home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / voelen gevoelens / angst / risicomijdend

Ben jij risicomijdend?

Risicomijdend: ben jij dat? Dan ben jij sterk afgestemd op het vermijden van risico en gevaar. In de serie artikelen over angst en bang zijn heb ik risicomijdend gedrag geplaatst omdat angst jou kan aanzetten om onzekerheid, verlies en mogelijke tegenvallers zoveel mogelijk te voorkomen. Dat kan verstandig zijn wanneer een risico werkelijk groot is. Maar angst kan er ook voor zorgen dat je altijd voor veiligheid kiest, terwijl je eigenlijk iets anders wilt. Je vermijdt dan niet alleen gevaar, maar mogelijk ook kansen, ontwikkeling en nieuwe ervaringen. In dit artikel leg ik uit wat risicomijdend is en wat mogelijke oorzaken zijn.

Waardoor kun je risicomijdend worden?

Ik kan risicomijding duiden als een persoonlijke valkuil. Stel dat jouw kwaliteit is dat je behoedzaam en voorzichtig bent. Of je bent zeer doordacht en weloverwogen. Wellicht sla je daarin door. Jouw leerdoel is om met hoofd en hart keuzes te maken. Dat is wat anders dan de gok maar eens wagen.

Een tweede oorzaak kan te maken hebben met angsten. Je bent bang dat het verkeerd afloopt, je bent bang voor gevaar of voor verlies. Je vindt iets al snel te gewaagd of doldriest. Of je bent bang voor succes. Zelfs dat is een mogelijkheid.

Een derde oorzaak kan zitten in overtuigingen. Je moet geen oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt. Je moet geen schepen achter je verbranden. Je bent dan blijkbaar op zoek naar zekerheden die je meent te verkrijgen door terughoudend te zijn, je behoudend op te stellen, te conserveren en vast te houden of alles te willen weten.

Een overtuiging kan ook zijn: ‘Als er iets misgaat, moet je niet zeuren.’ Dat kan reden zijn om het toch maar niet te doen.

Wat is erop tegen dat je risicomijdend bent?

Wat is erop tegen dat jij risicomijdend bent? Wat mij betreft niets. Tenzij je zelf voelt dat je kansen niet benut of mogelijkheden laat liggen. Of wanneer je het gevoel hebt dat je jezelf tekortdoet, jezelf dingen ontzegt of jouw dromen niet waarmaakt.

Voorzichtigheid is niet verkeerd. Het helpt je om gevolgen te overzien en onverstandige beslissingen te voorkomen. De vraag is vooral of jouw voorzichtigheid jou beschermt tegen een werkelijk gevaar of dat angst jouw keuzes steeds verder beperkt.

Welk leerdoel past bij risicomijdend gedrag?

Een leerdoel kan zijn om wat avontuurlijker in het leven te staan. Niet overleven, maar leven en beleven. Niet alleen vanuit jouw hoofd leven, maar ook jouw hart volgen.

Dat betekent niet dat je impulsief moet worden of onnodige risico’s moet nemen. Het gaat erom dat je leert onderscheiden welk risico onverantwoord is en welke stap vooral spannend voelt omdat de uitkomst niet volledig vaststaat.

Waar kun je allergisch voor zijn?

Jouw allergie zal zijn wanneer je impulsief doldrieste beslissingen moet nemen. Of wanneer je keuzes moet maken die je niet kunt overzien. Vaak zal er dan sprake zijn van tijdsdruk of van anderen die jou onder druk zetten. Dat irriteert jou.

Ook zul je moeite hebben met mensen die schijnbaar zonder nadenken ingrijpende beslissingen nemen. Dus de les blijft: luister naar jouw hart, maar vergeet niet jouw verstand te gebruiken. Dat is de juiste balans.

Wat gebeurt er bij paniek, vermijden of bevriezen?

Risicomijdend gedrag kan samengaan met andere reacties op angst. Bij paniek slaat jouw systeem groot alarm en wordt rustig nadenken moeilijk. Risicomijding is minder plotseling. Je probeert situaties, keuzes of veranderingen vooraf te vermijden omdat je bang bent voor de mogelijke gevolgen.

Bij bevriezen door angst val je juist stil wanneer de spanning te groot wordt. Je kunt niet goed meer denken, spreken of handelen. Paniek, risicomijding en bevriezen zijn verschillende reacties, maar hebben gemeen dat de situatie op dat moment groter voelt dan jouw vermogen om ermee om te gaan.

Veelgestelde vragen over risicomijdend gedrag

Risicomijdend gedrag kan ook vragen oproepen over voorzichtigheid, zekerheid en het maken van keuzes. Hieronder vind je vijf aanvullende vragen.

Is risicomijdend gedrag altijd negatief?

Nee. Risico’s afwegen kan verstandig en verantwoordelijk zijn. Het wordt vooral een probleem wanneer je vrijwel ieder risico vermijdt, ook wanneer het risico klein of aanvaardbaar is en de mogelijke opbrengst belangrijk voor je is.

Wat is het verschil tussen voorzichtig en risicomijdend?

Iemand die voorzichtig is, onderzoekt de gevolgen en neemt daarna een besluit. Wanneer je risicomijdend bent, kan de wens om onzekerheid te vermijden zwaarder wegen dan de inhoud van de keuze. Je kiest dan mogelijk voor veiligheid voordat je de mogelijkheden werkelijk hebt onderzocht.

Waarom wil je steeds meer zekerheid voordat je beslist?

Meer informatie kan jou tijdelijk rust geven. Maar volledige zekerheid bestaat bij veel keuzes niet. Wanneer je blijft zoeken naar garanties, ontstaan steeds nieuwe vragen en mogelijke risico’s. Daardoor kun je een beslissing langdurig uitstellen.

Kan risicomijdend gedrag steeds sterker worden?

Ja. Iedere keer dat je een spannende situatie vermijdt, neemt de spanning tijdelijk af. Daardoor lijkt vermijden te werken. Tegelijkertijd krijg je geen ervaring waaruit blijkt dat je de situatie mogelijk wel aankunt. Zo kan jouw wereld steeds kleiner worden.

Wanneer is professionele hulp bij risicomijding verstandig?

Professionele hulp kan verstandig zijn wanneer angst en vermijding jouw werk, relaties of dagelijks functioneren sterk beperken. Ook wanneer je belangrijke keuzes niet meer durft te maken of steeds meer situaties uit de weg gaat, kan het helpen om samen te onderzoeken wat de angst in stand houdt.