home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / zijn / zelfverwezenlijking

Zelfverwezenlijking of zelfrealisatie

Zelfverwezenlijking wordt vaak geduid als de hoogste vorm van behoefte. Een synoniem is zelfrealisatie. Toch is dat een woord waar veel mensen niets mee kunnen. Herken je dat? Misschien vind je het ook een vaag begrip of spreek je mensen die dat een vaag begrip vinden. Vandaar dat ik er een artikel over schrijf. Voor mij gaat zelfverwezenlijking uiteindelijk over het daadwerkelijk vormgeven aan wat wezenlijk bij jou hoort. Dit artikel schreef ik in de serie Groei, ontwikkeling en wording. Het is een verdieping op zelfontplooiing en zelfontwikkeling: daar gaat het over jezelf ontvouwen en ontwikkelen, hier gaat het over de vraag of je ook werkelijk gaat leven en handelen vanuit wat je in jezelf ontdekt.

Wat is het nu precies?

Als je het voorgaande tot je genomen hebt, kunnen we samen een stap verder gaan. Zelfrealisatie is de verwerkelijking van datgene wat voor jou wezenlijk is. Het blijft dus niet bij weten wat je belangrijk vindt of ontdekken waar jouw hart ligt. Je geeft er ook daadwerkelijk vorm aan.

• Van jouw dromen en idealen.
• Van jouw passie.
• Van jouw visie.
• Van jouw ervaringswereld.
• Van jouw behoefte aan betekenis en zingeving.

Het is dus geen vaag gedoe. Ga jij jouw dromen en idealen vormgeven? Ga jij jouw passie verwezenlijken? Ga jij iets doen met de visie die je hebt? En durf je keuzes te maken die passen bij wat voor jou werkelijk van betekenis is? Zelfverwezenlijking is daarmee niet alleen een gedachte over wie je bent. Het gaat ook over de manier waarop jouw binnenkant zichtbaar wordt in jouw leven.

Zelfverwezenlijking is worden wie je in wezen al bent

Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Hoe kun je worden wie je al bent? Toch zit daar voor mij iets wezenlijks in. Zelfverwezenlijking betekent niet dat je een compleet nieuw mens moet fabriceren. Het gaat ook niet over een ideaalbeeld waar je jezelf naartoe moet boetseren. Veel meer gaat het over ruimte geven aan wat werkelijk bij jou hoort en daar steeds minder omheen leven.

Misschien weet je al jaren waar jouw hart ligt, maar doe je er weinig mee. Misschien bezit je een kwaliteit die nauwelijks ruimte krijgt. Misschien voel je haarfijn aan wat voor jou belangrijk is, terwijl je ondertussen vooral bezig bent met wat anderen van jou verwachten. Dan ontbreekt het niet per se aan zelfkennis. Je weet misschien best veel over jezelf. De vraag is of je datgene wat je weet ook daadwerkelijk een plaats geeft in jouw keuzes en jouw manier van leven.

Daarom hoeft zelfverwezenlijking voor mij ook niet spectaculair te zijn. Je hoeft geen wereldreis te maken, jouw baan op te zeggen of een onderneming te beginnen om jezelf te verwezenlijken. Het kan ook betekenen dat je eerlijker uitspreekt wat voor jou belangrijk is, meer ruimte maakt voor iets wat jou bezielt of stopt met een manier van leven die steeds minder bij je past. Het wezenlijke zit niet in de grootte van de stap, maar in de vraag of die stap werkelijk van jou is.

Wat houdt jou tegen om te leven vanuit wat voor jou wezenlijk is?

Weten wat bij je past betekent nog niet automatisch dat je ernaar leeft. Daar kunnen allerlei dingen tussen zitten. Je kunt bang zijn voor het oordeel van anderen. Je kunt jezelf afvragen of jouw verlangen wel verstandig genoeg is. Misschien ben je gewend om rekening te houden met iedereen behalve jezelf. Of je hebt bepaalde oordelen over jezelf zo vaak herhaald dat ze als waarheid zijn gaan voelen.

Daarom hoort bij zelfverwezenlijking voor mij ook:

• De oordelen van jezelf over jezelf loslaten.
• De oordelen van anderen over jou loslaten.
• Jezelf laten leiden door jouw eigen behoeften en niet alleen door verwachtingen van anderen.

Dat betekent niet dat je voortaan geen rekening meer houdt met anderen. Het betekent evenmin dat iedere behoefte onmiddellijk uitgevoerd moet worden. Maar wanneer jouw leven voornamelijk wordt ingericht door verwachtingen van buitenaf, raakt datgene wat voor jou wezenlijk is gemakkelijk ondergesneeuwd. Dan kan er een groot verschil ontstaan tussen wat je diep vanbinnen belangrijk vindt en hoe je daadwerkelijk leeft.

Zelfverwezenlijking vraagt ook om keuzes

Dromen, idealen, passie en visie zijn prachtig, maar ze blijven abstract wanneer je er nooit iets mee doet. Zelfverwezenlijking vraagt daarom om keuzes. Je kunt niet iedere richting tegelijk volgen. Wanneer je werkelijk ruimte wilt maken voor iets wat belangrijk voor je is, betekent dat soms dat iets anders minder ruimte krijgt.

Daarmee komt zelfrealisatie heel dicht bij verantwoordelijkheid voor jouw eigen leven. Je kunt niet alles bepalen en je hebt niet iedere omstandigheid in de hand. Maar binnen de ruimte die er wel is, kun je onderzoeken welke keuzes werkelijk bij jou passen. Soms is dat een grote keuze. Vaker zijn het kleine beslissingen die zich opstapelen: ergens wel of niet mee doorgaan, ergens tijd voor maken, jouw mening uitspreken, een grens aangeven of eindelijk beginnen aan iets wat al jaren in jouw hoofd zit.

Misschien is dat voor mij uiteindelijk de meest concrete betekenis van zelfverwezenlijking: niet alleen weten wie je bent en wat voor jou belangrijk is, maar daar steeds meer naar durven leven. Niet omdat iedere keuze perfect moet zijn, maar omdat jouw leven anders gemakkelijk wordt gevuld met dingen die belangrijk zijn voor anderen terwijl je zelf steeds verder uit beeld raakt.

Veelgestelde vragen over zelfverwezenlijking

Zelfverwezenlijking wordt gemakkelijk een groot en abstract begrip. De volgende vragen helpen om scherper te krijgen wat ermee bedoeld wordt en wat het juist niet betekent.

Is zelfverwezenlijking hetzelfde als zelfontplooiing?

Niet helemaal. Zelfontplooiing gaat breder over het ontwikkelen en ontvouwen van wat in jou aanwezig is. Zelfverwezenlijking gaat een stap verder: je brengt wat wezenlijk bij jou hoort ook daadwerkelijk tot uitdrukking in de manier waarop je leeft en kiest.

Moet je precies weten wie je bent voordat je jezelf kunt verwezenlijken?

Nee. Je leert jezelf ook kennen door te leven, te kiezen en ervaringen op te doen. Soms ontdek je pas nadat je iets geprobeerd hebt of het werkelijk bij je past. Zelfverwezenlijking is daarom geen eindtoets waarvoor je eerst alle antwoorden over jezelf moet hebben.

Is zelfverwezenlijking hetzelfde als succesvol zijn?

Nee. Succes kan onderdeel zijn van wat jij belangrijk vindt, maar hoeft dat niet te zijn. Je kunt maatschappelijk zeer succesvol zijn en toch het gevoel hebben dat je vooral een leven leidt dat weinig met jezelf te maken heeft. Andersom kun je jezelf sterk verwezenlijken zonder dat anderen jouw keuzes als bijzonder succesvol beoordelen.

Kun je jezelf verwezenlijken zonder grote veranderingen?

Ja. Zelfverwezenlijking zit niet alleen in grote besluiten. Het kan ook gaan over kleine maar wezenlijke keuzes: meer tijd maken voor wat jou raakt, eerlijker uitspreken wat je vindt, een kwaliteit vaker inzetten of stoppen met iets wat al lange tijd niet meer bij je past.

Heeft zelfverwezenlijking een eindpunt?

Wat mij betreft niet. Jij verandert, jouw omstandigheden veranderen en wat voor jou belangrijk is kan zich verder verdiepen. Daardoor kan de vraag wat je werkelijk wilt verwezenlijken tijdens verschillende levensfasen opnieuw op tafel komen.