home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / zelfpresentatie / imago

Werken aan jouw persoonlijke imago

Jouw persoonlijke imago is het beeld dat anderen van jou hebben. Dat beeld kan aardig overeenkomen met hoe jij jezelf ziet, maar dat hoeft helemaal niet. Misschien worden jouw kwaliteiten goed gezien. Misschien word je onderschat. Of misschien hebben mensen juist verwachtingen van jou die je helemaal niet kunt of wilt waarmaken. Binnen zelfpresentatie is jouw imago daarom een interessant onderwerp. Want welk beeld laat jij eigenlijk achter? En klopt dat beeld met wie je werkelijk bent?

Hebben anderen het juiste beeld van jou?

Dat hangt voor een deel af van wat jij laat zien. Wanneer je jouw ideeën, kwaliteiten en drijfveren nauwelijks deelt, moeten anderen voor een deel raden wie jij bent en wat je kunt. En mensen vullen graag zelf de ontbrekende stukken in. Soms klopt hun conclusie. Soms helemaal niet.

Ik gebruik daarvoor graag het Johari-venster of Johari-raam. Dat model maakt zichtbaar dat er verschillende gebieden zijn tussen wat jij van jezelf weet en wat anderen van jou zien.

Jij weet het en de ander ziet het ook

Dit is het gemakkelijkste gebied. Jij kent bepaalde eigenschappen of kwaliteiten van jezelf en anderen herkennen die eveneens. Jij weet bijvoorbeeld dat je zorgvuldig werkt en jouw collega's ervaren jou ook als zorgvuldig. Het beeld dat jij van jezelf hebt, komt dan behoorlijk overeen met het beeld dat anderen van jou hebben.

Jij ziet het niet, maar de ander wel

Dit is jouw blinde vlek. Anderen zien iets bij jou wat jij zelf niet of nauwelijks ziet. Dat kan positief zijn. Misschien vinden anderen jou veel overtuigender, creatiever of daadkrachtiger dan jij jezelf vindt. Maar het kan ook gaan om gedrag waarvan jij je niet bewust bent. Misschien kom je gehaast, dominant of afstandelijk over zonder dat je daar zelf erg in hebt.

Iedereen heeft blinde vlekken. Juist daarom kan feedback zo waardevol zijn. Niet iedere waarneming van een ander is automatisch de waarheid, maar wanneer verschillende mensen jou hetzelfde teruggeven, is het wel interessant om ernaar te kijken.

Jij weet het wel, maar de ander ziet het niet

Hier wordt het interessant voor jouw persoonlijke imago. Jij weet wat je kunt, maar anderen krijgen het niet te zien. Misschien laat je jouw kwaliteiten onvoldoende horen. Je bent terughoudend, profileert jezelf weinig of gaat ervan uit dat anderen vanzelf wel zullen merken wat jij in huis hebt.

Maar zo werkt het niet altijd. Wanneer jij nooit laat zien wat je denkt, voelt, weet of kunt, kan een ander daar moeilijk rekening mee houden. Misschien is het dus niet nodig om jezelf groter te maken. Misschien moet je gewoon iets meer van jezelf laten zien.

Jij ziet het niet en de ander ook niet

Er kunnen ook kwaliteiten, mogelijkheden en kanten van jouw persoonlijkheid zijn die nog niemand heeft ontdekt. Jij niet en anderen evenmin. Die worden soms pas zichtbaar wanneer je nieuwe ervaringen opdoet, verantwoordelijkheid krijgt of in een andere omgeving terechtkomt.

Je kunt beeldvorming beïnvloeden, maar niet beheersen

Je bent nooit volledig verantwoordelijk voor het beeld dat anderen van jou hebben. Dat wil ik er nadrukkelijk bij zeggen. Jij bent de zender, maar er is ook een ontvanger. Die ander kijkt door zijn eigen bril, ervaringen, verwachtingen en voorkeuren naar jou. Twee mensen kunnen daarom naar precies dezelfde persoon kijken en toch een verschillend beeld hebben.

Dat betekent niet dat jij geen invloed hebt. Natuurlijk wel. Wanneer je open bent over wat je belangrijk vindt, laat zien wat je kunt, afspraken nakomt en helder communiceert, geef je anderen meer informatie. Wanneer je jezelf voortdurend verstopt, onduidelijk bent of een rol speelt, ontstaat sneller ruimte voor verkeerde beeldvorming.

Maar probeer niet het beeld van iedereen onder controle te krijgen. Dat lukt toch niet. Je kunt jouw gedrag beïnvloeden. Je kunt niet voorschrijven welke conclusie een ander daar vervolgens uit trekt.

Maak jezelf niet kleiner, maar ook niet groter

Een vertekend imago kan ontstaan doordat je te weinig van jezelf laat zien. Je bagatelliseert jouw prestaties, zegt nauwelijks wat je kunt en laat anderen voortdurend voorgaan. Vervolgens verbaas je je erover dat mensen jouw kwaliteiten niet herkennen. Maar hoe zouden ze die moeten herkennen wanneer jij ze zelf steeds uit beeld houdt?

Het tegenovergestelde bestaat natuurlijk ook. Je kunt jezelf groter voordoen dan je bent, bluffen over jouw prestaties of voortdurend proberen indruk te maken. Dat kan op korte termijn misschien werken, maar vroeg of laat ontstaat er een verschil tussen het beeld dat je neerzet en wat je werkelijk kunt waarmaken.

Daarom houd ik van een eenvoudige lijn: maak jezelf niet kleiner en maak jezelf niet groter. Laat gewoon zien wat er is.

Natuurlijk overkomen: een konijn hoeft geen vogel te worden

Jouw imago wordt sterker wanneer jouw gedrag enigszins past bij wie je bent. Een konijn leeft in een hol en een vogel bouwt een nest. Het wordt een vreemde vertoning wanneer het konijn koste wat kost probeert te vliegen omdat het heeft bedacht dat vogels meer indruk maken.

Zo werkt het bij mensen ook. Wanneer jij van nature rustig en bedachtzaam bent, hoef je niet ineens uitbundig en nadrukkelijk te worden om zichtbaar te zijn. En wanneer jij enthousiast en expressief bent, hoef je jezelf niet voortdurend in te houden omdat je denkt dat professioneel gedrag altijd ingetogen moet zijn.

Natuurlijk gedrag betekent overigens niet dat je niets kunt leren. Je kunt jouw communicatie verbeteren, duidelijker worden of jezelf beter leren presenteren. Maar ontwikkeling hoeft niet te betekenen dat je iemand anders wordt. Dat raakt direct aan persoonlijke uitstraling.

Waardoor wordt jouw imago bepaald?

Jouw persoonlijke imago ontstaat niet door één ding. Het is de optelsom van allerlei ervaringen die anderen met jou hebben. Jouw eerste indruk kan daarin een rol spelen, maar wat daarna gebeurt is minstens zo belangrijk.

Mensen kijken bijvoorbeeld naar de kwaliteit van jouw werk, de manier waarop je communiceert, hoe je omgaat met afspraken en hoe je reageert wanneer iets tegenzit. Ook jouw kleding, houding, lichaamstaal, stem en verzorging dragen bij aan het beeld. Daarmee raakt imago ook aan representatief overkomen en aan jouw uiterlijk.

Maar onderschat gedrag op langere termijn niet. Je kunt tijdens een eerste kennismaking een prachtige indruk maken, maar wanneer je daarna afspraken niet nakomt, verandert het beeld vanzelf. Andersom geldt hetzelfde. Iemand kan bij een eerste ontmoeting wat terughoudend overkomen en later bijzonder betrouwbaar, deskundig en betrokken blijken te zijn.

Imagoschade en een beeld dat blijft hangen

Soms ontstaat een negatief beeld door één gebeurtenis. Je maakt een fout, reageert ongelukkig of komt een belangrijke afspraak niet na. Dat kan imagoschade opleveren. Maar ook hier geldt dat één gebeurtenis niet automatisch alles over jou zegt.

Wat daarna gebeurt, is belangrijker. Neem je verantwoordelijkheid? Herstel je de fout? Laat je vervolgens ander gedrag zien? Dan kan het beeld van mensen weer veranderen. Een imago is niet in beton gegoten.

En ook hier ligt verantwoordelijkheid aan twee kanten. Jij mag leren van jouw gedrag. Maar van andere mensen mag je ook verwachten dat zij bereid zijn hun beeld bij te stellen wanneer nieuwe ervaringen daar aanleiding toe geven.

Jouw imago hoeft niet bij iedereen hetzelfde te zijn

Misschien ziet jouw collega jou anders dan jouw partner. Jouw leidinggevende kent weer een andere kant van jou en een oude vriend ziet eigenschappen die op het werk nauwelijks zichtbaar zijn. Dat is niet vreemd. Je bent in verschillende situaties nog steeds dezelfde persoon, maar niet iedere kant van jou komt overal even sterk naar voren.

Een goed persoonlijk imago betekent daarom niet dat iedereen exact hetzelfde over jou moet zeggen. Het betekent eerder dat de beelden die mensen van jou hebben herkenbaar zijn en niet volledig botsen met wie jij jezelf vindt.

De interessante vraag is dus niet: hoe zorg ik ervoor dat iedereen positief over mij denkt? De betere vraag is: laat ik voldoende zien wie ik ben, waar ik voor sta en wat ik kan?

Veelgestelde vragen over persoonlijk imago

Rond persoonlijk imago ontstaan gemakkelijk misverstanden. Daarom hieronder vijf vragen die nog wat meer verdieping geven.

Kun je jouw persoonlijke imago veranderen?

Ja, maar meestal niet door alleen te vertellen dat mensen anders naar jou moeten kijken. Een beeld verandert vooral door nieuwe ervaringen. Wanneer jij gedurende langere tijd ander of duidelijker gedrag laat zien, kan het beeld van anderen mee veranderen.

Is jouw imago hetzelfde als jouw reputatie?

De begrippen liggen dicht bij elkaar. Imago gaat vooral over het beeld dat anderen van jou hebben. Reputatie ontstaat sterker uit ervaringen die zich in de loop van de tijd opstapelen en uit wat mensen onderling over jou vertellen.

Wat als anderen een verkeerd beeld van mij hebben?

Onderzoek eerst waar dat beeld vandaan komt. Laat jij misschien iets anders zien dan je bedoelt? Is er te weinig informatie? Of vult de ander zelf veel in? Soms kun je jouw gedrag verduidelijken. Soms moet je ook accepteren dat je niet ieder beeld kunt corrigeren.

Is bescheidenheid slecht voor jouw imago?

Nee. Bescheidenheid kan een prettige eigenschap zijn. Het wordt pas lastig wanneer je structureel jouw eigen kwaliteiten wegpoetst en vervolgens verwacht dat anderen vanzelf ontdekken wat jij allemaal kunt.

Moet je bewust aan jouw imago werken?

Je hoeft van jezelf geen merk te maken. Wel kan het nuttig zijn om af en toe te onderzoeken welk beeld je oproept en of dat beeld redelijk overeenkomt met wie je bent. Dat gaat minder over jezelf verkopen en meer over jezelf laten zien.

'''