Loading ...

Direct informatie? 0528 23 60 30

Of mail naar planning@desteven.nl

Miskraam is een verlieservaring en rouwproces

Een miskraam is een sterk onderschatte verlieservaring in onze samenleving. Mensen zijn geneigd om er snel overheen te stappen. Toch is ook een miskraam een rouwproces en een zeer emotioneel proces. Ik schrijf dit artikel in de serie over vormen van verlieservaringen.

Bij een miskraam verlies je niet alleen een zwangerschap. Je verliest ook verwachting, verlangen, toekomstbeeld en misschien al een gevoel van verbondenheid met het kindje dat onderweg was. Voor de buitenwereld was het misschien nog pril of nauwelijks zichtbaar, maar vanbinnen kon er al veel liefde, hoop en hechting zijn. Juist daarom kan een miskraam voelen als rouw. In die zin raakt een miskraam ook aan het verlies van een kind, hoe vroeg of pril de zwangerschap ook was.

Welke gevoelens roept een miskraam op?

Een miskraam roept heftige gevoelens op. Iemand stuurde mij de volgende tekst die vertolkt wat zij voelde:

Ik voel me leeg
alsof me iets is afgenomen
ontfutseld
dat bij me hoorde
dat van me was
waar ik van hield.

Ik was er aan gehecht
het was mijn trots
mijn liefde
ik was er mee verbonden.

Nu is het voorbij
weg, voorgoed verdwenen
uit de horizon
van mijn dromen.

Ik moet verder leven
vooruit kijken
niet achterom zien
maar mijn hart
kan niet mee:
laat me hier maar staan.

Miskraam rouwproces en verlieservaring

Wat kenmerkt het rouwproces na een miskraam?

Kenmerkend voor een verlieservaring van een miskraam zijn:

  • Soms een gevoel van falen, alsof je er iets aan hebt kunnen doen.
  • Soms schuldgevoelens, alsof je de veroorzaker bent.
  • Verdriet.
  • Terneergeslagenheid omdat jouw droom is ingestort.
  • Een leeg gevoel van binnen.
  • Gevoelens van gemis.

Vooral het gevoel van falen of schuld kan zwaar drukken. Misschien weet je verstandelijk dat je er niets aan kon doen, maar voelt het toch anders. Dat maakt schuldgevoel bij rouw zo ingewikkeld: het gaat niet altijd over feiten, maar vaak over liefde, machteloosheid en de vraag of je iets had kunnen voorkomen.

Waarom wordt een miskraam vaak onderschat?

Over het algemeen kan ik zeggen dat de omgeving nogal eens verkeerd reageert op mensen in een rouwproces. Bij een miskraam geldt dat zeker en het rouwproces wordt vaak sterk onderschat. Voor de omgeving lijkt een miskraam soms iets wat je snel achter je kunt laten. Maar voor jou kan het verlies al veel eerder begonnen zijn: bij de positieve test, de eerste verwachting, het beeld van een toekomst met dit kind.

Wanneer anderen dat niet zien of erkennen, kan het verdriet nog eenzamer worden. Pijnlijke reacties kunnen zijn:

  • ‘Je bent nog zo jong, voor jullie kan het nog best.’
  • ‘Je kunt in ieder geval zwanger worden.’
  • ‘Jullie hebben al een kind, dat scheelt.’

Pijnlijk is ook wanneer mensen niet naar je luisteren. Bijvoorbeeld wanneer zij het verhaal vertellen van hun eigen bevalling of zomaar op een ander onderwerp overstappen.

Wat helpt bij zelfzorg na een miskraam?

Bij het verwerken van een miskraam is het belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Je lichaam is uit balans en je rouwproces heeft tijd en ruimte nodig. Rouw is liefde die zijn bestemming is kwijtgeraakt. Volg je eigen weg en luister naar dat waar je nu behoefte aan hebt. Alleen jij kunt dat weten.

Wat helpt, is dat je jouw verlies serieus neemt. Je hoeft het niet kleiner te maken omdat anderen dat doen. Praat erover met iemand die luistert zonder oordeel. Geef je lichaam tijd om te herstellen en geef je hart tijd om te rouwen. Soms helpt het om stil te staan bij wat er was, hoe kort ook: door woorden te geven aan je verdriet, iets op te schrijven of op jouw manier afscheid te nemen.

Rouw- en verlies

Bekijk de mogelijkheden voor rouw- en verliesverwerking.

Rouw- en verliesverwerking

Webinar over loslaten

Bekijk de webinar over loslaten via onze webshop!

Webinar loslaten

Veelgestelde vragen over miskraam als rouwproces

Hieronder beantwoord ik een aantal veelgestelde vragen over miskraam, verlies, rouwgevoelens en het omgaan met verdriet na een zwangerschap die eindigt.

Is een miskraam een rouwproces?

Ja. Een miskraam kan een rouwproces oproepen omdat je niet alleen een zwangerschap verliest, maar ook verwachting, liefde, hechting en toekomstbeeld.

Waarom doet een miskraam zoveel pijn?

Omdat het verlies vaak al verbonden was met hoop, verlangen en een toekomst met dit kindje. Ook wanneer de zwangerschap nog pril was, kan de verbondenheid al groot zijn.

Waarom reageren mensen soms zo pijnlijk?

Veel mensen begrijpen niet wat een miskraam vanbinnen betekent. Daardoor zeggen ze soms dingen die bedoeld zijn als troost, maar juist extra pijn doen.

Is schuldgevoel na een miskraam normaal?

Schuldgevoel komt regelmatig voor, ook wanneer je verstandelijk weet dat je niets verkeerd hebt gedaan. Het hoort vaak bij machteloosheid en verdriet.

Wat helpt bij rouw na een miskraam?

Neem jouw verlies serieus, geef jezelf tijd en praat met iemand die zonder oordeel luistert. Soms helpt het ook om op jouw manier stil te staan bij wat er was.

Omgaan met verandering

Rouw is een ingrijpende verandering. Je moet verder met een werkelijkheid die anders is geworden. Dat vraagt tijd, aandacht en soms ook begeleiding. In de training omgaan met verandering werk je aan bewustwording, veerkracht en het vinden van nieuwe richting na verlies of verandering.

Training omgaan met verandering

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid. 

Jan Stevens

Publicatiedatum: 09-09-2016

Update: 10 juli 2026.


E=book Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden

Ben je de verbinding met jezelf kwijtgeraakt door burn-out, depressie, verlies, overbelasting of een andere ingrijpende ervaring? In het e-book Jezelf kwijtraken en jezelf hervinden vind je herkenning, woorden en richting. Meer dan 6000 mensen gingen je voor.

Jezelf kwijtraken

Bekijk de aanbieding: jezelf kwijtraken en jezelf hervinden

Verder verdiepen bij De Steven

Soms lees je een artikel omdat je iets herkent. Je loopt ergens tegenaan in jezelf, in je werk, in je communicatie of in de manier waarop je met anderen omgaat. Dan kan het helpen om verder te lezen, te luisteren of gericht met een thema aan de slag te gaan.

Ontvang onze nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen, podcasts, webinars, e-books en online trainingen? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief. We sturen je inspiratie, herkenning en praktische verdieping rond persoonlijke ontwikkeling, leiderschap, communicatie, loopbaan en herstel.

Inschrijven voor de nieuwsbrief

Ontdek jouw volgende stap

Wil je onderzoeken wat bij jou speelt? Doe een gratis test, bekijk onze online trainingen of lees verder over thema’s als grenzen, assertiviteit, hoogsensitiviteit, loopbaanontwikkeling, communicatie en leiderschap.

Bekijk testen, trainingen en verdieping

Luister naar onze podcasts

In de podcasts van De Steven gaan we in gesprek over persoonlijke ontwikkeling, hoogsensitiviteit, hoogbegaafdheid, leiderschap, coping, familiepatronen, verlies en herstel. Geen glad verhaal, maar gesprekken over wat mensen werkelijk meemaken. Abonneer je op ons Spotify-kanaal!

Contact met De Steven

Contact

Onze nieuwsbrief

Ben jij leer- en nieuwsgierig? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief!
Met jouw aanmelding ga je akkoord met onze privacyverklaring en het ontvangen van onze nieuwsbrief. Je kunt je natuurlijk op elk moment weer afmelden.

Telefonisch contact? Heb je vragen? Bel ons op 0528 23 60 30 en vraag naar Monique van Nuil.