home / carriere / loopbaan / loopbaanvragen / vaardigheden inventariseren

Vaardigheden inventariseren: waar ben je goed in?

Welke vaardigheden heb je eigenlijk? Die vraag lijkt gemakkelijker dan hij is. Veel van wat je goed kunt, doe je namelijk zo vanzelfsprekend dat je het zelf nauwelijks meer als vaardigheid ziet. Toch is het belangrijk om daar zicht op te krijgen wanneer je bezig bent met vragen over jouw loopbaan en de richting die bij je past. Wat heb je geleerd? Waar ben je door ervaring steeds beter in geworden? Wat gaat je gemakkelijk af en waar doen anderen regelmatig een beroep op? Door jouw vaardigheden te inventariseren maak je een belangrijk deel van jouw kunnen zichtbaar.

Wat zijn vaardigheden?

Vaardigheden zijn dingen die je hebt geleerd om te doen. Je wordt bijvoorbeeld rijvaardig nadat je jouw rijbewijs hebt gehaald en vooral nadat je kilometers hebt gemaakt. Hetzelfde geldt voor gesprekken voeren, analyseren, organiseren, presenteren, plannen of lassen. Sommige vaardigheden leer je tijdens een opleiding, andere thuis en heel veel vaardigheden ontwikkel je gewoon in de praktijk. Hoe vaker je iets doet, hoe meer ervaring je opbouwt en hoe vaardiger je er meestal in wordt.

Een vaardigheid is daarmee iets anders dan een persoonskenmerk of kwaliteit. Geduld kan bijvoorbeeld bij je passen als persoonlijke kwaliteit, terwijl goed luisteren een vaardigheid is die je verder kunt oefenen en ontwikkelen. Natuurlijk lopen die twee soms door elkaar. Iemand die van nature nieuwsgierig is, zal misschien gemakkelijker leren doorvragen. Maar ook iemand die minder nieuwsgierig van aard is, kan leren om goede vragen te stellen.

Welke soorten vaardigheden kun je onderscheiden?

Je kunt vaardigheden op allerlei manieren indelen. Om het overzichtelijk te houden, werk ik graag met vier groepen. Het gaat niet om een wetenschappelijke indeling en sommige vaardigheden zouden best in twee groepen kunnen passen. Het doel is vooral dat je breed naar jezelf kijkt en niet alleen denkt aan vakkennis of vaardigheden die letterlijk in jouw functieomschrijving staan.

1. Communicatieve vaardigheden.
2. Persoonlijke vaardigheden.
3. Relatievaardigheden.
4. Werkgerelateerde vaardigheden.

Welke communicatieve vaardigheden heb je?

Communicatieve vaardigheden gaan over de manier waarop je informatie overbrengt, ontvangt en uitwisselt. Denk niet meteen: ik ben wel of niet communicatief. Dat is veel te algemeen. Misschien ben je uitstekend in luisteren, maar vind je presenteren lastig. Misschien kun je ingewikkelde zaken heel helder uitleggen, maar kost een conflictgesprek je veel moeite. Kijk daarom naar concrete vaardigheden.

• Adviseren.
• Argumenteren.
• Doorvragen en vragen stellen.
• Feedback geven.
• Gesprekken voeren.
• Goed luisteren.
• Helder uitleggen.
• Een mening onderbouwen.
• Omgaan met conflicten.
• Onderhandelen.
• Overtuigen.
• Presenteren.
• Mondeling formuleren.
• Schriftelijk formuleren.

Ga bij zo’n lijst niet alleen vinkjes zetten. Vraag jezelf vooral af: wanneer heb ik dit gedaan en waaruit blijkt dat ik het kan? Als collega’s jou steeds vragen om een lastig verhaal begrijpelijk uit te leggen, zegt dat bijvoorbeeld meer dan wanneer je alleen opschrijft dat je ‘goed kunt communiceren’.

Welke persoonlijke vaardigheden heb je ontwikkeld?

Persoonlijke vaardigheden hebben vooral te maken met de manier waarop jij jezelf organiseert, problemen aanpakt, leert en verantwoordelijkheid neemt. Ook hier geldt dat niemand overal even vaardig in hoeft te zijn. Misschien kun je uitstekend analyseren maar heb je moeite met prioriteiten stellen. Of je kunt snel nieuwe zaken oppakken, terwijl plannen juist niet jouw sterkste kant is.

• Analyseren.
• Doelen stellen.
• Efficiënt werken.
• Initiatief nemen.
• Keuzes maken.
• Kritisch naar jezelf kijken.
• Jezelf motiveren.
• Jezelf nieuwe zaken aanleren.
• Je eigen behoeften herkennen.
• Je tijd indelen.
• Werkzaamheden plannen.
• Nieuwe taken oppakken.
• Observeren.
• Omgaan met kritiek.
• Omgaan met stress en werkdruk.
• Omgaan met veranderingen.
• Ordenen en structureren.
• Organiseren.
• Prioriteiten stellen.
• Problemen oplossen.
• Relativeren.
• Verantwoordelijkheid nemen.
• Zelfstandig werken.

Welke relatievaardigheden gebruik je in contact met anderen?

Relatievaardigheden gaan over wat je kunt in het contact en de samenwerking met andere mensen. Dat is breder dan alleen aardig of sociaal zijn. Je kunt bijvoorbeeld uitstekend samenwerken, iemand stimuleren of goed aanvoelen wanneer je ruimte moet geven. Ook hulp vragen is een vaardigheid. Voor sommige mensen zelfs een behoorlijk lastige.

• De ander aanvoelen.
• De ander begrijpen.
• De ander positief benaderen.
• De ander respecteren.
• De ander stimuleren.
• De behoeften van de ander herkennen.
• Gevoelens van de ander ontvangen.
• Hulp geven.
• Hulp vragen.
• Instructie geven.
• Interesse tonen.
• Loslaten.
• Luisteren naar de ander.
• Je gevoelens tonen.
• Je mening geven.
• Opbouwende feedback geven.
• Samenwerken.
• Verantwoordelijkheid bij de ander laten.

Wat zijn werkgerelateerde vaardigheden?

Werkgerelateerde vaardigheden zijn vaardigheden die je specifiek hebt ontwikkeld voor een vak, beroep of functie. Een timmerman kan timmeren, een lasser kan lassen en een verpleegkundige kan een infuus aanbrengen. Een financieel medewerker kan een verlies-en-winstrekening opstellen en iemand in een beleidsfunctie kan plannen of beleidsstukken schrijven. Vaak zijn dit de vaardigheden die mensen het gemakkelijkst herkennen, omdat ze direct gekoppeld zijn aan hun werk.

• Timmeren.
• Stukadoren.
• Lassen.
• Een verlies-en-winstrekening opstellen.
• Plannen of beleidsstukken schrijven.
• Een infuus aanbrengen.
• Machines bedienen.
• Software of systemen gebruiken die bij jouw vak horen.
• Technische berekeningen maken.
• Vakinhoudelijke rapportages opstellen.

De lijst kan natuurlijk eindeloos worden uitgebreid. Juist daarom heeft het weinig zin om op internet een lijst met duizend vaardigheden af te werken. Begin bij jouw eigen werk en ervaringen. Wat doe je werkelijk? Wat heb je geleerd? En welke handelingen beheers je inmiddels zo goed dat je er nauwelijks meer bij nadenkt?

Hoe ontdek je vaardigheden die je zelf niet meer ziet?

Daar zit vaak de grootste winst. Wat je gemakkelijk afgaat, vind je zelf al snel normaal. Jij denkt misschien: iedereen kan toch een vergadering structureren, ingewikkelde informatie terugbrengen tot de kern of rustig blijven wanneer het spannend wordt? Nee dus. Juist omdat jij iets gemakkelijk doet, kan het lastig zijn om te beseffen dat het een vaardigheid is.

Kijk daarom terug naar concrete situaties. Welke taken krijg je vaak toegewezen? Waar vragen collega’s jouw hulp bij? Wat pak jij sneller op dan anderen? Waar kreeg je complimenten over? Welke werkzaamheden kon je na enige oefening opvallend snel zelfstandig uitvoeren? Ook de rode draad in jouw eerdere functies en werkzaamheden kan laten zien welke vaardigheden je steeds opnieuw hebt ingezet.

Hoe inventariseer je jouw vaardigheden stap voor stap?

Maak het vooral niet ingewikkelder dan nodig. Neem een paar functies, projecten of andere belangrijke ervaringen uit jouw loopbaan en kijk per ervaring wat je daadwerkelijk hebt gedaan. Schrijf niet alleen de functienaam op. Een functienaam als projectleider, adviseur of medewerker zegt nog weinig. Beschrijf de handelingen die je uitvoerde en wat daarvoor nodig was.

1. Kies drie tot vijf functies, projecten of ervaringen die belangrijk voor je zijn geweest.
2. Schrijf per ervaring op welke werkzaamheden je daadwerkelijk uitvoerde.
3. Benoem welke vaardigheden je daarvoor gebruikte.
4. Noteer welke vaardigheden je gemakkelijk afgingen en welke meer inspanning kostten.
5. Zoek vervolgens naar vaardigheden die in meerdere situaties terugkomen.
6. Schrijf bij belangrijke vaardigheden een concreet voorbeeld waaruit blijkt dat je ze beheerst.

Op die manier ontstaat geen vrijblijvende lijst met woorden, maar een inventarisatie die ergens op gebaseerd is. ‘Ik kan organiseren’ wordt dan bijvoorbeeld: ‘Ik organiseerde drie jaar lang onze jaarlijkse klantendag voor tweehonderd bezoekers en bewaakte planning, leveranciers en budget.’ Dat vertelt ineens een stuk meer.

Moet je aangeven hoe goed je ergens in bent?

Dat is wel verstandig. Alleen opschrijven dat je iets kunt, zegt nog niet op welk niveau. Je kunt bijvoorbeeld een presentatie geven voor vijf collega’s, maar dat is iets anders dan wekelijks voor een zaal met tweehonderd mensen staan. Je kunt met Excel werken of je kunt complete financiële modellen in Excel bouwen. Beide zijn vaardigheden, maar niet op hetzelfde niveau.

Je hoeft daar geen ingewikkeld puntensysteem voor te maken. Je kunt bijvoorbeeld onderscheid maken tussen basis, goed en zeer ervaren. Nog belangrijker is dat je voorbeelden kunt noemen. Een concreet voorbeeld maakt vaak vanzelf duidelijk hoe ontwikkeld een vaardigheid is.

Welke vaardigheden kun je meenemen naar ander werk?

Dit zijn de zogenoemde overdraagbare vaardigheden. Je hebt ze misschien in één beroep ontwikkeld, maar je kunt ze ook in een heel andere functie gebruiken. Organiseren, analyseren, presenteren, samenwerken, plannen en problemen oplossen zijn daar goede voorbeelden van. Daarom is het bij een loopbaanverandering belangrijk om niet alleen te kijken naar de vraag: heb ik dit werk al eerder gedaan? Kijk ook naar de vraag: welke vaardigheden heb ik al die in dit nieuwe werk nodig zijn?

Dat kan veel mogelijkheden openen. Wie jarenlang in het onderwijs heeft gewerkt, heeft bijvoorbeeld niet alleen kennis van onderwijs. Diegene kan ook presenteren, uitleggen, structureren, groepen begeleiden, improviseren en omgaan met verschillende mensen. Wie alleen naar de functietitel kijkt, ziet een docent. Wie naar vaardigheden kijkt, ziet ineens een veel breder pakket.

Wat doe je met jouw inventarisatie?

Je lijst is geen eindpunt. Gebruik hem om te onderzoeken wat je in een volgende stap wilt blijven gebruiken en wat juist minder belangrijk voor je mag worden. Misschien ben je ergens heel vaardig in geworden, maar krijg je er geen enkele energie meer van. Dat je iets goed kunt, betekent immers nog niet automatisch dat je het de rest van je loopbaan moet blijven doen.

Je kunt jouw vaardigheden en voorbeelden vervolgens opnemen in een portfolio waarin je jouw ontwikkeling en ervaring zichtbaar maakt. Zie je vaardigheden die je voor een gewenste volgende stap nog wilt versterken, dan kun je die vertalen naar concrete ontwikkelpunten in jouw persoonlijk ontwikkelplan. Zo wordt inventariseren meer dan een oefening op papier en ga je de uitkomst daadwerkelijk gebruiken voor jouw loopbaan.

Veelgestelde vragen over vaardigheden inventariseren

Bij het inventariseren van vaardigheden gaat het niet om het maken van de langst mogelijke lijst. Het gaat erom dat je scherper krijgt wat je werkelijk kunt, waaruit dat blijkt en welke vaardigheden voor jouw verdere loopbaan belangrijk zijn.

Wat zijn vaardigheden?

Vaardigheden zijn aangeleerde handelingen of manieren van werken die je door opleiding, oefening en ervaring hebt ontwikkeld. Denk aan luisteren, analyseren, organiseren, presenteren, onderhandelen of een specifieke vaktechnische handeling.

Wat is het verschil tussen een vaardigheid en een kwaliteit?

Een vaardigheid kun je leren en verder oefenen. Een kwaliteit zegt meer over wat van nature bij jou past. Ze kunnen elkaar wel versterken. Wie bijvoorbeeld van nature zorgvuldig is, kan daardoor gemakkelijker bepaalde vaardigheden ontwikkelen waarbij nauwkeurigheid belangrijk is.

Hoe ontdek je welke vaardigheden je hebt?

Kijk naar concrete werkzaamheden en situaties uit jouw verleden. Vraag jezelf af wat je deed, wat daarvoor nodig was en waar anderen jouw hulp bij vroegen. Vooral vaardigheden die je vanzelfsprekend vindt, zie je zelf gemakkelijk over het hoofd.

Wat zijn overdraagbare vaardigheden?

Overdraagbare vaardigheden kun je in verschillende functies en beroepen gebruiken. Voorbeelden zijn organiseren, samenwerken, analyseren, communiceren, plannen en problemen oplossen. Ze zijn vooral interessant wanneer je overweegt om van functie of vakgebied te veranderen.

Hoe gebruik je jouw vaardigheden bij een loopbaankeuze?

Kijk niet alleen naar wat je goed kunt, maar ook naar welke vaardigheden je graag wilt blijven gebruiken. Vervolgens kun je onderzoeken in welke functies of werkomgevingen juist die combinatie van vaardigheden nodig is.

Vaardigheden inventariseren

Velden met een * zijn verplicht.

Communicatieve vaardigheden:Persoonlijke vaardigheden:Relatievaardigheden:Werkgerelateerde vaardigheden:Jouw naam:*