home / carriere / loopbaan / ambieert leidinggevende functie

Ambieer je een leidinggevende functie?

Ambieer je een leidinggevende functie? Dan is de eerste vraag wat mij betreft niet of je promotie kunt maken, maar waarom je leidinggevende wilt worden en of zo’n functie werkelijk bij je past. Het is een van de vragen die je kunt stellen over jouw loopbaan en de richting die je wilt kiezen. Wil je mensen ontwikkelen? Wil je verantwoordelijkheid dragen en richting geven? Of lonken vooral het salaris, de status, de invloed of het idee dat leidinggeven nu eenmaal de volgende stap in jouw carrière is? Dat zijn nogal verschillende motieven. In dit artikel help ik je onderzoeken wat jou aantrekt in een leidinggevende functie, wat zo’n functie van je vraagt en wanneer het misschien verstandiger is om een andere richting te kiezen.

Is leidinggevende worden altijd de logische volgende stap?

Nee. Carrière maken wordt nogal eens uitgelegd als promotie maken. Je begint in een functie, wordt coördinator, daarna leidinggevende, vervolgens manager en als het allemaal meezit wordt ook de auto steeds wat groter. Dat is verticale loopbaanontwikkeling. Daar is niets mis mee, zolang het bij je past. Maar niet iedereen wil dat, niet iedereen kan dat en vooral: het past lang niet bij iedereen. Je kunt jezelf ook ontwikkelen zonder manager te worden. Misschien wil je juist specialist worden, je vak verdiepen, verbreden of een andere rol oppakken waarin jouw kwaliteiten beter tot hun recht komen. Daarom vind ik de vraag naar horizontale of verticale loopbaanontwikkeling veel interessanter dan de gedachte dat ontwikkeling automatisch betekent dat je hogerop moet. Een stap omhoog is pas vooruitgang wanneer die stap ook bij jou past.

Wat zijn goede redenen om leidinggevende te willen worden?

Er zijn natuurlijk genoeg goede redenen om een leidinggevende functie te ambiëren. Kijk eens welke van onderstaande redenen werkelijk bij jou passen en probeer daarbij niet het sociaal wenselijke antwoord te geven.

• Je weet mensen te motiveren, inspireren en enthousiasmeren.
• Je krijgt energie van het helpen ontwikkelen van medewerkers.
• Je houdt van uitdaging en kunt uitdagende doelen stellen.
• Je bent resultaatgericht en wilt samen met een team iets bereiken.
• Je schuwt verantwoordelijkheid niet en krijgt energie van extra verantwoordelijkheid.
• Je kunt het vertrouwen van mensen winnen en hecht aan integriteit, eerlijkheid en oprechtheid.
• Je houdt van hoofdlijnen, kunt overzicht bewaren en vindt het prettig om richting te geven.
• Invloed en zeggenschap zijn voor jou belangrijk omdat je daarmee werkelijk iets wilt realiseren.
• Je kunt draagvlak creëren, maar durft ook beslissingen te nemen en knopen door te hakken.
• Je kent jezelf, jouw leiderschapskwaliteiten en jouw valkuilen en weet in welke omgeving je het beste tot je recht komt.

Het gaat niet om tien vinkjes. Misschien herken je er vijf heel sterk en drie helemaal niet. Interessanter is waarom iets je aanspreekt. Wanneer je zegt dat invloed belangrijk voor je is, wat wil je dan met die invloed doen? Wanneer je verantwoordelijkheid zoekt, waarom wil je die verantwoordelijkheid? Daar begint het echte onderzoek.

Welke rol speelt jouw motivatie bij de keuze voor leidinggeven?

Motivatie zit voor mij sterk aan de kant van het willen. Waar kom jij voor in beweging? Wat trekt je aan? Wat doet je ogen glimmen? Bij een leidinggevende functie kan dat bijvoorbeeld gaan over mensen ontwikkelen, koers bepalen, resultaten bereiken, invloed uitoefenen of samen iets opbouwen. Daarom kan het zinvol zijn om breder te kijken naar jouw persoonlijke drijfveren in werk en loopbaan.

Invloed, macht, status en aanzien zijn trouwens niet automatisch verkeerde drijfveren. Doe alleen niet alsof ze geen rol spelen wanneer ze dat wel doen. Als je vooral manager wilt worden omdat er ‘manager’ op jouw visitekaartje staat, heb je iets anders te onderzoeken dan wanneer je enthousiast wordt van het ontwikkelen van een team. Zelfkennis begint ook met eerlijk zijn over wat jou werkelijk beweegt.

Wat hebben willen, kunnen en zijn met leidinggeven te maken?

Bij loopbaanvragen gebruik ik graag de combinatie van willen, kunnen en zijn. Ook bij leidinggeven vind ik die driedeling belangrijk. Je kunt een leidinggevende functie willen, maar beschik je ook over voldoende vaardigheden om die rol goed in te vullen? En past leidinggeven bij wie je bent? Andersom kan iemand uitstekende leiderschapskwaliteiten hebben en toch helemaal geen zin hebben om manager te worden. Dan moet je hem vooral niet vertellen dat hij vanwege zijn kwaliteiten ‘eigenlijk leidinggevende zou moeten worden’.

De combinatie van willen, kunnen en zijn helpt om die keuze breder te bekijken. Passend werk gaat wat mij betreft nooit alleen over de vraag of je een functie technisch aankunt. Het moet ook aansluiten bij wat jou motiveert en bij wie je bent. Dat geldt voor iedere functie en dus ook voor een managementfunctie.

Welke vaardigheden heb je als leidinggevende nodig?

Leidinggeven vraagt andere dingen dan goed zijn in je vak. Dat wordt nog wel eens onderschat. De beste verpleegkundige wordt niet automatisch de beste teamleider en de beste monteur is niet vanzelfsprekend de beste chef van de werkplaats. Zodra je leidinggevende wordt, verandert je werk. Je bent minder alleen met jouw eigen vak bezig en veel meer met mensen, richting, afstemming, besluiten, resultaten en verantwoordelijkheden.

Je moet bijvoorbeeld gesprekken kunnen voeren, feedback geven, luisteren, delegeren, prioriteiten stellen, omgaan met weerstand, besluiten nemen en mensen aanspreken wanneer dat nodig is. Maar je hoeft natuurlijk niet alles al perfect te beheersen voordat je aan een leidinggevende functie begint. Vaardigheden kun je ontwikkelen. De vraag is wel of je gemotiveerd bent om juist deze vaardigheden te ontwikkelen en of de rol als geheel bij je past.

Welke persoonlijke kwaliteiten helpen bij leidinggeven?

Er bestaat niet één ideaal type leidinggevende. De ene leidinggevende is rustig en beschouwend, de andere energiek en daadkrachtig. De een geeft veel ruimte, de ander brengt juist structuur. Belangrijker is dat je begrijpt wat jouw natuurlijke kwaliteiten zijn en wat er gebeurt wanneer je daarin doorslaat. Daadkracht kan bijvoorbeeld doorslaan in doordrammen. Zorgzaamheid kan veranderen in alles voor iedereen oplossen. Zorgvuldigheid kan omslaan in controlezucht.

Zelfkennis is daarom belangrijk. Niet omdat je eerst een volmaakt mens moet worden voordat je leiding mag geven, maar omdat jouw gedrag direct invloed heeft op andere mensen. Wie zichzelf niet goed kent, merkt soms pas laat wat zijn manier van leidinggeven met medewerkers doet.

Wanneer moet je nog eens goed nadenken over een managementfunctie?

Er zijn ook redenen om niet onmiddellijk ja te zeggen tegen een leidinggevende functie. Sommige daarvan betekenen niet dat je nooit leidinggevende kunt worden. Ze zijn vooral een uitnodiging om eerst goed te onderzoeken wat er speelt.

• Je ontleent jouw eigenwaarde vooral aan de prestige, het aanzien of de status van een leidinggevende functie.
• Je kunt moeilijk omgaan met macht en hebt snel de neiging jouw wil door te drukken.
• Je verzandt gemakkelijk in details en bemoeit je het liefst overal mee.
• Je bent sterk controlerend en wilt alles tot in de puntjes controleren.
• Je ergert je snel aan medewerkers die vragen stellen, klagen of het niet met jouw beslissingen eens zijn.
• Je wilt graag aardig gevonden worden en vindt het daardoor moeilijk om duidelijke keuzes te maken.
• Je kunt moeilijk omgaan met kritiek en betrekt opmerkingen snel op jezelf.
• Je ligt voortdurend wakker van de verantwoordelijkheid die de functie met zich meebrengt.
• Je vindt loslaten en delegeren moeilijk en loopt daardoor het risico alles zelf te blijven doen.
• Je vindt het erg moeilijk om mensen aan te spreken op gedrag of functioneren.

Ook hier geldt: één herkenningspunt maakt je niet ongeschikt. Misschien moet je gewoon iets leren. Maar wanneer je bijna de hele lijst herkent, zou ik niet alleen naar de nieuwe functietitel en het hogere salaris kijken.

Kun je een uitstekende vakman zijn en toch geen goede manager worden?

Zeker. En daar is helemaal niets mis mee. Goed zijn in jouw vak en goed zijn in leidinggeven zijn twee verschillende dingen. Toch worden mensen nog regelmatig leidinggevende omdat ze inhoudelijk sterk zijn. Iemand functioneert uitstekend, kent het vak van haver tot gort en krijgt als beloning een managementfunctie. Vervolgens ontdekt diegene dat hij nauwelijks nog toekomt aan het werk waar hij juist zo goed in was en voortaan vooral gesprekken voert, conflicten oplost, planningen bespreekt en verantwoordelijkheid draagt voor het functioneren van anderen.

Dat kan een prachtige ontwikkeling zijn wanneer die nieuwe rol past. Maar het kan ook een behoorlijk ongelukkige promotie worden. Vraag daarom niet alleen: ben ik goed genoeg om leidinggevende te worden? Vraag ook: wil ik het werk dat bij leidinggeven hoort daadwerkelijk doen?

Wil je leidinggeven of wil je vooral iets veranderen?

Dat is nog zo’n interessante vraag. Soms wil iemand manager worden omdat hij zich ergert aan de manier waarop het nu gaat. ‘Als ik het voor het zeggen had, zou ik het wel anders doen.’ Begrijpelijk. Maar irritatie over jouw huidige leidinggevende is nog geen bewijs dat leidinggeven jouw talent is. Misschien zie je uitstekend wat beter kan, maar krijg je helemaal geen energie van medewerkers begeleiden, moeilijke gesprekken voeren en voortdurend verschillende belangen afwegen.

Onderzoek daarom wat er onder jouw ambitie zit. Wil je werkelijk leidinggeven? Wil je meer invloed? Zoek je meer autonomie? Wil je inhoudelijk meer zeggenschap? Of wil je vooral weg uit jouw huidige rol? Op het eerste gezicht kunnen die wensen allemaal wijzen naar een managementfunctie, terwijl er misschien heel andere loopbaanmogelijkheden bij passen.

Hoe weet je welk type leidinggevende functie bij je past?

De ene leidinggevende functie is de andere niet. Een team van vijf ervaren professionals aansturen is iets anders dan leidinggeven aan vijftig medewerkers in een operationele omgeving. Een veranderopdracht vraagt iets anders dan een stabiele afdeling. Ook het niveau van zelfstandigheid, de hoeveelheid bestuurlijke druk, de cultuur en de ruimte die je krijgt maken verschil.

Daarom vind ik de algemene vraag ‘ben ik geschikt als leidinggevende?’ eigenlijk te groot. Interessanter is: voor welk type leidinggevende functie zou ik geschikt kunnen zijn en in welke omgeving kom ik tot mijn recht? Wil je die vraag verder vanuit leiderschap onderzoeken, dan kun je verdiepen in de vraag of een leidinggevende functie bij jou past. Op deze pagina houd ik het bewust bij de loopbaankeuze: is dit werkelijk de richting die jij op wilt?

Wat als je wel wilt groeien maar geen manager wilt worden?

Dan is er gelukkig nog een wereld over. Je kunt specialist worden, je vak verdiepen, nieuwe verantwoordelijkheden oppakken, projecten leiden, collega’s begeleiden of verbreden naar een andere functie. Ik kom genoeg mensen tegen die dachten dat ze voor ontwikkeling omhoog moesten, terwijl ze veel gelukkiger werden van een stap opzij of van verdere verdieping in hun vak.

Laat je dus niet in een loopbaanmodel drukken waarin succes alleen verticaal wordt gemeten. Een loopbaan is geen wedstrijd waarin degene met de hoogste functietitel gewonnen heeft. De interessantere vraag is of jij werk doet dat past bij wat je kunt, wat je wilt en wie je bent.

Welke vragen helpen je beslissen of leidinggeven bij je past?

Als je serieus over een leidinggevende functie nadenkt, zou ik deze vragen eens rustig beantwoorden. Niet in vijf minuten tussen twee vergaderingen door, maar echt voor jezelf.

• Waarom wil ik leidinggevende worden?
• Waar krijg ik energie van wanneer ik met mensen werk?
• Wil ik mensen werkelijk helpen ontwikkelen?
• Hoe ga ik om met verantwoordelijkheid en druk?
• Kan ik besluiten nemen wanneer niet iedereen tevreden zal zijn?
• Kan ik verantwoordelijkheid geven zonder alles zelf te controleren?
• Hoe ga ik om met kritiek en weerstand?
• Kan ik iemand aanspreken op gedrag of functioneren?
• Welke kwaliteiten van mij helpen bij leidinggeven?
• Welke valkuilen kunnen mij als leidinggevende in de weg zitten?
• Welk type team en organisatie past bij mij?
• Als de titel, status en salarisverhoging wegvallen, wil ik deze functie dan nog steeds?

Vooral die laatste vind ik aardig. Stel dat de functie precies hetzelfde werk inhoudt, maar niemand ziet aan jouw visitekaartje dat je manager bent. Wil je hem dan nog? Zo ja, dan wordt de inhoud van de functie blijkbaar belangrijker dan het etiket.

Hoe maak je van deze ambitie een bewuste loopbaankeuze?

Probeer de keuze niet uitsluitend vanuit ambitie te maken. Kijk ook terug naar jouw loopbaan. Wanneer nam jij vanzelf verantwoordelijkheid? Wanneer brachten mensen jou spontaan in een coördinerende rol? Welke situaties gaven energie en welke juist niet? Misschien zit er al jaren een patroon in jouw werk dat richting leidinggeven wijst. Maar het tegenovergestelde kan ook. Misschien heb je iedere keer juist geprobeerd uit vergaderingen, personeelsgedoe en organisatorische verantwoordelijkheid weg te blijven.

Een goede reflectie op jouw loopbaan kan daarom meer zeggen dan een los testje. Uiteindelijk wil je niet alleen weten of je een leidinggevende functie kunt krijgen. Je wilt weten of dit een richting is waarin jij ook op langere termijn met plezier en overtuiging kunt functioneren.

Veelgestelde vragen over leidinggevende worden

De keuze voor een leidinggevende functie gaat niet alleen over ambitie of promotie. Het gaat er vooral om of het werk, de verantwoordelijkheid en de manier van functioneren die bij leidinggeven horen bij jou passen. Hieronder beantwoord ik vijf vragen die daarbij vaak spelen.

Hoe weet ik of een leidinggevende functie bij mij past?

Onderzoek waarom je leidinggevende wilt worden, welke onderdelen van leidinggeven je aanspreken en welke kwaliteiten je daarvoor meebrengt. Kijk ook naar jouw eerdere ervaringen met verantwoordelijkheid, samenwerken, besluiten nemen en het begeleiden van anderen. Een functie past pas werkelijk wanneer niet alleen het niveau, maar ook het dagelijkse werk bij je aansluit.

Welke motivatie is goed om leidinggevende te worden?

Er bestaat niet één juiste motivatie. Mensen ontwikkelen, verantwoordelijkheid dragen, richting geven, invloed uitoefenen of samen resultaten neerzetten kunnen allemaal goede motieven zijn. Belangrijker is dat je weet wat jou werkelijk drijft en dat je niet uitsluitend voor titel, status of salaris kiest.

Moet je extravert zijn om leidinggevende te worden?

Nee. Leidinggeven vraagt geen standaardpersoonlijkheid. Een rustige, beschouwende leidinggevende kan net zo effectief zijn als iemand die zichtbaar energiek en uitgesproken is. Het gaat erom dat jouw manier van leidinggeven past bij jou, de medewerkers en de situatie waarin je werkt.

Kun je leidinggeven leren?

Veel leiderschapsvaardigheden kun je ontwikkelen, zoals gesprekken voeren, feedback geven, delegeren en omgaan met weerstand. Dat betekent niet dat iedere leidinggevende functie daarom automatisch bij iedereen past. Naast kunnen blijven ook willen en zijn belangrijk.

Moet je manager worden om carrière te maken?

Nee. Je kunt jezelf ook horizontaal ontwikkelen door je vak te verdiepen, specialist te worden, andere verantwoordelijkheden op te pakken of een andere functie te kiezen. Carrièreontwikkeling is veel breder dan alleen hogerop komen.