home / persoonlijke ontwikkeling / stress / energiehuishouding / energielekken energievreters

Energielekken en energievreters

Energielekken zijn energievreters waardoor je veel energie verspilt en de energie uit jouw lichaam wegstroomt. In feite gaat het om verspilling van energie aan acties of activiteiten die niets opleveren. Inzicht in energielekken helpt je om jouw energiehuishouding en energiebalans beter te bewaken.

Hoe herken je persoonlijke energielekken?

Je herkent een energielek vaak aan wat er na een activiteit, gesprek of gedachte met je gebeurt. Je voelt je leger, gespannener of vermoeider. Soms blijf je lang piekeren of merk je dat een situatie meer van je vraagt dan je vooraf dacht. Je kunt jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen stellen:

• Na welke activiteiten voel ik mij leeg of uitgeput?
• Welke mensen of gesprekken blijven lang in mijn hoofd zitten?
• Waar maak ik mij druk om zonder dat ik er invloed op heb?
• Welke verplichtingen kosten structureel meer energie dan ze opleveren?
• Wanneer ga ik over mijn eigen grenzen?
• Welke verwachtingen stel ik voortdurend aan mijzelf?

Het gaat niet alleen om wat je doet. Ook de manier waarop je denkt, reageert en verantwoordelijkheid neemt, kan energie kosten.

Welke energielekken en energievreters komen vaak voor?

In een aantal artikelen heb ik voorbeelden uitgewerkt van mogelijke energielekken. Wellicht herken je ze. Pas als jij je ervan bewust bent, kun je er immers iets mee doen. Ik noem enkele energielekken.

Jezelf kwijt zijn of jezelf verliezen

Jezelf verliezen of jezelf kwijt zijn kan ontstaan in een relatie waarin je jezelf helemaal hebt weggecijferd of opgeofferd. Jezelf verliezen kan overigens op veel manieren.

Afhankelijkheid en afhankelijkheidsrelaties

Jezelf afhankelijk maken van andere mensen of afhankelijk worden van de bewondering, waardering en aandacht van de ander is niet alleen een zinloze tijdsinvestering, maar ook een serieuze energievreter.

Je druk maken om zaken waar je geen invloed op hebt

Je druk maken om zaken waar je geen invloed op hebt, is een energielek. Je stopt energie in gedachten en acties die niets opleveren.

Jezelf overvragen en de lat te hoog leggen

Jezelf overvragen kost veel energie. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je de lat voortdurend te hoog legt voor jezelf en onrealistische verwachtingen hebt.

Voortdurend moeten

Moeten kost veel energie. Je moet jouw huis schoonhouden, je moet werken en je moet de deadline halen. Maar er is verschil tussen moeten, mogen en willen.

Nooit genoeg hebben

Nooit genoeg hebben is een energievreter eerste klas. Nog maar net heb je jouw huis helemaal opnieuw ingericht en er staan alweer andere wensen op de verlanglijst. Maar het meer is nooit vol.

Sociaal wenselijk gedrag

Sociaal wenselijk gedrag om te voldoen aan de zogenaamde wensen en eisen van de ander kan veel energie kosten. Je bent dan voortdurend bezig met wat anderen mogelijk van jou verwachten.

Perfectionisme

Perfectionisme kost veel tijd en energie. Het is kwaliteit leveren waar niet om gevraagd wordt en die geen extra waarde oplevert. Weet je wat het kenmerk van perfectionisme is? Het kan de kwaliteit juist bederven.

Overmatige controle willen hebben

Overal de regie en controle over willen hebben kost veel energie. Je blijft voortdurend controleren, bewaken en vooruitdenken.

Altijd klaarstaan voor een ander

Sommige mensen staan altijd klaar voor een ander. Maar waarom eigenlijk? Heeft de ander erom gevraagd? Wanneer je voortdurend beschikbaar bent, blijft er weinig ruimte over voor jouw eigen herstel.

Geen voldoening uit jouw werk halen

Geen voldoening uit jouw werk halen is een grote energievreter. Je komt iedere avond energieloos thuis en weet dat werken je meer energie kost dan het oplevert.

Negatieve energie van anderen overnemen

De negatieve energie van anderen aanvoelen of zelfs gevoelens en emoties van anderen overnemen alsof ze van jezelf zijn, kan jou uitputten.

Onbalans tussen hoofd, hart en handen

Een onbalans tussen hoofd, hart en handen kan ontstaan wanneer je bijvoorbeeld altijd in jouw hoofd leeft. Ook strak vasthouden aan een overlevingsmechanisme dat je vroeger hebt ontwikkeld, maar dat nu tegen je werkt, kost energie.

Waarom blijven energievreters vaak bestaan?

Energievreters blijven vaak bestaan omdat ze onderdeel zijn geworden van jouw dagelijkse patroon. Je bent eraan gewend geraakt, ziet geen alternatief of vindt het moeilijk om grenzen te stellen. Sommige energielekken leveren op korte termijn ook iets op. Controle kan bijvoorbeeld tijdelijk een gevoel van zekerheid geven. Perfectionisme kan waardering opleveren en altijd klaarstaan voor anderen kan ervoor zorgen dat je je nodig voelt. De prijs daarvan wordt vaak pas later zichtbaar. Ook kan het zijn dat je een energielek wel herkent, maar niet direct kunt veranderen. Werkdruk, conflicten of zorgtaken verdwijnen niet altijd meteen. Dan is het belangrijk om te onderzoeken waar je wel invloed op hebt en waar extra herstel nodig is.

Wat zijn de gevolgen van te veel energielekken?

Gevolgen van te veel energielekken en energievreters kunnen zijn dat jij je futloos, energieloos en lusteloos gaat voelen. Ook kunnen structurele vermoeidheidsklachten ontstaan. Je merkt mogelijk dat je minder kunt verdragen, sneller geïrriteerd raakt en moeilijker herstelt. Zelfs gewone taken kunnen dan zwaar aanvoelen. Wanneer de belasting blijft doorgaan, kun je uiteindelijk het gevoel krijgen dat je er helemaal doorheen zit.

Herken je dat? Dan wordt het tijd om stappen te ondernemen. Wat zijn jouw energielekken? En wat ga je eraan doen?

Hoe kun je energielekken verminderen?

Niet ieder energielek kan direct worden opgelost. Je kunt wel onderzoeken welke veranderingen mogelijk zijn en waar je anders mee kunt omgaan. Je kunt bijvoorbeeld:

• Bijhouden welke activiteiten en situaties veel energie kosten.
• Duidelijker grenzen stellen aan wat je wel en niet doet.
• Verantwoordelijkheden terugleggen waar ze thuishoren.
• Minder tijd besteden aan zaken waar je geen invloed op hebt.
• Onderzoeken welke verwachtingen je aan jezelf stelt.
• Meer ruimte maken voor rust en herstel.
• Bewust activiteiten kiezen die jou nieuwe energie geven.

Het verminderen van energielekken is één kant van de energiebalans. Daarnaast is het belangrijk om te weten welke energiegevers jou helpen om te herstellen.

Door regelmatig te onderzoeken wat energie kost en oplevert, kun je jouw energiehuishouding bewuster managen.

Veelgestelde vragen over energielekken en energievreters

Hieronder lees je antwoorden op aanvullende vragen over het herkennen en verminderen van energielekken.

Kan een persoon een energievreter zijn?

Contact met een persoon kan veel energie kosten, maar dat betekent niet automatisch dat die persoon altijd een energievreter is. Kijk ook naar de relatie, verwachtingen, grenzen en omstandigheden.

Kunnen leuke activiteiten toch energie kosten?

Ja. Een activiteit kan prettig zijn en toch veel aandacht, prikkels of inspanning vragen. Kijk daarom ook naar hoe je je na afloop voelt.

Is vermoeidheid altijd het gevolg van energielekken?

Nee. Vermoeidheid kan veel lichamelijke en psychische oorzaken hebben. Bespreek aanhoudende of onverklaarbare vermoeidheid met jouw huisarts.

Hoe snel merk je verschil wanneer je een energielek vermindert?

Dat hangt af van het energielek en de mate van belasting. Soms merk je snel verschil, terwijl langdurige overbelasting meer hersteltijd vraagt.

Moet je alle energievreters vermijden?

Nee. Sommige taken en verantwoordelijkheden kosten energie, maar horen bij het leven. Het gaat om een werkbare balans tussen inspanning, herstel en wat jou energie oplevert.