Verborgen agressie herkennen en ermee omgaan
Verborgen agressie. Heb je weleens het gevoel dat er spanning onder de oppervlakte zit, zonder dat iemand iets direct zegt? Dat er iets niet klopt in de sfeer, maar je kunt er niet precies je vinger op leggen? Het kan zijn dat je te maken hebt met verborgen agressie. Het is subtiel, soms nauwelijks zichtbaar, maar de impact kan groot zijn.
Wat is verborgen agressie?
Verborgen agressie noem ik ook wel passief-agressief gedrag. Het is een indirecte manier om boosheid, weerstand of vijandigheid te uiten. Geen uitgesproken aanval, maar een sluipende onderstroom. Iemand zegt misschien niets, maar laat het merken in gedrag: afspraken bewust niet nakomen, net te laat leveren of een sarcastische opmerking maken die als grap wordt gebracht.
Het verschil met openlijke agressie? Bij openlijke agressie weet je precies waar je aan toe bent. Verborgen agressie daarentegen is verhuld en juist daardoor soms destructiever op de lange termijn.
Training assertiviteit
Wil je een training assertiviteit volgen? Aarzel niet en bel voor info!
Herkennen van verborgen agressie
Je herkent verborgen agressie vaak aan gedrag dat onder de oppervlakte speelt, maar toch voelbaar is in de samenwerking. Het zijn signalen die op het eerste gezicht onschuldig lijken. Wanneer ze zich blijven herhalen, zie je het patroon. Ik zie bijvoorbeeld vaak:
- Steeds opnieuw uitstelgedrag of afspraken niet nakomen.
- Doen alsof iets vergeten is, terwijl het al meerdere keren is besproken.
- Sarcastische opmerkingen die zogenaamd grappig zijn.
- Stilte gebruiken als machtsmiddel: iemand negeren of buitensluiten.
Oorzaken van verborgen agressie
De oorzaken liggen vaak in persoonlijke ervaringen, overtuigingen of in de dynamiek tussen mensen. Soms is het een manier om spanning of machteloosheid te hanteren. Denk aan:
- Opgekropte boosheid of frustratie.
- Onvermogen of angst om te confronteren.
- Machtsongelijkheid.
- Opvoeding en cultuur die directe uiting van boosheid afremmen.
Gevolgen van verborgen agressie
Verborgen agressie kan op termijn veel schade doen, zowel in relaties als in teams. De sfeer verslechtert, misverstanden stapelen zich op en de samenwerking loopt stroever. Ik zie vaak deze gevolgen:
- Verminderde samenwerking en verlies van vertrouwen.
- Langdurige spanningen en misverstanden.
- Emotionele uitputting.
- Conflicten die later fel kunnen escaleren.
Hoe ga je om met verborgen agressie?
Om goed met verborgen agressie om te gaan, helpt het om bewust te blijven van je eigen waarnemingen en die op een open manier te bespreken. Mijn adviezen:
- Waarnemen en benoemen: beschrijf concreet wat je ziet zonder oordeel.
- Creëer veiligheid: maak het minder bedreigend om dingen rechtstreeks uit te spreken.
- Stel duidelijke grenzen: wees helder over wat je verwacht.
- Reflecteer op jezelf: voorkom dat je zelf passief-agressief reageert.
Verborgen agressie bij jezelf herkennen
Ook bij jezelf kan verborgen agressie een rol spelen, vaak zonder dat je het direct doorhebt. Het kan zich uiten in bijvoorbeeld:
- Boosheid uitstellen tot het moment voorbij is.
- Cynische opmerkingen maken.
- Anderen ‘straffen’ met afstand of stiltes.
Zelfreflectie, emoties uitspreken en assertiviteit trainen zijn krachtige stappen om dit patroon te doorbreken.
Veelgestelde vragen – FAQ
Hier tref je enkele veelgestelde vragen.
Is verborgen agressie altijd bewust?
Nee, vaak is het een automatische reactie op spanning of onmacht.
Kan verborgen agressie verdwijnen?
Ja, met bewustwording, open communicatie en het doorbreken van patronen.
Hoe reageer ik op passief-agressief gedrag?
Benoem het concreet, blijf rustig, en stel grenzen.
Helpt assertiviteitstraining hierbij?
Ja, assertiviteit helpt om je grenzen te bewaken en spanning bespreekbaar te maken.
Wat is assertief en wat is agressief?
Dit artikel schreef ik in de serie over: wat is assertief, wat is sub-assertief en wat is agressief?
Assertief, sub-assertief of agressief?
Meer informatie?
Je kunt de leerdoelen assertiviteit verder bekijken of bekijk onze training Assertiviteit. Of maak gebruik van onze webshop:
- volg mijn webinar over assertiviteit
- bestel mijn e-book over assertiviteit
- bestel mijn e-book over zelfvertrouwen.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 15-08-2025.
