home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / assertief subassertief agressief / schijt hebben aan de wereld

Schijt hebben aan de wereld: is dat assertief?

Schijt hebben aan de wereld. Maling en lak hebben aan alles en iedereen. Je eigen gang gaan en denken: wat kan het mij schelen wat een ander vindt? Deze houding is een vorm van agressief gedrag en geen assertief gedrag. De vraag is vooral: wat zit er achter deze harde en onverschillige houding?

Schijt hebben aan de wereld is geen assertiviteit. Het is een vorm van agressief gedrag, omdat je vanuit boosheid, verharding of verzet onvoldoende rekening houdt met anderen. Het kan vrij en onafhankelijk voelen, maar vaak is het een harde tegenreactie op jarenlang aanpassen, slikken of jezelf wegcijferen.

Jezelf overschreeuwen: wat zit erachter?

Schijt hebben aan de wereld kan een vorm zijn van jezelf overschreeuwen. Je doet jezelf harder, groter of onaantastbaarder voor dan je je vanbinnen voelt. Het is de pijn die je niet wilt voelen of ervaren. Je doet jezelf groter voor dan je bent. Maar achter die gemetselde muur zit vaak een wereld van verdriet en boosheid. Herken je het? Blijf er dan niet langer mee rondlopen, maar ga er wat aan doen!

Hoe ontstaat een harde tegenreactie?

Soms lijkt het alsof iemand van de ene op de andere dag roept: ‘Ik heb schijt aan de wereld.’ Maar vaak gaat daar een heel proces aan vooraf. Het begint met jarenlang aanpassen en meegaan in wat anderen willen. Je cijfert jezelf weg, slikt je mening in en past je keuzes aan om de ander niet teleur te stellen. Al die tijd stapelt er iets op vanbinnen: teleurstelling, frustratie en verdriet. Je voelt dat je eigen behoeften en wensen er niet toe doen. Op een gegeven moment is de maat vol. De boosheid komt naar buiten in de vorm van een harde, onverschillige houding. Het lijkt op vrijheid, maar in werkelijkheid is het een reactie op pijn en geen bewuste, autonome keuze. Echte autonomie voelt anders. Je hoeft jezelf niet te verharden of af te sluiten. Je weet wat je wilt, maakt je eigen keuzes en houdt rekening met anderen zonder je onafhankelijkheid te verliezen.

Wat is het verschil tussen autonomie, assertiviteit en deze houding?

Autonomie, assertiviteit en schijt hebben aan de wereld zijn niet hetzelfde.

• Autonomie betekent dat je je eigen keuzes maakt zonder afhankelijk te zijn van de goedkeuring van anderen.
• Assertiviteit betekent dat je voor jezelf opkomt met respect voor jezelf en de ander.
• Schijt hebben aan de wereld betekent vaak dat je jezelf verhardt en de ander uit boosheid of verzet buitensluit.

Een autonoom mens hoeft niet te roepen dat het hem niets kan schelen. Hij gaat zijn eigen weg, volgt zijn eigen hart en houdt daarbij rekening met anderen zonder zich door hen te laten leiden.

Waarom voelt deze houding eerst bevrijdend?

Na jarenlang aanpassen kan deze houding in eerste instantie bevrijdend voelen. Je zegt eindelijk nee. Je laat verwachtingen los en trekt je minder aan van wat anderen van je vinden. De druk lijkt van je af te vallen. Die opluchting is begrijpelijk. Maar wanneer de bevrijding vooral bestaat uit boosheid, afsluiting en afwijzing, ontstaat nog geen echte autonomie. Je bent dan misschien niet meer afhankelijk van de goedkeuring van anderen, maar je bent nog wel in verzet tegen alles wat je eerder heeft geraakt. Echte vrijheid ontstaat niet doordat niets of niemand je meer kan schelen. Echte vrijheid ontstaat wanneer je jouw eigen keuzes kunt maken zonder jezelf te verliezen en zonder de ander buiten te sluiten.

Waarom is deze houding agressief?

Agressief gedrag bestaat niet alleen uit schreeuwen, dreigen of openlijk aanvallen. Ook bewust verharden, anderen afwijzen en geen rekening meer willen houden met de omgeving kan agressief gedrag zijn. De houding ‘het kan mij allemaal niets schelen’ wordt agressief wanneer je jouw boosheid, teleurstelling of verzet op anderen afreageert. Je wijst mensen af, sluit je af voor wat zij zeggen of doet alsof hun gevoelens en grenzen er niet toe doen. Daarbij blijft het belangrijk om te zien wat er achter deze houding zit. Vaak is er sprake van pijn, machteloosheid of jarenlang aanpassen. Dat verklaart het gedrag, maar maakt het niet automatisch acceptabel.

Wat is het verschil met brutaal gedrag?

Deze houding kan ook overkomen als brutaal gedrag. Bij brutaliteit ligt de nadruk vooral op vrijpostig, aanmatigend of respectloos gedrag. Bij schijt hebben aan de wereld gaat het meer om emotionele verharding en de houding dat niets of niemand je nog iets kan schelen.

Wat is het verschil met verborgen agressie?

Er is ook verwantschap met verborgen agressie. Bij verborgen agressie wordt boosheid indirect geuit, bijvoorbeeld via stiltes, sarcasme of weerstand. Schijt hebben aan de wereld is meestal een openlijker houding van verzet, afstand en onverschilligheid.

Welke behoefte zit er achter deze houding?

Achter de houding ‘lak hebben aan iedereen’ zit een duidelijke behoefte aan vrijheid. Anders gezegd: de behoefte om invulling te geven aan jouw leven op jouw eigen manier. Jouw eigen weg gaan en luisteren naar jouw eigen hart. Er zijn tal van leerdoelen die daarmee verwantschap hebben, zoals:

• In je eigen behoeften voorzien.
• Authenticiteit ontwikkelen.

De behoefte aan vrijheid is op zichzelf niet verkeerd. De vraag is vooral hoe je aan die behoefte vormgeeft. Doe je dat door duidelijke keuzes te maken en grenzen te stellen? Of doe je dat door jezelf af te sluiten en anderen af te wijzen?

Hoe doorbreek je deze harde houding?

Je doorbreekt deze houding niet door jezelf opnieuw weg te cijferen. Het gaat erom dat je leert om jouw behoeften en grenzen serieus te nemen zonder jezelf te verharden.

1. Onderzoek waar jouw boosheid werkelijk over gaat

Vraag jezelf af waar de boosheid vandaan komt. Ben je teleurgesteld, gekwetst of moe van het aanpassen? Wanneer je de werkelijke oorzaak ziet, hoef je de boosheid minder op de hele wereld te richten.

2. Benoem tegen wie of wat jij je verzet

Misschien richt jouw verzet zich eigenlijk op één persoon, een bepaalde ervaring of een periode waarin je niet voor jezelf bent opgekomen. Maak het concreet. De hele wereld is waarschijnlijk niet het probleem.

3. Ontdek welke behoefte je hebt genegeerd

Welke behoefte kreeg te weinig ruimte? Had je behoefte aan vrijheid, rust, erkenning, veiligheid of invloed? Door die behoefte serieus te nemen, hoef je haar niet meer via verharding uit te drukken.

4. Leer duidelijk nee zeggen zonder je af te sluiten

Nee zeggen is iets anders dan iedereen afwijzen. Je kunt een grens stellen en toch in verbinding blijven.

5. Maak eigen keuzes zonder anderen bewust af te wijzen

Jouw eigen weg gaan betekent niet dat je de ander moet negeren. Je kunt zelfstandig kiezen en tegelijk luisteren naar wat jouw keuze voor anderen betekent.

6. Herstel contact waar dat mogelijk en wenselijk is

Misschien heb je mensen op afstand gezet die je eigenlijk niet kwijt wilt. Je kunt uitleggen wat er in jou speelde en opnieuw contact zoeken, zonder terug te vallen in aanpassen.

Vragen voor zelfreflectie

De volgende vragen kunnen je helpen om te onderzoeken wat er achter jouw houding zit:

• Tegen wie zeg ik eigenlijk dat ik schijt aan de wereld heb?
• Welke mening of kritiek heeft mij zo geraakt?
• Waar heb ik mezelf te lang aangepast?
• Welke grens had ik eerder moeten aangeven?
• Wil ik werkelijk vrij zijn of wil ik vooral niets meer voelen?

Wat zijn de gevolgen van ‘schijt hebben aan de wereld’?

Misschien denk je dat deze houding je vrijheid geeft. Maar wat levert het je echt op en wat kost het je? Op korte termijn voelt het alsof je de regie terugpakt. Op de lange termijn zijn de gevolgen vaak minder positief.

• Je verliest de verbinding met mensen die belangrijk voor je zijn.
• Je sluit jezelf af voor waardevolle feedback en steun.
• Anderen ervaren je als afstandelijk of zelfs vijandig.
• Samenwerking wordt lastiger, waardoor kansen verloren gaan.
• Je blijft hangen in boosheid of teleurstelling, waardoor innerlijke rust uitblijft.

Echt assertief gedrag geeft je vrijheid zonder dat je muren hoeft op te trekken. Je blijft in contact met anderen, terwijl je toch trouw blijft aan jezelf.

Veelgestelde vragen - FAQ

Hier tref je vijf veelgestelde vragen.

Wat is het verschil tussen ‘schijt hebben aan de wereld’ en autonomie?

Autonomie betekent dat je je eigen keuzes maakt zonder de verbinding met anderen te verliezen. Schijt hebben aan de wereld is vaak een harde tegenreactie vanuit boosheid, pijn of teleurstelling.

Waarom is schijt hebben aan de wereld agressief gedrag?

Omdat je vanuit verharding of verzet bewust onvoldoende rekening houdt met anderen. Je eigen vrijheid gaat dan ten koste van respect of verbinding.

Waarom voelt deze houding eerst bevrijdend?

Omdat je na jarenlang aanpassen eindelijk verwachtingen en druk van je afschudt. Die opluchting is begrijpelijk, maar wordt geen echte vrijheid wanneer je jezelf afsluit.

Hoe doorbreek ik deze houding?

Onderzoek waar jouw boosheid vandaan komt, ontdek welke behoefte je hebt genegeerd en leer grenzen stellen zonder anderen af te wijzen.

Kan ik onafhankelijk zijn zonder hard of onverschillig te worden?

Ja. Echte autonomie betekent dat je jouw eigen koers volgt en tegelijk rekening houdt met de ander, zonder afhankelijk te zijn van diens goedkeuring.