home / persoonlijke ontwikkeling / persoonlijk ontwikkeltraject / willen kunnen zijn / willen / niet weten wat je wilt

Niet weten wat je wilt: hoe kom je daarachter?

Weet je vaak niet wat je wilt? Met jouw loopbaan, studie, relatie of misschien zelfs met jouw leven? Dan is de eerste vraag niet onmiddellijk welke keuze je moet maken, maar hoe het komt dat jouw eigen wil zo moeilijk hoorbaar is geworden. Misschien heb je nooit goed geleerd om te willen, stem je voortdurend af op wat anderen verwachten of ben je vooral opgegroeid met wat moest en wat niet mocht. Niet weten wat je wilt is daarom niet alleen een keuzeprobleem. Het kan ook betekenen dat je opnieuw moet leren luisteren naar wat je werkelijk wilt.

Heb je misschien nooit geleerd om te willen?

Ja, dat kan. Veel mensen hebben uitstekend geleerd wat er van hen verwacht wordt, maar veel minder hoe ze ontdekken wat ze zelf willen. In mijn e-book Willen is minder moeten noem ik dat een vorm van WILS-onbekwaamheid. Je kunt bijvoorbeeld niet weten wat je wilt, voortdurend twijfelen, iets willen wat je eigenlijk niet meer wilt of vooral bezig zijn met alles waarvan je af wilt. Leren willen begint dan niet bij harder nadenken, maar bij opnieuw contact maken met jezelf.

Wat is een gedoofde wil?

Een gedoofde wil betekent dat jouw eigen willen zo vaak is onderdrukt dat je nauwelijks nog ervaart wat jij zelf verlangt of nodig hebt. Dat is iets anders dan gewoon twijfelen over een studie of baan. Wanneer het er langere tijd niet toe deed wat jij voelde of wilde, kan de gewoonte ontstaan om jezelf terug te trekken en vooral te kijken naar wat anderen willen. Dat kan bijvoorbeeld voorkomen in situaties waarin iemand langdurig is klein gehouden, gepest of ernstig over zijn grenzen is gegaan. De belangrijke vraag wordt dan niet: welke keuze moet ik morgen maken? Eerst gaat het erom of jouw eigen stem weer ruimte mag krijgen.

Waar kun je allemaal niet over weten wat je wilt?

Eigenlijk over alles. Misschien wil je iets anders met jouw baan, maar weet je niet wat. Misschien denk je over verhuizen, maar twijfel je voortdurend. Je weet niet hoe het verder moet met jouw relatie en al helemaal niet wat je zelf zou willen. Juist doordat het vraagstuk zo breed kan worden, ontstaat gemakkelijk de neiging om alles tegelijk te willen oplossen. Meestal helpt dat niet. Begin liever bij één gebied en onderzoek daar wat werkelijk van jou is en wat vooral bestaat uit verwachtingen, angst of gewoonte.

Moet je altijd weten wat je wilt?

Nee. Je hoeft jouw hele leven niet vooraf uit te tekenen en je hoeft niet op ieder moment een duidelijk antwoord te hebben. Laat je ook verrassen door het leven. Soms kom je iets of iemand tegen en weet je opeens veel beter wat je wilt. Niet weten kan dus ook gewoon betekenen dat iets nog niet rijp is. Het wordt vooral lastig wanneer niet weten een vast patroon wordt waardoor je nooit kiest en bijna automatisch blijft doen wat anderen van jou verwachten.

Wat heeft niet weten wat je wilt met moeten te maken?

Heel veel. Wanneer jouw leven vooral wordt gestuurd door wat moet, verdwijnt jouw eigen willen gemakkelijk naar de achtergrond. Je doet wat verstandig is, wat verwacht wordt en wat hoort, maar vraagt nauwelijks nog wat je werkelijk nodig hebt of waar je naar verlangt. Daarom gebruik ik graag het woord ont-moeten: minder automatisch leven vanuit opgelegde verplichtingen en jezelf opnieuw ontmoeten. Dat betekent niet dat alle verplichtingen verdwijnen. Het betekent dat je beter gaat onderscheiden welke verplichtingen voortkomen uit keuzes die je zelf hebt gemaakt.

Hoe ontdek je wat je werkelijk wilt?

Door niet één allesomvattend antwoord af te dwingen, maar jouw wilsbronnen afzonderlijk te onderzoeken. Kijk naar jouw behoeften, idealen, dromen en wensen, naar jouw missie of wat voor jou betekenis heeft en naar jouw talenten. Die vier gebieden geven vaak veel meer informatie dan de grote vraag: ‘Wat wil ik met mijn leven?’ Misschien weet je niet welke baan je wilt, maar wel dat je behoefte hebt aan vrijheid, betekenis of afwisseling. Misschien weet je jouw functie nog niet, maar wel waar je talent ligt en waarvan je energie krijgt. Zo ontstaat richting stap voor stap.

Waarom helpt eindeloos nadenken meestal niet?

Omdat willen niet alleen in jouw hoofd ontstaat. Achter de geraniums gaan zitten met de vraag ‘wat wil ik nu met mijn leven?’ levert vaak vooral meer gedachten en twijfel op. Een boek lezen kan inzicht geven, maar alleen beschouwen brengt weinig beweging. Je leert ook willen door te ervaren: gesprekken voeren, nieuwe dingen proberen, ergens meelopen, onderzoeken, voelen wat energie geeft en merken waar je juist leegloopt. Denken helpt, maar zonder ervaring blijft het gemakkelijk een rondje in hetzelfde hoofd.

• Achter de geraniums blijven zitten en alleen nadenken helpt meestal niet voldoende.
• Alleen een boek lezen over leren willen geeft nog geen ervaring.
• Blijven beschouwen zonder iets te onderzoeken of proberen brengt weinig beweging.

Wat helpt wel als je niet weet wat je wilt?

Begin met voorwaarden creëren waarin je jezelf weer beter kunt horen. Vermoeidheid, voortdurende druk en een leven vol verplichtingen maken het moeilijker om onderscheid te voelen tussen wat jij wilt en wat je alleen maar probeert vol te houden. Rust, vitaliteit en minder ballast kunnen helpen om opnieuw aandacht te krijgen voor jouw behoeften, gevoelens en verlangens. Daarna is het belangrijk om werkelijk iets te onderzoeken of uit te proberen. Niet alles hoeft meteen een definitieve keuze te worden.

Wat als je vooral weet wat je niet wilt?

Dan heb je wel informatie, maar nog geen richting. ‘Ik wil deze baan niet meer’, ‘ik wil niet meer zo doorgaan’ of ‘ik wil niet meer altijd voor anderen klaarstaan’ zegt waar je vanaf wilt, maar nog niet waar je naartoe wilt. Onderzoek daarom welke behoefte achter jouw afkeer zit. Wil je meer vrijheid, waardering, rust, uitdaging of zelfstandigheid? Zodra je dat scherper krijgt, verschuift jouw aandacht van stoppen met iets naar bewegen richting iets.

Hoe pak je dit aan bij een loopbaanvraag?

Begin niet onmiddellijk met functietitels of vacatures wanneer je niet weet wat je wilt. Onderzoek eerst welke omstandigheden, drijfveren, kwaliteiten en behoeften belangrijk voor je zijn. Welke werkzaamheden trekken je aan? Welke omgeving past bij je? Waar ben je goed in en wat wil je juist meer gebruiken? Belangrijke loopbaanvragen onderzoeken helpt om een brede twijfel op te delen in vragen waarop je wel antwoord kunt vinden.

Veelgestelde vragen over niet weten wat je wilt

De volgende vragen helpen om onderscheid te maken tussen gewone twijfel, gebrek aan richting en het niet goed hebben leren luisteren naar jouw eigen wil.

Is het normaal dat je niet weet wat je wilt?

Ja. Zeker bij grote veranderingen of keuzes kan het heel normaal zijn dat je nog geen duidelijk antwoord hebt. Het wordt vooral lastig wanneer het een terugkerend patroon wordt waarbij je structureel geen eigen richting kiest en steeds afstemt op anderen.

Waarom twijfel ik steeds over wat ik wil?

Omdat je misschien te veel mogelijkheden tegelijk afweegt, bang bent om verkeerd te kiezen of onvoldoende zicht hebt op jouw behoeften en prioriteiten. Twijfel wordt kleiner wanneer duidelijker wordt welke criteria voor jou werkelijk belangrijk zijn.

Kun je leren om beter te weten wat je wilt?

Ja. Je kunt leren om jouw behoeften, gevoelens, interesses, idealen en talenten serieuzer te nemen en daar keuzes aan te verbinden. Dat vraagt meestal zowel zelfonderzoek als nieuwe ervaringen.

Moet je eerst jezelf kennen voordat je kunt kiezen?

Nee, niet volledig. Je leert jezelf juist ook kennen door keuzes te maken en dingen te ervaren. Zelfkennis en kiezen beïnvloeden elkaar voortdurend. Je hoeft dus niet te wachten totdat je jezelf volledig begrijpt voordat je iets probeert.

Wat als anderen beter weten wat goed voor mij is?

Anderen kunnen waardevolle informatie, ervaring en advies geven, maar uiteindelijk moet jij leven met de keuze. Advies helpt vooral wanneer je het gebruikt als informatie en niet als vervanging van jouw eigen willen.