilsbron te zoeken of aan te boren, kunnen je behoorlijk irriteren.

Tegelijk zit daar een spiegel in. Niet iedere kritische vraag is cynisme en niet iedere praktische kanttekening is bedoeld om jouw ideaal kapot te maken. Soms kan iemand die realistischer of kritischer kijkt juist helpen om een ideaal uitvoerbaar te maken. De kunst is om onderscheid te maken tussen iemand die jouw droom doodpraat en iemand die je helpt om haar op de landingsbaan te krijgen.

Veelgestelde vragen over idealistisch zijn

Idealistisch zijn wordt gemakkelijk verward met dromen, optimisme of onrealistisch denken. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is idealistisch zijn een kernkwaliteit?

Ja. Wanneer je van nature idealen hebt en gemakkelijk een beeld vormt van een wenselijke toekomst, kun je idealisme als kernkwaliteit zien. Jouw idealen kunnen als wilsbron richting geven aan wat je wilt realiseren.

Wat is het verschil tussen een idee en een ideaal?

Een idee kan een losse gedachte, oplossing of ingeving zijn. Een ideaal raakt sterker aan jouw hartenwens en aan een situatie die jij werkelijk wenselijk vindt. Daardoor kan een ideaal veel meer persoonlijke betekenis en motivatie bevatten.

Is idealistisch hetzelfde als optimistisch?

Nee. Optimisme heeft te maken met vertrouwen en het zien van mogelijkheden. Idealisme gaat meer over het beeld van een wenselijke situatie die je zou willen verwezenlijken. De twee kwaliteiten kunnen wel sterk met elkaar samenhangen.

Wanneer wordt idealisme zweverig?

Wanneer jouw ideaal nauwelijks meer verbonden is met wie je bent, wat je wilt en kunt of met wat daadwerkelijk uitvoerbaar is. Dan blijft de droom vooral in de lucht hangen zonder dat er een realistische beweging richting uitvoering ontstaat.

Moet een ideaal altijd realistisch zijn?

Niet onmiddellijk. Een ideaal moet eerst ruimte krijgen om als hartenwens te bestaan. Daarna is realiteitszin nodig om te onderzoeken hoe je het kunt vormgeven. Wanneer je bij het eerste idee al uitsluitend naar haalbaarheid kijkt, bestaat het risico dat je de droom platdrukt voordat je werkelijk hebt onderzocht wat je wilt.