home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / zelfpresentatie / vlot overkomen

Vlot overkomen

Vlot overkomen betekent dat je gemakkelijk contact maakt, redelijk onbevangen reageert en je niet voortdurend geremd voelt in sociale situaties. Vaak wordt daar spontaniteit, snelheid en gemakkelijk praten aan gekoppeld. Maar daar zit meteen een misverstand. Vlot overkomen is niet hetzelfde als extravert, uitbundig of altijd ad rem zijn. Je kunt rustig en bedachtzaam zijn en toch gemakkelijk contact maken. Binnen zelfpresentatie gaat het vooral om de vraag of jouw manier van contact maken natuurlijk bij jou past.

Het misverstand rond vlotheid

Vlot overkomen is bijna een ideaalbeeld geworden. Je moet sociaal handig zijn, gemakkelijk praten, snel reageren, humor hebben en overal ontspannen binnenstappen. Wie van nature rustiger is, kan daardoor het gevoel krijgen dat er iets ontbreekt. Vervolgens probeer je sneller, losser of uitbundiger te worden dan eigenlijk bij je past.

En daar gaat het mis. Geforceerde spontaniteit voelt zelden spontaan. Wanneer je bewust probeert joviaal, grappig of bijzonder sociaal te zijn, komt er juist spanning op jouw gedrag te staan. Je bent niet meer bezig met de ander, maar met de vraag of je wel vlot genoeg overkomt. Daarmee bereik je gemakkelijk het tegenovergestelde.

Primair en secundair reageren

Mensen verschillen in de snelheid waarmee zij reageren. De één heeft zijn antwoord al klaar voordat de ander is uitgesproken. De ander wil eerst even nadenken, verwerken en vervolgens reageren. Dat verschil wordt soms beschreven als primair en secundair reageren. Een primaire reactie is sneller en directer, terwijl een secundaire reactie doorgaans bedachtzamer en terughoudender is.

Een snelle reactie kan gemakkelijk als vlot worden ervaren. Maar snelheid zegt niets over kwaliteit. Iemand die eerst nadenkt kan juist zorgvuldig, rustig en betrouwbaar overkomen. Het wordt pas lastig wanneer je jouw eigen tempo voortdurend als tekort gaat zien en probeert te functioneren volgens het tempo van iemand anders.

Introvert is niet hetzelfde als sociaal onhandig

Ook introversie wordt nogal eens verward met niet-vlot zijn. Een introvert persoon heeft vaak minder behoefte aan veel prikkels en kan voorkeur hebben voor kleinere groepen of diepere gesprekken. Dat zegt niet dat zo iemand geen contact kan maken. Een introvert kan uitstekend sociaal vaardig zijn, maar doet dat misschien minder nadrukkelijk.

Extraverte mensen zoeken doorgaans gemakkelijker prikkels en contact op en worden daardoor sneller als vlot gezien. Maar ook een extravert kan gemaakt, dominant of ongemakkelijk overkomen. Vlotheid is dus geen persoonlijkheidstype. Het gaat om hoe vrij en natuurlijk je met anderen omgaat.

Je hoeft niet altijd ad rem te zijn

Veel mensen bewonderen iemand die onmiddellijk een scherpe of grappige reactie heeft. Maar ad rem zijn is slechts één manier van communiceren. Wanneer jij iets meer tijd nodig hebt om jouw gedachten te formuleren, hoef je jezelf daar niet voor te verontschuldigen. Een goed antwoord dat iets later komt, is vaak waardevoller dan een snelle reactie zonder inhoud.

Wel kun je leren om jezelf iets meer ruimte te geven in het gesprek. Je hoeft niet te wachten tot jouw gedachte perfect geformuleerd is. Begin desnoods met wat je al weet en formuleer verder terwijl je spreekt. Sociale soepelheid ontstaat niet doordat ieder woord perfect is, maar doordat er beweging in het gesprek blijft.

Beschroomdheid kan je kleiner maken

Sommige mensen weten uitstekend wat ze willen zeggen, maar houden zichzelf tegen. Ze vragen zich af of hun bijdrage wel interessant genoeg is, of ze iemand niet storen en of het juiste moment al is aangebroken. Daardoor komt de ander steeds eerder aan bod en blijf jij afwachten.

Vlotter worden betekent dan niet dat je een ander mens moet worden. Je mag jezelf alleen iets sneller toestemming geven om mee te doen. Stel de vraag, begin het gesprek of geef jouw reactie voordat je honderd procent zeker weet dat het perfecte moment daar is. Dat kan aanvankelijk wat onwennig voelen, maar sociale vrijheid groeit vooral door ervaring.

Vlot overkomen en persoonlijke uitstraling

Vlotheid speelt mee in de manier waarop anderen jouw persoonlijke uitstraling ervaren, maar het is zeker niet de enige factor. Een rustige, bedachtzame persoon kan veel uitstraling hebben zonder bijzonder los of uitbundig te zijn. Andersom kan iemand razendsnel praten en gemakkelijk contact maken, maar toch weinig rust of geloofwaardigheid uitstralen.

De vraag is dus niet of jij zo vlot mogelijk kunt worden. Interessanter is welke manier van contact maken bij jou hoort en waar je jezelf onnodig afremt. Daar zit de ontwikkelruimte.

Vlot overkomen en jouw imago

Wanneer anderen jou langere tijd meemaken, ontstaat er een beeld. Misschien vinden ze je toegankelijk, rustig, direct, afwachtend of juist bijzonder sociaal. Dat beeld vormt onderdeel van jouw imago. Soms klopt het uitstekend met hoe jij jezelf ziet en soms helemaal niet.

Wanneer anderen jou bijvoorbeeld afstandelijk vinden terwijl jij jezelf vooral rustig en voorzichtig vindt, is dat interessante informatie. Je hoeft jouw karakter niet te veranderen, maar je kunt wel kijken welk gedrag dat beeld oproept. Misschien maak je weinig oogcontact, stel je weinig vragen of wacht je erg lang voordat je zelf iets inbrengt.

Een congruent beeld

Het mooiste is wanneer jouw zelfbeeld en het beeld dat anderen van jou krijgen redelijk bij elkaar aansluiten. Dat noemen we een congruent beeld. Je bent van nature rustig en anderen ervaren jou ook als rustig, maar niet als gesloten. Of je bent enthousiast en mensen herkennen die energie zonder jou als onrustig te ervaren.

Daar zit voor mij de kern van vlot overkomen. Niet proberen te voldoen aan een sociaal ideaalbeeld, maar ervoor zorgen dat jouw manier van communiceren niet onnodig verhult wie je bent. Je hoeft niets op te voeren. Je mag wel leren om jezelf gemakkelijker te laten zien.

Blijf vooral jezelf

Je hoeft jouw aard en karakter niet te verbouwen om prettiger over te komen. Wie zichzelf voortdurend corrigeert omdat hij spontaner, grappiger of losser zou moeten zijn, wordt meestal juist stijver. Sociale vaardigheid ontwikkel je niet door jouw persoonlijkheid af te wijzen.

Je kunt wel oefenen met gedrag dat je meer vrijheid geeft. Begin een gesprek iets eerder, stel vaker een open vraag, laat een gedachte horen voordat die volledig is uitgewerkt en accepteer dat niet ieder sociaal moment perfect hoeft te verlopen. Daarmee word je niet iemand anders. Je maakt alleen meer gebruik van wat er al in je zit.

Veelgestelde vragen over vlot overkomen

Vlotheid wordt gemakkelijk verward met extraversie, snelheid of sociaal succes. Daarom beantwoorden we hieronder vijf vragen die daarbij vaak terugkomen.

Kun je leren om vlotter over te komen?

Ja. Je kunt leren gemakkelijker een gesprek te beginnen, sneller iets in te brengen en minder lang na te denken over hoe jouw woorden worden ontvangen. Dat betekent niet dat jouw persoonlijkheid moet veranderen. Je ontwikkelt vooral meer vrijheid in jouw sociale gedrag.

Waarom kom ik bij bekenden wel vlot over en bij onbekenden niet?

Bij bekenden hoef je minder na te denken over hoe je wordt beoordeeld. Er is al vertrouwdheid en daardoor reageer je gemakkelijker. Bij onbekenden kan zelfbewustzijn toenemen en ga je jouw gedrag meer controleren.

Moet je veel praten om vlot over te komen?

Nee. Iemand kan gemakkelijk contact maken zonder voortdurend aan het woord te zijn. Goed luisteren, belangstelling tonen en ontspannen reageren dragen net zo goed bij aan een vlotte omgang.

Kan iemand te vlot overkomen?

Ja. Wanneer vlotheid doorschiet kan iemand familiair, oppervlakkig of dominant worden. Ook hier geldt dat afstemming belangrijk is. Niet iedere situatie vraagt dezelfde losheid of informaliteit.

Waarom lukt spontaan reageren niet wanneer ik erop let?

Omdat spontaniteit juist moeilijker wordt wanneer je haar bewust probeert te produceren. Hoe sterker je controleert of je spontaan genoeg bent, hoe minder vanzelfsprekend jouw gedrag wordt. Richt jouw aandacht daarom liever op het gesprek en de ander dan op jouw eigen optreden.