home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / zelfredzaamheid / alles zelf willen doen

Alles zelf willen doen: waarom geef je niets uit handen?

Ben je iemand die alles zelf doet? Of in ieder geval de voorkeur heeft om alles zelf te willen doen? Vind je het lastig om zaken uit handen te geven? Weet je waarom je dat doet en ben jij je daar bewust van? Alles zelf willen doen kan een valkuil zijn van zelfredzaamheid. Je bent gewend om jouw eigen boontjes te doppen, maar juist die kracht kan doorschieten wanneer je niemand meer nodig denkt te hebben.

Waarom is alles zelf willen doen een valkuil van zelfredzaamheid?

Wellicht ben je zeer zelfstandig en heb je al jong geleerd om voor jezelf te zorgen. In die zin ben je het liefst onafhankelijk van andere mensen. Bovendien kun je het dan zoveel mogelijk op jouw eigen manier doen en heb je geen gezeur of discussie met anderen. Dat is ook de aantrekkelijke kant ervan: je hoeft niet te wachten, niet af te stemmen en niet teleurgesteld te raken wanneer iemand zijn afspraken niet nakomt.

Alles zelf willen doen is een valkuil van mensen die over het algemeen zelfstandig en zelfredzaam zijn. De kracht is dat je jezelf kunt redden, verantwoordelijkheid neemt en niet bij ieder probleem onmiddellijk naar een ander kijkt. Maar wanneer je daarin doorslaat, verandert zelfredzaamheid langzaam in: ik moet het zelf doen, ik kan het beter zelf doen of ik wil niemand nodig hebben.

Dan wordt onafhankelijkheid bijna een doel op zichzelf. Terwijl werkelijk zelfstandig zijn niet betekent dat je alles alleen moet kunnen. Je kunt uitstekend zelfstandig zijn en tegelijkertijd erkennen dat een ander ergens meer kennis van heeft, iets sneller kan of jou gewoon een handje kan helpen.

Waarom vraag je zo moeilijk hulp?

Misschien omdat je een ander niet wilt belasten. Misschien denk je: die heeft het al druk genoeg. Of je wilt voorkomen dat je afhankelijk wordt van de vraag of iemand tijd, zin of bereidheid heeft om jou te helpen. Ook kan er een overtuiging onder zitten dat je iets eigenlijk gewoon zelf moet kunnen. Dan voelt hulp vragen al snel alsof je tekortschiet.

Het kan ook veel praktischer zijn. Je hebt iets eerder uit handen gegeven en dat liep niet goed. De ander kwam zijn afspraak niet na, deed het op een manier die jou niet beviel of jij moest er uiteindelijk alsnog achteraan. De conclusie is snel getrokken: zie je wel, ik kan het beter zelf doen. Alleen maak je van één of meerdere slechte ervaringen dan gemakkelijk een algemene regel.

Merk je vooral dat je het moeilijk vindt om überhaupt een beroep op iemand te doen, dan kan hulp leren vragen een belangrijk leerdoel zijn. Want wanneer jij nooit vraagt, geef je een ander ook niet de kans om iets voor jou te betekenen. Je besluit dan als het ware alvast namens de ander dat je hem niet wilt belasten.

Welke nadelen heeft alles zelf willen doen?

Een nadeel van alles zelf willen doen is dat je alles zelf moet doen. Klinkt logisch hè? Maar ik bedoel dat je er alleen voor staat en geen hulp, steun of feedback krijgt. Dat kan ertoe leiden dat je uitgeput en vermoeid raakt, overbelast raakt of zelfs een burn-out krijgt. Ook het gevoel dat je weinig steun hebt, kan je regelmatig bekruipen.

Echter: jouw omgeving ziet dat niet omdat je altijd zelfredzaam bent. Jij straalt uit dat je het wel redt. Je pakt het zelf op, vraagt weinig en lijkt niemand nodig te hebben. Op den duur zullen mensen jou ook geen hulp meer aanbieden. Niet noodzakelijk omdat ze jou niet willen helpen, maar omdat jij ze jarenlang hebt geleerd dat jij alles toch zelf doet.

Er zit nog een nadeel aan. Wanneer je alles zelf oplost, mis je ook de kennis, ideeën en feedback van anderen. Misschien kan een ander iets anders aanpakken dan jij. Misschien zelfs beter. Maar daar kom je natuurlijk nooit achter wanneer niemand de kans krijgt.

Wat doet alles zelf willen doen met de mensen om je heen?

Wanneer je altijd alles zelf doet, verlies je ook verbinding en aansluiting met anderen om je heen. Anderen krijgen het gevoel dat ze het niet goed genoeg doen in jouw ogen, dat jij hen niet nodig hebt en ze gaan zich afgewezen en overbodig voelen. Dat is niet prettig, dus de kans bestaat dat ze jou meer en meer gaan vermijden.

Hulp vragen is soms niet alleen handig, want wellicht leer je nog eens wat van een ander. Het is ook een sociaal fenomeen dat je niet moet onderschatten. Door iemand iets te vragen laat je ook zien dat je vertrouwen hebt in zijn kennis, inzet of bereidheid. Je geeft een ander de mogelijkheid om iets bij te dragen.

Wanneer jij werkelijk altijd alles zelf doet, communiceer je ondertussen misschien iets wat je helemaal niet bedoelt: ik heb jou niet nodig, ik vertrouw er niet op dat jij dit kunt of ik doe het zelf wel want dat gaat sneller. Dat kan behoorlijk afstandelijk overkomen, ook wanneer jouw werkelijke bedoeling alleen maar is om niemand lastig te vallen.

Waarom lopen leidinggevenden vast als ze alles zelf willen doen?

Leidinggevenden die alles zelf willen doen, komen zeker in de problemen. In een leidinggevende functie kun je niet alles zelf doen. Dat vraagt veel te veel energie en bovendien heeft het geen effect. Leidinggevenden hebben als eerste taak om anderen te laten werken. Delegeren en loslaten is daarom een belangrijk leerdoel voor leidinggevenden die alles zelf willen doen.

Leidinggevenden die alles zelf willen doen geven hun medewerkers het gevoel dat ze als incompetent worden gezien en dat ze niet gewaardeerd worden. Ze krijgen geen vertrouwen en ze worden belemmerd in hun professionele ontwikkeling. En niemand vindt het fijn om beschouwd te worden als dure ballast zonder veel toegevoegde waarde.

De medewerkers met zelfvertrouwen zullen al snel vertrekken en degenen die toch al niet veel eigenwaarde hadden zullen zich nog kleiner gaan voelen. De organisatie kan geen gebruikmaken van al die onbenutte talenten en betrokkenheid, terwijl de leidinggevende bezwijkt aan de pogingen om alle ballen zonder hulp in de lucht te houden. Het is wel duidelijk dat er dan alleen maar verliezers zijn.

Wanneer wordt alles zelf doen echt een probleem?

Natuurlijk is er niks op tegen dat je zelf zoveel mogelijk wilt doen. Tenzij je een eigen grens overschrijdt. Je gaat maar door en je gaat maar door terwijl je vanbinnen heel goed weet dat je dit eigenlijk niet zou moeten doen. Dan wordt zelfstandigheid geen kracht meer maar een patroon waardoor je voortdurend over jouw eigen belastbaarheid heen gaat.

Misschien merk je dat aan vermoeidheid. Misschien aan irritatie omdat je alweer alles alleen moet oplossen. Of misschien voel je je miskend omdat niemand helpt, terwijl je tegelijkertijd vrijwel nooit om hulp vraagt. Dat laatste is een merkwaardige cirkel: je laat zien dat je niemand nodig hebt en raakt vervolgens teleurgesteld wanneer niemand ziet dat je iemand nodig hebt.

Ook begrenzen hoort hierbij. Wanneer je overal zelf nog wel een klus bij pakt, moet er ergens een grens komen. Op de pagina over leren begrenzen gaat het juist over herkennen waar jouw grens ligt en daar ook naar handelen. Want weten dat het te veel is en vervolgens gewoon doorgaan is nog steeds over jouw grens gaan.

Hoe leer je loslaten zonder jouw zelfstandigheid kwijt te raken?

Door niet van het ene uiterste naar het andere te gaan. Je hoeft niet ineens voor ieder wissewasje hulp te vragen of alles aan een ander over te laten. Zelfredzaamheid blijft jouw kracht. De vraag is alleen of jij kunt kiezen wanneer je iets zelf doet en wanneer het verstandiger is om iets uit handen te geven.

Begin bijvoorbeeld met iets waarvan je weet dat een ander het prima kan. Laat de ander het vervolgens ook op zijn manier doen. Dat laatste is belangrijk. Wanneer je iets overdraagt maar vervolgens iedere stap controleert en steeds ingrijpt omdat jij het anders zou doen, heb je het feitelijk nog steeds niet uit handen gegeven.

En accepteer dat een ander het misschien niet precies doet zoals jij. Anders is nog niet automatisch slechter. Misschien duurt het de eerste keer wat langer. Misschien moet iemand leren. Misschien gaat er zelfs iets fout. Maar wanneer jij alles onmiddellijk weer overneemt zodra het niet perfect gaat, bevestig je voor jezelf precies de overtuiging waarmee je begon: zie je wel, ik moet het zelf doen.

Loslaten betekent dus niet dat je jouw verantwoordelijkheid kwijt bent. Het betekent dat je niet automatisch iedere verantwoordelijkheid zelf uitvoert. Hulp vragen, samenwerken of delegeren kan juist betekenen dat je verantwoordelijkheid neemt voor wat werkelijk nodig is.

Ontwikkeldoelen wanneer je alles zelf wilt doen

• Leren hulp vragen en ondersteuning aannemen voordat je structureel over jouw eigen grens gaat.
• Taken en verantwoordelijkheden leren uit handen geven zonder voortdurend te controleren of het precies op jouw manier gebeurt.
• Zelfstandig en zelfredzaam blijven terwijl je anderen ruimte geeft om bij te dragen, mee te denken en verantwoordelijkheid te nemen.

Veelgestelde vragen over alles zelf willen doen

Alles zelf willen doen kan heel lang als een sterke kant voelen. Je bent zelfstandig, werkt hard en lost jouw eigen problemen op. Het wordt pas een valkuil wanneer je geen ruimte meer laat voor hulp, samenwerking en de bijdrage van andere mensen.

Waarom wil ik altijd alles zelf doen?

Dat kan voortkomen uit sterke zelfredzaamheid, de behoefte om onafhankelijk te zijn, slechte ervaringen met iets uit handen geven of de overtuiging dat jij een ander niet mag belasten. Ook kun je simpelweg denken dat je het zelf sneller of beter kunt.

Is alles zelf doen hetzelfde als zelfstandig zijn?

Nee. Zelfstandig zijn betekent dat je verantwoordelijkheid kunt nemen en jezelf kunt redden. Alles zelf willen doen wordt een valkuil wanneer je daardoor nauwelijks nog hulp vraagt, anderen geen ruimte geeft of structureel over jouw eigen grens gaat.

Waarom is hulp vragen zo moeilijk als je zelfredzaam bent?

Omdat je gewend bent om jouw eigen problemen op te lossen. Hulp vragen kan dan voelen als afhankelijkheid, belasting van een ander of zelfs als falen. Daardoor blijf je soms langer alleen doorploeteren dan verstandig is.

Waarom is alles zelf willen doen een probleem voor leidinggevenden?

Omdat leidinggevenden niet alles zelf kunnen uitvoeren. Medewerkers krijgen anders onvoldoende vertrouwen, verantwoordelijkheid en ontwikkelruimte, terwijl de leidinggevende zelf steeds verder wordt belast.

Hoe leer je meer loslaten?

Begin met taken die een ander prima kan uitvoeren, maak duidelijke afspraken en geef diegene vervolgens ook daadwerkelijk ruimte. Accepteer dat iemand iets anders kan doen dan jij zonder dat het daarom verkeerd is.