home / persoonlijke ontwikkeling / hoogbegaafd coaching / kind hoogbegaafd / hb school / leerstof

Leerstof voor hoogbegaafd kind moet aansluiten

Dit artikel schrijf ik binnen de serie: Is jouw kind hoogbegaafd? Binnen deze reeks kijken we naar onderwijs, gedrag, leerbehoeften en begeleiding van hoogbegaafde kinderen. In dit artikel lees je meer over lesstof, uitdaging, compacten, verrijken en waarom passend onderwijs belangrijk is voor hoogbegaafde leerlingen.

Een hoogbegaafd kind heeft behoefte aan intellectuele uitdaging. Het lesmateriaal voor deze doelgroep moet dan ook uitdagen tot het verleggen van grenzen en het verder ontwikkelen van de talenten van de leerling. Leren moet ook voor hoogbegaafde leerlingen leuk blijven.

Waarom sluit standaard lesstof vaak niet aan bij hoogbegaafde leerlingen?

Veel hoogbegaafde leerlingen hebben behoefte aan verdieping en intellectuele uitdaging. In het reguliere onderwijs krijgen zij echter vaak veel herhaling en oefenstof aangeboden. Daardoor kunnen leerlingen zich gaan vervelen of onderprikkeld raken. Hoogbegaafde leerlingen denken vaak sneller, leggen sneller verbanden en hebben behoefte aan complexere vraagstukken. Wanneer de lesstof onvoldoende aansluit op hun leerbehoeften, kan motivatieverlies ontstaan.

Juist daarom is passende lesstof belangrijk. Lees ook meer over onderprikkeling bij hoogbegaafdheid en intellectuele uitdaging.

Wat is tempodifferentiatie bij hoogbegaafde leerlingen?

Of er nu sprake is van vervroegde doorstroming of niet, uiteindelijk zal de lesstof van een hoogbegaafd kind aangepast moeten worden. Dit kan gebeuren door het tempo waarop de leerling de reguliere lesstof krijgt aangeboden te verhogen. Dit heet tempodifferentiatie. Hierdoor kan een leerling vaak vroeger naar het voortgezet onderwijs doorstromen. Deze vorm van aanpassing van de lesstof sluit echter over het algemeen niet aan op waar de hoogbegaafde leerling behoefte aan heeft. Wanneer je een hoogbegaafd kind vervroegd naar het voortgezet onderwijs wilt laten gaan, dient het bovendien op alle vakken ingezet te worden. En dat is meestal niet het geval: meestal wordt tempodifferentiatie namelijk alleen op het gebied van rekenen ingezet.

Waarom moeten hoogbegaafde leerlingen leren leren?

Veel hoogbegaafde leerlingen zijn niet gewend om inspanning te leveren voor schoolwerk. Daardoor ontwikkelen zij soms minder leerstrategieën en executieve functies dan leeftijdgenoten.

Pas wanneer de leerstof moeilijker wordt, lopen sommige leerlingen vast. Ze weten niet goed hoe ze moeten plannen, omgaan met fouten of doorzetten wanneer iets lastig wordt.

Juist daarom is het belangrijk dat hoogbegaafde leerlingen leren leren. Niet alleen cognitief, maar ook sociaal-emotioneel. Lees ook meer over nooit leren leren.

Waarom zijn compacten en verrijken belangrijk bij hoogbegaafdheid?

Een andere optie, die eigenlijk als de enige optie wordt gezien, is het compacten en verrijken van de lesstof. Door compacten wordt alle herhaling uit de reguliere lesstof verwijderd, aangezien de hoogbegaafde leerling hier geen behoefte aan heeft. Met verrijken wordt vervolgens nieuw lesmateriaal aan de lesstof toegevoegd, waardoor de kennis en metacognitieve vaardigheden verder worden ontwikkeld. Verrijkend lesmateriaal voor hoogbegaafde leerlingen dient de leerling aan te spreken, waarbij het wel de bedoeling is dat de leerling ook iets leert. Verrijkingswerk is niet vrijblijvend, maar verplichtend. Om hiervoor te zorgen wordt de keuze voor het onderwerp van het leermateriaal vaak aan de leerling overgelaten. Ook kan ervoor gekozen worden om een onderwerp waarover de leerling al les heeft gehad, vanuit een andere invalshoek te bekijken.

Waarom horen compacten en verrijken bij elkaar?

Compacten zonder verrijken werkt meestal niet goed. Wanneer alleen herhalingsstof wordt geschrapt zonder nieuwe uitdaging aan te bieden, ontstaat er leegte.

Verrijkingsonderwijs zorgt juist voor nieuwe leermomenten, verdieping en intellectuele uitdaging. Daardoor blijven hoogbegaafde leerlingen gemotiveerd en leren zij omgaan met inspanning, verantwoordelijkheid en uitdaging.

Lees ook meer over compacten en verrijkingsonderwijs.

Welk lesmateriaal past bij hoogbegaafde leerlingen?

Hoeveel stof er wordt geschrapt en vervangen door verrijkend leermateriaal, is afhankelijk van het IQ van de leerling. Naast begaafde en hoogbegaafde leerlingen zijn er zo ook zeer hoogbegaafde leerlingen met een IQ van 145 en hoger en exceptioneel hoogbegaafde leerlingen met een IQ van 152 en hoger. Hoe hoger het IQ, hoe meer reguliere lesstof kan worden geschrapt en vervangen. Ook kan gekozen worden voor verrijkingstaken op school zelf en in een plusgroep, al dan niet gecombineerd. Hoe de basisschool van jouw kind dit toepast in het onderwijs, wordt aangegeven in een schoolplan of ondersteuningsprofiel.

Heb je als ouder of leraar vragen over het aanbieden van verrijkingsmateriaal, of wil je graag extra informatie, dan kun je contact opnemen met ons.

Veelgestelde vragen – FAQ

Veel ouders en leerkrachten hebben vragen over lesstof en onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen. Hieronder staan een aantal veelgestelde vragen.

Welke lesstof past bij hoogbegaafde leerlingen?

Hoogbegaafde leerlingen hebben vaak behoefte aan uitdagende, verdiepende en complexe lesstof die aansluit bij hun leerbehoeften.

Wat is tempodifferentiatie?

Tempodifferentiatie betekent dat een leerling de reguliere lesstof sneller doorloopt dan leeftijdgenoten.

Waarom is verrijking belangrijk bij hoogbegaafdheid?

Verrijkingsonderwijs helpt om verveling, onderprikkeling en motivatieproblemen te voorkomen.

Wat is het verschil tussen compacten en verrijken?

Compacten betekent het schrappen van overbodige herhaling. Verrijken betekent het aanbieden van extra uitdaging en verdieping.

Heeft iedere hoogbegaafde leerling passend onderwijs nodig?

Niet iedere leerling heeft hetzelfde nodig. Wel is het belangrijk dat het onderwijs aansluit bij de leerbehoeften van de leerling.