home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / rouwgevoelens / rouw schuldgevoel

Kun je je schuldig voelen terwijl je rouwt?

Als er in jouw leven een verlies heeft plaatsgehad, dan komen allerlei emoties aan de oppervlakte. Van verdriet tot boosheid, van eenzaamheid tot je in de steek gelaten voelen. In het hoofdartikel over rouwgevoelens lees je uitgebreid welke rouwgevoelens er allemaal kunnen spelen en hoe intens en verwarrend die kunnen zijn. In dit artikel zoom ik specifiek in op rouw en schuldgevoel.

Wat gebeurt er met schuldgevoel bij een echtscheiding?

Ook na een echtscheiding kan schuldgevoel een emotie zijn. Bijvoorbeeld als jouw partner een ander blijkt te hebben. Heb ik niet genoeg mijn best gedaan om het huwelijk in stand te houden? Is het mijn schuld dat mijn partner is gevallen voor een ander? Is het mijn schuld dat we elkaar zijn kwijtgeraakt?

Dat zijn vragen waar partners ten opzichte van elkaar mee kunnen worstelen. Maar net als bij een schuldgevoel bij overlijden kunnen er ook gevoelens van schuld ontstaan ten opzichte van de kinderen. Hadden we voor hen niet beter ons best moeten doen? Nu wonen papa of mama niet meer bij elkaar. Kan ik dat mijn kinderen aandoen? En wat als er nieuwe partners in het spel komen?

Hoe speelt schuldgevoel bij verlies van gezondheid?

Ook bij verlies van gezondheid kan schuldgevoel een rol spelen. Ziekte overkomt je, hoor ik je denken? En dat klopt. Maar de zieke zelf denkt maar al te vaak dat deze een belasting is voor zijn omgeving. Schuldgevoel speelt hier maar al te vaak een rol. Dat schuldgevoel kan naar zichzelf toe gericht zijn, maar ook ten opzichte van de omgeving.

Het op zichzelf gerichte schuldgevoel kan een rol spelen als de ziekte bijvoorbeeld het gevolg is van een ongezonde levenswijze. Je kunt hierbij denken aan de gevolgen van roken of drank.

Bij een schuldgevoel ten opzichte van de omgeving kun je denken aan de invloed van de ziekte op het gezin. Uitstapjes en vakantie worden moeilijk of onmogelijk. Verminderde inkomsten door een afkeuringssituatie kan een rol spelen, maar ook bijvoorbeeld het niet meer kunnen spelen met de kinderen.

Wat zijn de gevolgen van schuldgevoel?

Een schuldgevoel valt heel erg zwaar. Niet voor niets luidt het gezegde: gebukt gaan onder een schuldgevoel. Dit gezegde geeft aan dat je een schuldgevoel kunt voelen als een enorme last. Dit kan nogal wat gevolgen hebben. Schuldgevoel kan ervoor zorgen dat je blijft piekeren, dat je jezelf blijft veroordelen en dat het lastig wordt om ruimte te voelen voor andere emoties. Voor jezelf kun je dan bijvoorbeeld denken aan stress, slapeloosheid, depressie of een gevoel van eenzaamheid omdat je hier in jouw eentje mee worstelt.

Maar ook voor jouw omgeving kunnen jouw gevoelens van schuld een grote rol spelen. Anderen voelen zich vaak machteloos, omdat het hun niet lukt jouw schuldgevoelens weg te nemen. Zij zien de ander worstelen maar kunnen niets anders doen dan toekijken. Op den duur kan die machteloosheid omslaan in boosheid. Maar schuldgevoel laat zich niet zo makkelijk wegredeneren.

Hoe neem je afscheid van schuldgevoel?

Het omgaan met schuldgevoel begint niet met het wegduwen ervan, maar juist met het erkennen. Dat wat je voelt er mag zijn, hoe onlogisch het soms ook lijkt. Probeer mild te kijken naar jezelf. Alsof je naar iemand anders kijkt die hetzelfde meemaakt. Je hoeft niet alles te begrijpen om het wel toe te laten. Ook kan het helpend zijn om erover te praten. Met iemand die luistert zonder oordeel. Zodat je jouw gedachten niet alleen hoeft te dragen.

Waarom schuldgevoel zo hardnekkig kan zijn

Schuldgevoel kan zich vastzetten. Misschien merk je dat je steeds opnieuw teruggaat naar wat er is gebeurd. Gedachten als ‘had ik maar…’ of ‘wat als ik…’ blijven rondgaan in je hoofd. Dat komt omdat je achteraf probeert grip te krijgen op iets waar je geen controle over had. Je wilt het begrijpen. Of misschien zelfs herstellen. Maar rouw laat zich niet terugdraaien.

Juist omdat er liefde onder zit, kan schuldgevoel zo sterk aanwezig zijn. Je geeft om iemand. Je had het anders gewild. En dat maakt dat je blijft zoeken naar jouw aandeel, zelfs als dat er misschien niet is.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hieronder beantwoord ik een aantal vragen die ik vaak hoor over schuldgevoel bij rouw.

Is schuldgevoel bij rouw normaal?

Ja. Schuldgevoel komt vaak voor bij rouw. Het zegt iets over de betekenis die iemand voor je had.

Waarom voel ik me schuldig terwijl ik niets verkeerd heb gedaan?

Omdat je achteraf probeert invloed te krijgen op iets wat je niet kon veranderen. Je zoekt naar houvast.

Hoe kom ik van schuldgevoel af?

Niet door het weg te drukken, maar door het te erkennen en er stap voor stap anders naar te leren kijken.

Kan schuldgevoel blijven hangen?

Ja, zeker als je het voor jezelf houdt en er niet over praat.

Wanneer moet ik hulp zoeken?

Als het je belemmert in je dagelijks leven of als je er zelf niet meer uitkomt, is het goed om hulp te zoeken. Uiteindelijk is het de bedoeling dat je niet jouw schuldgevoel de regie laat nemen over jouw leven, maar dat je zelf weer jouw nieuwe koers gaat bepalen. Dat je zelf weer stevig aan het roer gaat staan. Oftewel, je neemt afscheid van jouw schuldgevoel. En dat is een enorme last minder. Het geeft weer ruimte aan nieuwe inzichten.