home / persoonlijke ontwikkeling / veranderingen / rouwcoaching / verliesgebeurtenis

Omgaan met verliesgebeurtenissen

Ieder mens krijgt te maken met verliezen in zijn of haar leven. Het meest voor de hand liggend is het verlies van een dierbare of geliefde door overlijden. De meeste mensen denken bij verlies aan verlies door de dood. Maar er zijn veel meer vormen van verlies. In dit artikel ga ik verder in op verliesgebeurtenissen.

Voorbeelden van verlieservaringen

Verlies is er dus in tal van soorten en maten en ook in tal van gradaties en heftigheid. Maar ik noem ook nog wat andere voorbeelden van verlies.

• Ontslag

  Jouw baan verliezen kan impact hebben in jouw leven. Zeker wanneer je het niet zag aankomen of wanneer je er geen invloed op hebt gehad. Maar ook wanneer het onterecht is, je beticht bent van disfunctioneren of gewoon omdat je aan de kant gezet bent.

  Baanverlies is dus ook een verlieservaring en naarmate werk voor jou belangrijk is, zal je de heftigheid van dit verlies ervaren. Door het verlies van werk, verlies je ook collega’s, sociale contacten en soms ook nut, doel en zin in je leven. Baanverlies is ook verlies van inkomen en het kan reden zijn voor zorgen. De financiële lasten lopen wel door immers.

• Ziekte: verlies van gezondheid

  Ziekte is verlies van mogelijkheden. Natuurlijk doel ik niet op een griepje van een paar dagen. Ik doel op langdurige ziekte of ziekte waarvan je zeker weet dat herstel niet mogelijk is. Je voelt dat je niet meer kunt wat je vroeger wel kon. Of je ziet het stapje voor stapje achteruitgaan. Ik moet even denken aan Inge. Ze kreeg van de dokter te horen dat haar gezondheid niet in orde was. Een verpletterend bericht kwam binnen dat veel twijfel en onzekerheid bracht.

  Zo kun je van de ene minuut op het andere geconfronteerd worden met een aandoening, ziekte of een ongeluk. Je kunt niet meer wat je vroeger wel kon. Werken wordt lastig of onmogelijk. Een sociaal leven wordt moeilijk. De wereld wordt klein. Je hebt moeite om de dag door te komen.

• Burn-out

  De burn-out noem ik even specifiek. Stel je hebt altijd hard gewerkt, je stond voor iedereen klaar, je was altijd bereikbaar en aanspreekbaar. En zo opeens is dat afgelopen. Omdat jij niet meer kunt leveren wat je altijd leverde. Verlies van mogelijkheden dus.

• Echtscheiding

  Ooit werd een mevrouw heel boos op me omdat ik de echtscheiding als verliesgebeurtenis bestempelde. Ze zei: ‘daar kies je toch zelf voor’. Maar ook de echtscheiding is een vorm van verlies. Verlies van verwachting, van hoop op betere tijden, van je schoonouders, schoonzussen of zwagers en soms ook van vrienden of vriendinnen. Ook verlies van de vertrouwde omgeving, van jouw kinderen die je niet altijd bij je hebt.

• Verlies van een dierbare door overlijden

  Ik noem als laatste verlies door overlijden. Iemand die je lief is ben je kwijtgeraakt door de dood. Het gemis is er iedere dag in alle facetten. Je komt terecht in een heftig rouwproces. Eerst is er nog wat bezoek maar naarmate de tijd verstrijkt wordt de aandacht minder. In onze maatschappij weten we maar moeilijk met rouw en verlies om te gaan. Er is niet zoveel ruimte en begrip voor. Belangrijk is om te weten dat er geen tijdspad voor rouw is. Een wijs man zei: ‘rouw verwerk je niet, je moet ermee leren leven’.

Wanneer weet je dat je een verlies nog niet verwerkt hebt?

Soms denk je dat je een verlies een plek hebt gegeven. De tijd is verstreken. Het leven is doorgegaan. En toch merk je dat er iets blijft knagen. Je reageert heftiger dan vroeger. Je bent sneller geraakt. Of je voelt juist weinig meer. Onverwerkt verlies kan zich op allerlei manieren laten zien. Je kunt prikkelbaar worden. Moe. Cynisch. Je kunt moeite krijgen met vertrouwen. Of je merkt dat je steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomt. Alsof er iets onderhuids meespeelt.

Ik merk in mijn praktijk dat mensen soms pas jaren later ontdekken dat een oude verliesgebeurtenis nog steeds invloed heeft. Het verlies van een ouder op jonge leeftijd. Een plotseling ontslag. Een verbroken relatie. Ze zijn ‘door gegaan’, maar hebben nooit echt stilgestaan bij wat het met hen deed. Lees ook mijn artikel over: onverwerkt verdriet.

Wanneer je merkt dat een gebeurtenis uit het verleden nog steeds emotionele lading heeft, wanneer je er boos, verdrietig of angstig van wordt alsof het gisteren was, dan is het verlies vaak nog niet verwerkt. Rouw kent geen vaste tijd. Maar vastzittende rouw vraagt wel aandacht. Lees ook: uitgestelde rouw, wat is dat?

Wat is het verschil tussen een verliesgebeurtenis en een verlieservaring?

Een verliesgebeurtenis is het feitelijke gebeuren. De echtscheiding. Het ontslag. De diagnose. Het overlijden. Het is dat wat objectief heeft plaatsgevonden.

Een verlieservaring is wat jij daarbij voelt. Dat is subjectief. Twee mensen kunnen dezelfde verliesgebeurtenis meemaken en toch een totaal verschillende verlieservaring hebben. De één voelt opluchting, de ander diepe wanhoop. De één herpakt zich snel, de ander raakt ontregeld.

Het onderscheid is belangrijk. Want hulp zoeken doe je niet zozeer vanwege de gebeurtenis, maar vanwege de ervaring. Niet iedereen die een baan verliest, raakt in een identiteitscrisis. Niet iedereen die ziek wordt, verliest zijn levenszin. Het gaat om wat het met jou doet.

Door dit verschil te zien, voorkom je ook dat je jouw eigen gevoelens weg relativeert. ‘Anderen maken erger mee’ is geen maatstaf. Jouw verlieservaring is jouw werkelijkheid.

Zichtbaar en onzichtbaar verlies: wat is het verschil?

Sommig verlies is zichtbaar. Wanneer iemand overlijdt, is er een uitvaart. Mensen komen langs. Er is erkenning. De omgeving begrijpt dat je rouwt. Maar er is ook onzichtbaar verlies. Verlies van vertrouwen. Verlies van veiligheid. Verlies van toekomstbeeld. Verlies van gezondheid zonder dat het direct aan de buitenkant zichtbaar is. Of het verlies van een relatie waar niemand van wist hoe belangrijk die voor je was.

Onzichtbaar verlies krijgt vaak minder erkenning. De omgeving gaat sneller over tot de orde van de dag. Terwijl jij van binnen misschien nog midden in het proces zit. Denk bijvoorbeeld aan een onvervulde kinderwens. Dat is een verlies waar geen uitvaart voor is, geen kaartjes, geen ritueel. En toch kan het diep ingrijpen in je identiteit en toekomstbeeld.

Maar denk ook aan een onvervulde partnerwens. Het verlangen naar een levenspartner dat niet vervuld wordt, kan een stille rouw zijn. Er is geen concreet afscheid, geen zichtbaar moment van verlies, maar wel het gemis van gedeeld leven, intimiteit en toekomst. Over dit onderwerp schreef ik ook een apart artikel over onvervulde partnerwens waarin ik dieper inga op de impact en het rouwproces.

Het verschil tussen zichtbaar en onzichtbaar verlies zit dus niet alleen in de gebeurtenis, maar ook in de erkenning ervan. En juist erkenning is een belangrijke voorwaarde om te kunnen rouwen.

Veelgestelde vragen over verliesgebeurtenissen

Misschien loop jij ook met vragen rond. Hieronder beantwoord ik een aantal vragen die ik in mijn praktijk vaak hoor.

Hoe lang duurt rouw na een verliesgebeurtenis?

Er is geen vaste tijd voor rouw. Rouw is geen traject van zes weken waarna je weer ‘normaal’ functioneert. De één voelt na enkele maanden weer ruimte, de ander heeft jaren nodig. Het gaat niet om de klok, maar om de beweging van binnen. Kun je het verlies verweven in jouw levensverhaal? Dat is de echte vraag.

Wanneer moet ik hulp zoeken bij een verlieservaring?

Wanneer je merkt dat je vastloopt. Wanneer emoties je overspoelen of wanneer je juist niets meer voelt. Wanneer je relatie, werk of gezondheid eronder lijdt. Dan is het wijs om niet alleen te blijven lopen. Hulp zoeken is geen zwakte maar erkenning dat het je raakt.

Waarom raakt een verlies mij zo diep terwijl anderen er ‘sterker’ doorheen lijken te gaan?

Omdat verlies persoonlijk is. Jouw geschiedenis, jouw hechting, jouw verwachtingen en jouw identiteit spelen mee. Vergelijken helpt niet. Wat voor de één draaglijk is, kan voor de ander ontwrichtend zijn. Het gaat om jouw binnenwereld.

Wat is de functie van rouw bij een verlieservaring of verliesgebeurtenis?

Rouw is geen zwakte. Rouw is een proces van aanpassing. Wanneer je iets of iemand verliest, moet jouw binnenwereld zich opnieuw verhouden tot de werkelijkheid. Rouw helpt je om het verlies onder ogen te zien, om emoties toe te laten en om stap voor stap een nieuwe balans te vinden.

Zonder rouw zou je het verlies ontkennen of wegdrukken. Met rouw geef je betekenis aan wat er gebeurd is. Je verweeft het verlies in jouw levensverhaal. Dat doet pijn. Maar het voorkomt dat het verlies zich vastzet in bitterheid, cynisme of vervreemding van jezelf.

Wat is het verschil tussen rouw en jezelf kwijtraken?

Rouw hoort bij verlies. Maar wanneer je langdurig vervreemd raakt van wie je bent, wanneer je niet meer weet wat je voelt of wilt, dan kan er meer aan de hand zijn. Dan gaat het niet alleen om verlies, maar ook om identiteitsverlies. Daar schrijf ik uitgebreider over in mijn artikel over jezelf kwijtraken.