home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / dankbaar

Gevoelens van dankbaarheid: ben jij dankbaar?

Ben jij dankbaar? Voel jij je dankbaar omdat je iets hebt ontvangen of verkregen wat je niet als vanzelfsprekend ervaart? Dankbaarheid hoort bij blijdschap en vreugde, omdat je ervaart dat iets goeds, waardevols of betekenisvols jou is toegekomen. In dit artikel ga ik in op het gevoel van dankbaarheid en wat dit vertelt.

Wat is dankbaarheid?

Dankbaarheid is een positief gevoel. Je voelt je dankbaar omdat je iets ontvangt wat je niet had verwacht, wat niet vanzelfsprekend is, waarvoor je de ander bijzonder erkentelijk bent of waarvan je vindt dat het jou niet toekomt. Tenminste, zo wordt het vaak uitgelegd. Maar ik ga graag verder de diepte in.

Wat is de diepe betekenis van dankbaarheid?

Dankbaarheid omschrijf ik als een gemoedstoestand, een gevoel of een energetische toestand. In diepste essentie is dankbaarheid dat jij ervaart en voelt dat je ontvangt wat je nodig hebt. En dan spreek ik over de vervulling van jouw behoeften. Dat is wat jij en ik nodig hebben. Dankbaarheid gaat vooral over immateriële zaken. Dankbaarheid gaat over:

• Wat je ontvangt en in eerste instantie niet over wat je verworven hebt.
• Gezondheid en niet over bezit.
• Eten en drinken wat je hebt en niet over geld.
• Vrijheid en vrede.
• Vrijheid van meningsuiting.
• Geborgenheid en veiligheid die je ervaart.
• Wie je mag ontvangen en ontmoeten in jouw kind of partner.
• Wat je mocht bereiken in dit leven.

Waarom roept dankbaarheid wederkerige gevoelens op?

Wanneer je dankbaarheid ervaart en toont, krijg je vaak verbinding met andere mensen. Er ontstaat een soort wederkerigheid. Wanneer je laat merken dat je waardeert wat anderen voor jou doen, dan voelt de ander erkenning en respect. Wederkerige blijheid ontstaat omdat jij deelt en toont hoe jij je voelt. Bovendien is dankbaarheid goed voor je zelfvertrouwen en een probaat middel tegen stress.

Hoe hangt dankbaarheid samen met behoeften?

Dankbaarheid is dus een positief gevoel. Een blij gevoel dat direct met jouw behoeften te maken heeft. Wanneer jouw behoeften worden vervuld, ontstaan er positieve gevoelens. Mits je uiteraard opmerkt dat het niet vanzelfsprekend is dat jouw behoeften vervuld worden. Het vraagt dus wel om aandacht en opmerkzaamheid.

Is dankbaarheid een schaars artikel geworden?

Ik denk weleens dat dankbaarheid een schaars artikel geworden is. Dat is mijn mening en ik heb het niet wetenschappelijk onderzocht. Ik heb ook geen 1.500 mensen onder de MRI-scan gehouden om hun gevoelens van dankbaarheid meetbaar of SMART te maken. Maar ik weet wel dat dankbaarheid een aantal vijanden heeft, zoals:

• Het is nooit genoeg.
• Het is nooit goed genoeg.
• Het kan altijd meer.
• Het kan altijd beter.
• Het moet altijd verbeterd worden.

Lees ook mijn artikel over ondankbaarheid.

Waarom ervaar je dankbaarheid hier en nu?

Je kunt hier en nu dankbaar zijn. Dat is een kenmerk. Je kunt vooruitdenken, proactief zijn en scenario’s in je hoofd bedenken. Maar je kunt dankbaarheid niet programmeren. Dankbaarheid ervaar je in hoofd en hart op dat moment.

Dankbaarheid, vreugde, geluk
Doorstroomt me
Gaat dwars door me heen;
Ik wil ervan zingen.

Waarom heeft dankbaarheid een eigen gevoelstaal?

De taal van gevoelens is soms een andere taal dan de taal van de verwoording en het woord. Ik krijg weleens de vraag: ‘Ben je ook trots op jouw kinderen?’ En mijn antwoord is: ‘Jawel, maar vooral dankbaar over wie zij zijn en wat ze voor mij betekenen.’ Trots duidt bij mij veel meer op wat je bereikt hebt of wat je verworven hebt. Maar dat is mijn perceptie. Andere mensen ervaren dat anders.

Waarom kun je dankbaarheid niet opleggen?

Tot slot: soms zijn mensen uiterst normatief. Dan wordt er gezegd: ‘Jij zou ook weleens wat dankbaarder mogen zijn.’ Of: ‘Jij zou dankbaar moeten zijn.’ Zodra het moet, is het een opgelegde vorm van dankbaarheid die je op de toneelschool kunt leren naspelen, maar die niet oprecht is. Dus laat je niets wijsmaken. Je moet helemaal niets.

Wanneer wordt dankbaarheid moeilijk om te voelen?

Dankbaarheid wordt moeilijk om te voelen wanneer je vooral kijkt naar wat ontbreekt, wat beter moet of wat een ander meer heeft. Je aandacht blijft dan gericht op het tekort. Ook teleurstelling, verdriet of langdurige overbelasting kunnen ervoor zorgen dat je minder gemakkelijk opmerkt wat je ontvangt.

Dat betekent niet dat je ondankbaar bent. Soms is er eerst ruimte nodig voor pijn, boosheid of gemis. Dankbaarheid hoeft die gevoelens niet weg te drukken. Zij kan er later naast komen te staan, wanneer je opnieuw kunt zien wat ondanks alles nog waardevol is.

Welke gevoelens hangen samen met dankbaarheid?

Dankbaarheid hangt samen met tevreden zijn met wat er is. Je merkt op wat je hebt ontvangen en ervaart dat het op dat moment genoeg is.

Ook je thuis en verbonden voelen kan dankbaarheid oproepen. Je beseft dat veiligheid, vertrouwdheid en mensen bij wie je jezelf kunt zijn niet vanzelfsprekend zijn. Wanneer een behoefte is vervuld en een inspanning betekenis heeft gekregen, kun je bovendien een voldaan gevoel ervaren.

Veelgestelde vragen over dankbaarheid

Dankbaarheid roept ook vragen op over ontvangen, schuldgevoel, verlies en de manier waarop je waardering oprecht kunt uiten. Hieronder beantwoord ik vijf verdiepende vragen.

Waarom kan het moeilijk zijn om iets van een ander te ontvangen?

Misschien wil je onafhankelijk blijven of ben je bang dat je iets terug moet doen. Daardoor kun je een gebaar moeilijk aannemen, ook wanneer het oprecht wordt aangeboden.

Kun je dankbaar zijn en toch iets willen veranderen?

Ja. Dankbaarheid betekent niet dat alles goed is of hetzelfde moet blijven. Je kunt waarderen wat er is en tegelijkertijd verlangen naar verbetering.

Waarom kan dankbaarheid een schuldgevoel oproepen?

Je kunt beseffen dat jij iets hebt wat een ander mist. Dankbaarheid vraagt echter niet dat je jouw eigen geluk kleiner maakt. Zij kan je wel aansporen om aandachtig en betrokken te zijn.

Kun je na verlies nog dankbaarheid ervaren?

Ja. Je kunt verdriet voelen om wat je bent kwijtgeraakt en tegelijkertijd dankbaar zijn voor wat iemand of iets voor jou heeft betekend.

Hoe laat je oprechte dankbaarheid aan iemand merken?

Benoem concreet wat de ander heeft gedaan en wat dat met jou heeft gedaan. Daarmee geef je meer betekenis dan met een automatisch of verplicht dankjewel.