Vrijblijvend adviesgesprek
Contact opnemen
Google+ Facebook Twitter Linkedin
Direct informatie? 0528 23 60 30
Of mail naar: info@desteven.nl
zoeken

Emotionele zelfbescherming

Emotionele zelfbescherming

Zelfbescherming is een normale menselijke reactie op vervelende, nare of droevige omstandigheden. In dit artikel gaan we in psychische bescherming van uzelf. Welke vormen zijn er en wanneer doet u dat?

Bescherming van uw psyche!

Over het algemeen gaan de zelfbeschermingsmechanismen werken wanneer we emotionele pijn voelen of ervaren. Een paar voorbeelden:

  • u voelde zich gekwetst, vernederd of gepasseerd
  • mensen hebben u daadwerkelijk op de ziel getrapt
  • u bent op een gemene manier behandeld
  • er is sprake van beschadigd vertrouwen
  • u bent gepest in uw leven (school of werk)
  • u bent vroeger te weinig serieus genomen of u voelt zich nu niet gehoord
  • uw goede bedoelingen werden verkeerd uitgelegd en negatief geïnterpreteerd waarop uw reactie is: ‘ze bekijken het maar’
  • u bent terechtgekomen in een verlieservaring en u houdt zich overeind door emotionele zelfbescherming

Wat is het precies?

Zelfbescherming noemen wij een soort van afweerreactie of overlevingsmechanisme. U beveiligt en isoleert uw binnenste zodat niemand erbij kan. U bouwt een scherm om u innerlijk en u zet er prikkeldraad voor. Als u maar niet geraakt wordt. Uw pantser heeft maar één doel: voorkomen dat u de pijn die u hebt gevoeld nog een keer zult voelen.

Vormen

We noemen in dit artikel een aantal vormen van zelfbescherming. Staat die van u er ook tussen?

  • Ontkenning

    De ontkenningsfase in een rouwproces noemen wij zelfbescherming tijdens een verlieservaring. In feite zegt uw psyche:  ‘die klap is zo groot, die kan ik niet verwerken’. Oftewel: ‘ik ben niet thuis, ik doe net alsof het verlies er niet is’.

  • Vermijden

    Vermijden kan een vorm van zelfbescherming zijn. Daarbij kunt u denken aan conflictvermijdend gedrag maar ook kunt u probleem vermijdend zijn. In feite is dit ook een vorm van ontkenning, zelfbedrog of zelfmisleiding. Vermijden heeft ook iets in zich: doen alsof het er niet is, er om heen lopen. Zo kunt u ook relaties of contacten vermijden, om bepaalde mensen heen lopen, om de brij heen draaien. Ook verslaving is een vorm van vermijden zoals roken, drinken, eten, gokverslaving etc.

  • Allergiegedrag

    Allergiegedrag is een vorm van zelfbescherming. Uw kernkwaliteit is bijvoorbeeld betrokkenheid. U bent een betrokken mens. Maar u doet zich onverschillig en gelaten voor. Alsof het u allemaal niet interesseert. Maar u weet wel beter. Allergiegedrag is dat gedrag wat niet bij u past en wat u in een ander niet waardeert. U houdt bijvoorbeeld niet van rommel. Een kwaliteit van u is dat u ordelijk en gestructureerd bent. Maar uw gedrag is zo anders nu. Wat kan het u nog schelen of er rommel is of niet?

  • Apathie

    Apathie of wezenloosheid kan een vorm van zelfbescherming zijn. U voelt geen enthousiasme maar u ervaart dat u ongevoelig bent of emotieloos. U kunt soms kil reageren en u voelt zich koud en versteend van binnen.

  • Zelfspot of zelfironie

    Zelfspot of zelfironie is vaak een verdedigingsmechanisme of afweermechanisme. In ieder geval een manier om harde kritiek bij u weg te houden. Uzelf te kijk zetten kan leuk zijn en wordt ook wel de beste vorm van zelfkennis genoemd. Maar meestal zit er wat anders achter. Toen we iemand vroegen waarom hij voortdurend grapjes over zichzelf maakte kregen we het antwoord: ‘dacht je dat ik nu écht de pijn nog een keer wil voelen die ik vroeger heb gevoeld toen ik gepest werd op school? Ik heb liever dat ze om mijn grapjes lachen dan dat ze lachen om anderen die een grapje over mij maken’. U voelt het al aan. In dit antwoord zit heel veel emotionele pijn.

  • In uw hoofd leven

    In uw hoofd leven en rationaliseren is een vorm van zelfbescherming. Daardoor voelt u niet de pijn die u gewoonweg niet wilt voelen of die voor u te heftig is. Het overlevingsmechanisme of afweermechanisme zorgt ervoor dat u hoog en droog in uw hoofd gaat leven. Ver weg van uw emotie en gevoel.

  • Afstandelijk overkomen

    Afstandelijk reageren kan een vorm van zelfbescherming zijn. U toont uw enthousiasme niet of wellicht is het zover dat u zich niet enthousiast meer voelt.

Gevolgen

Een gevolg van de zelfbeschermingsmodus of het persoonlijke afweermechanisme is dat u niet meer het contact met uw omgeving maakt. U sluit uw gevoelens en emoties af voor de buitenwacht en daardoor krijgt u geen verbinding met anderen. Dat kan bij u gevoelens van eenzaamheid oproepen en bij de ander onbegrip. Het contact ontbreekt immers en daarmee bedoelen we het diepgaande contact waarbij u emoties en gevoelens toont. Maar het kan ook fysieke gevolgen hebben. Uw levensader is verstopt en er is geen doorbloeding van gevoelens.

Wilt u er iets aan doen?

Wilt u werken aan hersteld vertrouwen in uzelf en in anderen? Wilt u weer terechtkomen bij uw kernkwaliteiten? Ontdekken welke kwaliteiten dat zijn? Of wanneer u uzelf een beetje bent kwijtgeraakt: herontdekken van uw drijfveren en kwaliteiten?

Gevoelens en emoties

Dit artikel is geschreven in de serie gevoelens en emoties. Bekijk onze persoonlijke leerdoelen voor training en coaching.

Gevoelens en emoties

Training en coaching

Bekijk alle trainingen gericht op persoonlijke ontwikkeling! Wij bieden training en coaching  opmaat waarbij uw vraag en uw situatie centraal staat!

Training autonomie

Auteur

Dit artikel is geschreven door Jan Stevens.

Jan Stevens trainer / coach De Steven