home / persoonlijke ontwikkeling / presenteren spreken openbaar / doel presentatie

Doel van jouw presentatie

Met een presentatie wil je iets bereiken. Misschien wil je jouw publiek informeren, overtuigen, enthousiasmeren of aanzetten tot actie. Wat jouw onderwerp ook is: na afloop moet duidelijk zijn wat je wilde overbrengen en wat jouw toehoorders daarvan moeten onthouden of ermee moeten doen. Het doel van jouw presentatie is daarom het vertrekpunt voor de inhoud, de opbouw en de keuzes die je tijdens het presenteren maakt. Het bepalen van jouw doel is een belangrijk onderdeel van jouw presentatievaardigheden.

Begin bij het gewenste resultaat

Veel presentaties worden voorbereid vanuit de inhoud. Je weet veel van een onderwerp en begint op te schrijven wat je allemaal zou kunnen vertellen. Dat lijkt logisch, maar daardoor kan een presentatie al snel te vol worden. Wanneer je eerst het gewenste resultaat bepaalt, kun je veel gemakkelijker kiezen welke informatie noodzakelijk is en welke informatie je kunt weglaten.

Stel jezelf vooraf bijvoorbeeld de vraag: wat moeten mijn toehoorders na afloop weten, begrijpen, voelen of doen? Misschien moeten zij begrijpen waarom een verandering noodzakelijk is. Misschien wil je dat een klant vertrouwen krijgt in jouw oplossing. Of je wilt dat mensen na jouw verhaal anders naar een bepaald onderwerp kijken. Hoe concreter het antwoord, hoe gemakkelijker je jouw presentatie kunt opbouwen.

Doel en kernboodschap horen bij elkaar

Jouw doel beschrijft wat je met de presentatie wilt bereiken. De kernboodschap is wat jouw publiek daarvoor vooral moet onthouden. Die twee horen dus nauw bij elkaar. Wanneer je kernboodschap niet bij jouw doel past, ontstaat een verhaal met veel informatie maar weinig richting.

Kun je jouw kernboodschap in één of twee zinnen formuleren? Dan dwing je jezelf om te kiezen. Dat betekent niet dat jouw hele presentatie uit één boodschap bestaat, maar wel dat alle voorbeelden, argumenten en toelichtingen uiteindelijk die boodschap ondersteunen.

Wil je bijvoorbeeld draagvlak creëren voor een nieuwe werkwijze? Dan hoeft jouw publiek niet ieder technisch detail te onthouden. Het moet vooral begrijpen waarom de verandering nodig is, wat deze oplevert en wat er van hen wordt verwacht. Dat is een andere presentatie dan wanneer jouw doel puur is om vakinhoudelijke kennis over te dragen.

Houd rekening met jouw publiek

Een doel bepaal je niet los van jouw toehoorders. Je kunt precies weten wat jij wilt vertellen, maar als jouw publiek andere vragen, zorgen of verwachtingen heeft, kan jouw boodschap toch niet aankomen. Goed presenteren vraagt daarom dat je vooraf nadenkt over de mensen voor wie je spreekt.

Wat weten zij al? Wat hoeven ze niet meer uitgelegd te krijgen? Waar kunnen ze weerstand tegen hebben? Welke belangen spelen er? Wat verwachten ze van jou? En welke voorbeelden sluiten aan bij hun dagelijkse praktijk? Het doel blijft van jou, maar de manier waarop je dat doel bereikt moet aansluiten bij jouw publiek.

Doelstelling helder? Dan kun je structuur aanbrengen

Zodra jouw doel en kernboodschap duidelijk zijn, kun je de presentatie structureren. Een goede structuur helpt jouw publiek om het verhaal te volgen en geeft jou als spreker houvast. Je hoeft dan niet alles letterlijk uit jouw hoofd te leren, omdat je weet welke route jouw verhaal volgt.

Een eenvoudige structuur bestaat uit een begin, een inhoudelijk middendeel en een afsluiting. In de opening maak je duidelijk waarom jouw verhaal relevant is en waar het over gaat. Daarna werk je de belangrijkste punten uit met argumenten, voorbeelden of ervaringen. Aan het einde keer je terug naar de essentie: wat wil je dat jouw publiek onthoudt of doet?

Je hoeft daarbij niet met een ingewikkeld model te werken. De belangrijkste vraag blijft steeds: draagt dit onderdeel bij aan mijn doel? Als het antwoord nee is, moet je jezelf afvragen waarom het in jouw presentatie staat.

Hoofd- en bijzaken onderscheiden

Een duidelijk doel helpt je om keuzes te maken. Dat is belangrijk, want de verleiding is groot om alles wat je weet in jouw presentatie te stoppen. Zeker wanneer je veel expertise hebt, voelt allerlei achtergrondinformatie relevant. Voor jouw publiek hoeft dat helemaal niet zo te zijn.

Je kunt bijvoorbeeld eerst jouw kernboodschap formuleren en daar drie of vier hoofdpunten onder zetten. Vervolgens bepaal je welke voorbeelden of argumenten nodig zijn om deze punten duidelijk te maken. Op die manier ontstaat een hiërarchie in jouw verhaal: de kern staat vast en details zijn ondersteunend.

Een mindmap kan daarbij eveneens helpen. Zet jouw kernboodschap in het midden en noteer daaromheen de onderwerpen die nodig zijn om jouw boodschap over te brengen. Vervolgens kun je schrappen, samenvoegen en ordenen. Het doel is niet zoveel mogelijk informatie verzamelen, maar een verhaal bouwen dat jouw publiek kan volgen en onthouden.

Voorbereiden zonder jezelf vast te zetten

Een duidelijke structuur betekent niet dat ieder woord vooraf vast moet staan. Wanneer je jouw doel, kernboodschap en belangrijkste onderdelen goed kent, ontstaat juist ruimte om vrijer te spreken. Je weet immers waar je naartoe wilt, ook wanneer je onderweg een andere formulering kiest of inspeelt op een reactie uit de zaal.

Dat is ook de reden waarom improviseren tijdens een presentatie gemakkelijker wordt wanneer je goed voorbereid bent. Improviseren is niet hetzelfde als onvoorbereid beginnen. Juist een heldere koers geeft vrijheid om onderweg af te wijken en daarna terug te keren naar jouw verhaal.

Soms krijg je nauwelijks voorbereidingstijd en moet je vrijwel direct iets zeggen. Dan helpt het wanneer je snel kunt bepalen wat jouw kernboodschap is en welke twee of drie punten daarbij horen. Lees daarover verder bij een toespraak voor de vuist weg.

Een doel is meer dan informatie overdragen

Veel sprekers formuleren hun doel als: ‘ik wil de zaal informeren’. Maar informeren is vaak slechts een deel van wat je werkelijk wilt bereiken. Waarom moet jouw publiek deze informatie weten? Wat moeten mensen ermee? Wanneer je daarop doorvraagt, wordt jouw werkelijke doel meestal scherper.

Misschien geef je informatie over een reorganisatie, maar is jouw werkelijke doel duidelijkheid creëren en onzekerheid verminderen. Misschien vertel je over een nieuwe dienst, maar wil je uiteindelijk dat klanten overtuigd raken van de meerwaarde. Of je deelt onderzoeksresultaten omdat je wilt dat een managementteam een besluit neemt. Achter de informatie zit dan een verdere bedoeling.

Dat betekent niet dat iedere presentatie een verkooppraatje moet worden. Het betekent wel dat jij bewust moet zijn van het effect dat je wilt bereiken.

Het verhaal van Maya: weten waarom je spreekt

Een presentatie krijgt vaak meer kracht wanneer iemand zelf heel duidelijk weet waarom hij of zij het verhaal vertelt. Maya kwam bij Gea van der Veen voor een workshop presenteren. Ze was 27 jaar, timide en had sinds de basisschool nauwelijks voor een groep gesproken. Haar eerdere ervaring met presenteren was niet positief geweest. Toch had ze een heel concreet doel: een jaar later zou ze tijdens een groot evenement spreken als rolmodel voor vrouwen die het moeilijk vonden om voor zichzelf op te komen.

Maya wilde deze vrouwen niet alleen haar persoonlijke verhaal vertellen. Ze wilde hen motiveren om naar hun eigen wensen te luisteren en hun eigen keuzes te durven maken. Tijdens de eerste oefening durfde ze nog niet te staan en vertelde ze haar verhaal vanuit een stoel. Technisch was het geen perfecte presentatie, maar haar bedoeling was glashelder. Haar verhaal was echt en kwam bij de groep binnen.

Later die middag stond ze wel voor de groep. Ze kreeg positieve feedback en wilde meteen opnieuw oefenen. Het verschil zat niet in een plotseling aangeleerd trucje. Maya wist waar haar verhaal over ging en vooral waarom ze het wilde vertellen. Dat gaf richting aan haar presentatie.

Wat helpt om jouw presentatiedoel te bereiken?

Wanneer jouw doel helder is, kun je steeds toetsen of jouw keuzes daaraan bijdragen. Dat geldt voor jouw structuur, voorbeelden, slides, hoeveelheid informatie en manier van presenteren. Een paar eenvoudige aandachtspunten helpen om de koers vast te houden.

Wat kun je beter vermijden?

• Een grote hoeveelheid feiten noemen zonder duidelijk te maken waarom ze relevant zijn.
• Jouw presentatie laten bepalen door PowerPoint in plaats van door jouw boodschap.
• Een lange introductie over jezelf geven terwijl deze niets toevoegt aan jouw doel.
• Alle onderwerpen even belangrijk maken.
• Meer vertellen omdat je toevallig meer tijd hebt.

Wat helpt juist wel?

• Formuleer vooraf wat je wilt bereiken.
• Bepaal wat jouw publiek vooral moet onthouden.
• Kies een duidelijke kernboodschap.
• Breng hoofd- en bijzaken aan.
• Sluit jouw voorbeelden aan op jouw publiek.
• Maak aan het einde duidelijk wat jouw conclusie of gewenste vervolgstap is.
• Blijf presenteren op een manier die bij jou past.

Authenticiteit speelt daarbij een belangrijke rol. Een technisch perfecte presentatie zonder overtuiging kan weinig doen, terwijl een minder glad verhaal dat werkelijk ergens over gaat veel impact kan hebben. Jouw doel geeft richting, maar jij bent degene die de boodschap tot leven brengt.

Veelgestelde vragen over het doel van een presentatie

Een presentatiedoel lijkt eenvoudig, maar tijdens de voorbereiding ontstaan vaak aanvullende vragen. De volgende vragen gaan daarom verder dan de basis die hierboven is besproken.

Kun je meerdere doelen hebben met één presentatie?

Dat kan, maar het helpt om één hoofddoel te kiezen. Je kunt bijvoorbeeld tegelijkertijd informeren en overtuigen, maar bepaal welke van die twee het belangrijkst is. Anders bestaat het risico dat je presentatie verschillende kanten op gaat en jouw publiek niet meer weet wat de essentie is.

Wat is het verschil tussen een doel en een kernboodschap?

Het doel beschrijft wat je met jouw publiek wilt bereiken. De kernboodschap beschrijft wat jouw publiek daarvoor vooral moet begrijpen of onthouden. Als jouw doel is om draagvlak voor een verandering te creëren, kan jouw kernboodschap bijvoorbeeld zijn waarom die verandering noodzakelijk is en wat deze oplevert.

Wat doe je wanneer jouw publiek een ander belang heeft dan jij?

Dan moet je dat verschil niet negeren. Probeer vooraf te begrijpen welke belangen, vragen of zorgen bij jouw publiek spelen en verbind jouw boodschap daarmee. Dat betekent niet dat je jouw doel opgeeft, maar wel dat je jouw verhaal zo opbouwt dat het voor jouw toehoorders relevant wordt.

Hoe weet je na afloop of je jouw doel hebt bereikt?

Dat hangt af van het doel. Soms kun je het direct zien aan vragen, reacties of een besluit dat wordt genomen. Bij andere presentaties zie je het effect pas later. Bedenk daarom vooraf waaraan je zou kunnen merken dat jouw presentatie succesvol was. Dat maakt jouw doel concreter en helpt ook bij de evaluatie achteraf.

Kan het doel tijdens een presentatie veranderen?

Ja. Soms merk je tijdens het spreken dat het publiek andere informatie nodig heeft dan je vooraf dacht. Een goede presentator kan daarop inspelen zonder de kern volledig kwijt te raken. Juist wanneer jouw hoofddoel helder is, kun je gemakkelijker bepalen waar je onderweg kunt aanpassen en wat overeind moet blijven.