home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gevoelsmens

Gevoelig, hooggevoelig of overgevoelig

Ben jij een gevoelsmens? Ben je gevoelig? Wist je dat dit een kwaliteit is? Het hoort bij jouw kracht en het is een kracht, mits je het goed inzet en de begrenzing kent. Het is echt een kwaliteit om gevoelig te zijn voor wat er in jezelf en om je heen gebeurt. Je merkt subtiele signalen, stemmingen en gevoelens vaak snel op en kunt daardoor veel aanvoelen wat een ander misschien ontgaat. Op de pagina over persoonlijke kernkwaliteiten lees je meer over kwaliteiten die te maken hebben met hoe je denkt, voelt en waarneemt. Ben je er ook trots op? Of heb je er last van?

Gevoeligheid helpt je subtiele signalen op te merken

Daar zit een belangrijke kracht van gevoeligheid. Je neemt vaak meer waar dan alleen wat iemand letterlijk zegt of wat direct zichtbaar is. Je merkt een verandering in sfeer op, voelt spanning tussen mensen, hoort iets in een stem of ziet aan kleine signalen dat er iets speelt. Ook kleuren, licht, geur en geluid kunnen sterker bij je binnenkomen. Gevoeligheid maakt jouw waarneming verfijnd. Waar een ander misschien over iets heen stapt, heb jij al lang gevoeld of gezien dat er iets veranderd is.

Dat betekent niet dat iedere waarneming automatisch juist geïnterpreteerd wordt. Maar het betekent wel dat je over een gevoelige antenne beschikt. Juist wanneer je leert onderscheiden wat je waarneemt, wat je daarbij zelf voelt en wat werkelijk van de ander is, kan deze kwaliteit je veel informatie geven.

Hooggevoelig: sensitief of hoogsensitief

Voelen wat er speelt betekent niet dat je alles hoeft over te nemen

Wanneer je gevoelig bent, kun je snel merken dat er iets met een ander aan de hand is. Misschien voel je spanning, verdriet, irritatie of onrust voordat iemand er zelf woorden aan geeft. Dat is een kwaliteit. Maar voelen wat er speelt betekent niet dat je die gevoelens ook allemaal hoeft over te nemen. Je kunt waarnemen dat iemand verdrietig is zonder zelf in dat verdriet te verdwijnen. Je kunt spanning in een ruimte voelen zonder die spanning de rest van de dag met je mee te dragen.

Daar ligt een belangrijke begrenzing voor een gevoelsmens. Wat voel ik zelf? Wat neem ik bij de ander waar? En wat hoort werkelijk bij mij? Wanneer dat onderscheid verdwijnt, komt de valkuil dichterbij. Je neemt dan niet alleen veel waar, maar laat ook te veel binnen.

Overgevoelig of sentimenteel

Drie valkuilen die erbij horen:

Emotionele verstrengeling

Een derde valkuil is emotionele verstrengeling met anderen. Je voelt dan niet alleen wat er bij een ander speelt, maar raakt er zelf zo sterk mee verweven dat het moeilijk wordt om onderscheid te maken tussen jouw gevoelens en die van de ander. De gevoeligheid die je normaal helpt om een ander goed aan te voelen, werkt dan tegen je. Je neemt te veel mee en raakt gemakkelijker ontregeld.

Dat is de beweging die je bij alle drie de valkuilen ziet. De kracht van gevoeligheid is dat je veel signalen, emoties en stemmingen opvangt. Wanneer die kwaliteit doorschiet, neem je niet alleen veel waar, maar laat je ook te veel binnen. Je betrekt zaken sneller op jezelf, neemt gevoelens van anderen mee of raakt zo sterk verstrikt in jouw gevoelswereld dat je de juiste proporties uit het oog verliest.

Wanneer speelt overgevoeligheid?

Wanneer je overgevoelig bent, voel je zelf het beste. De EU heeft er nog geen regelgeving voor opgesteld. Je kunt onder andere de volgende kenmerken herkennen:

• Je betrekt kritiek van anderen te veel op jezelf.
• Je laat je te vaak of te veel leiden door jouw gevoel in negatieve zin.
• Je pikt te veel sfeer of negatieve gevoelens op van de ander en neemt dit mee zonder dat je daarvan los kunt komen.
• Je bent te gevoelig voor harmonie en sfeer in die zin dat jij je daardoor laat leiden.
• Je raakt soms emotioneel verstrengeld met de ander.

Gevoeligheid als kwaliteit

Hoewel het vervelend is dat je last hebt van overgevoeligheid, is de basis van de valkuil positief. Jouw kernkwaliteit is gevoeligheid. Overgevoeligheid is de bijbehorende valkuil. Je slaat dan te ver door in jouw gevoelsleven. Je bent namelijk een gevoelig mens en je zou dit veel meer kunnen benutten en hieruit jouw persoonlijke kracht ontwikkelen.

Jouw irritatiezone

Jouw irritatie is een harde, kille, gevoelloze of onverschillige houding van andere mensen. Oftewel: mensen die gevoelsarm zijn. Je kunt je daar waarschijnlijk niks bij voorstellen. Waar jij allerlei signalen, emoties of spanningen waarneemt, lijkt een ander er misschien volledig aan voorbij te gaan. Dat kan hard of afstandelijk op je overkomen.

Is gevoeligheid voor jou een uitdaging?

Voel je weinig wat er in jezelf gebeurt? Merk je stemmingen of subtiele signalen van anderen pas laat op? Benader je situaties vooral rationeel en vind je gevoelens al snel lastig, overdreven of onpraktisch? Dan kan gevoeligheid voor jou juist een uitdaging zijn. Niet om overgevoelig te worden, maar om beter waar te nemen wat iets met jou of met een ander doet.

Je kunt bijvoorbeeld leren om iets langer stil te staan bij wat je voelt voordat je er direct een rationele verklaring voor zoekt. Ook kun je bewuster kijken naar non-verbale signalen, sfeer of de manier waarop iemand iets zegt. Gevoeligheid ontwikkelen betekent niet dat je de ratio moet loslaten. Het betekent dat je naast het denken ook leert luisteren naar wat jouw gevoel en waarneming je vertellen.

Welke ontwikkeldoelen passen bij gevoeligheid?

Wanneer gevoeligheid sterk bij jou past, hoef je jouw gevoelige antenne niet uit te schakelen. De ontwikkeling zit vooral in het goed begrenzen en onderscheiden van wat je waarneemt en voelt.

• Rationeel en objectief blijven wanneer gevoelens of prikkels sterk binnenkomen.
• Onderscheid leren maken tussen jouw eigen gevoelens en wat je bij anderen waarneemt.
• Vertrouwen op jouw intuïtie en gevoel zonder je er volledig door te laten leiden.

Veelgestelde vragen over gevoeligheid

Gevoeligheid, hooggevoeligheid en overgevoeligheid worden gemakkelijk door elkaar gehaald. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is gevoelig zijn een kernkwaliteit?

Ja. Gevoeligheid kan een kernkwaliteit zijn wanneer je van nature subtiele signalen, emoties, sfeer en stemmingen gemakkelijk waarneemt. De valkuil ontstaat niet doordat je gevoelig bent, maar doordat jouw gevoeligheid doorschiet en je te veel opneemt of te veel op jezelf betrekt.

Wat is het verschil tussen hooggevoelig en overgevoelig?

Hooggevoelig betekent dat je in hoge mate sensitief bent en diepgaand waarneemt. Overgevoeligheid is iets anders. Dan slaat jouw gevoeligheid door en raak je bijvoorbeeld te snel geprikkeld, betrek je zaken te veel op jezelf of neem je emoties van anderen onvoldoende begrensd over.

Waarom komt kritiek bij een gevoelig mens soms hard binnen?

Omdat je woorden, toon en emotionele lading vaak sterk waarneemt. Daardoor kan kritiek meer bij je binnenkomen dan bij iemand die daar minder gevoelig voor is. De ontwikkeling zit niet in ongevoelig worden, maar in leren onderscheiden wat bruikbare feedback is en wat je niet volledig op jezelf hoeft te betrekken.

Kun je gevoelig zijn zonder emotioneel te worden?

Jazeker. Gevoeligheid betekent niet dat je voortdurend zichtbaar emotioneel reageert. Je kunt veel waarnemen en voelen en daar toch rustig of beheerst mee omgaan. Het gaat om wat je opvangt en ervaart, niet alleen om wat je aan de buitenkant laat zien.

Hoe voorkom je dat je gevoelens van anderen overneemt?

Door bewust onderscheid te maken tussen wat jij zelf voelt en wat je bij een ander waarneemt. Je kunt betrokken en invoelend zijn zonder verantwoordelijk te worden voor iedere emotie van een ander. Juist die begrenzing helpt om gevoeligheid als kracht te blijven gebruiken.