home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / valkuilen / probleemvermijdend

Probleemvermijdend: weglopen voor de realiteit?

Ben je probleemvermijdend? Zodra het ingewikkeld of spannend wordt, haak je af en zorg je dat je uit de buurt bent? Is dat een van jouw persoonlijke valkuilen of zijn er andere oorzaken waardoor je problemen bent gaan vermijden? In dit artikel ga ik in op:

• Het vermijden van problemen.
• Mogelijke oorzaken.
• Wanneer gebeurt het?
• Gevolgen.
• Wat is er aan te doen?

Wanneer gebeurt het?

Problemen vermijden gebeurt in een aantal situaties. Bijvoorbeeld wanneer:

• Er zorgen zijn of moeilijkheden.
• Er narigheid is.
• Er conflicten zijn of spanningen.
• Er gevaren zijn of risico's.
• Er vraagstukken zijn waar je zelf geen invloed op hebt.

Hoe reageer je op moeilijke situaties?

Hoe reageer je wanneer zich problemen voordoen?

• Vind je het moeilijk om de werkelijkheid onder ogen te zien?
• Ben je weinig oplossingsgericht?
• Denk je in problemen in plaats van in oplossingen?
• Vind je het moeilijk om problemen te analyseren?
• Heb je de neiging om weg te kijken en te doen alsof het probleem niet bestaat?

Wanneer wordt problemen vermijden een patroon?

Een probleem een keer voor je uitschuiven maakt je nog niet probleemvermijdend. Het wordt een patroon wanneer je steeds opnieuw dezelfde reactie laat zien zodra iets moeilijk wordt. Je stelt bijvoorbeeld een gesprek uit, neemt geen beslissing, kijkt weg of wacht totdat iemand anders het probleem oplost.

Je kunt dat patroon herkennen wanneer hetzelfde soort situaties telkens terugkomt. Misschien merk je achteraf dat een probleem groter is geworden terwijl je eigenlijk al wist dat er iets moest gebeuren. Dan gaat het niet meer om één lastig moment, maar om een manier waarop je met moeilijke situaties omgaat.

Gevolgen van probleemvermijdend gedrag

Meestal heeft probleemvermijdend gedrag gevolgen. Doorgaans wordt het probleem alleen maar groter doordat je het op zijn beloop laat. Je kunt je dus behoorlijk in de nesten werken wanneer je het probleem niet bij de kop pakt. Denk bijvoorbeeld aan:

• Het probleem wordt groter omdat er niets aan de oorzaak verandert.
• Beslissingen worden steeds opnieuw uitgesteld.
• Je blijft langer rondlopen met een probleem dat eigenlijk aandacht vraagt.
• Verschillende problemen kunnen zich opstapelen wanneer je ze voor je uitschuift.
• Je kunt steeds meer tegen een gesprek, beslissing of moeilijke situatie gaan opzien.
• Jouw collega, partner of omgeving kan het gevoel krijgen dat zij alleen voor de problemen staan die zich voordoen.
• Anderen kunnen uiteindelijk het initiatief overnemen omdat jij het probleem niet aanpakt.

Een probleem vermijden geeft soms even rust. Maar wanneer het probleem blijft liggen, komt het doorgaans gewoon weer terug. En soms is het dan inmiddels een stuk groter geworden.

Oorzaken van probleemvermijdend gedrag

Ik noem een aantal oorzaken voor probleemvermijdend gedrag:

• Je hebt weinig zelfvertrouwen en een negatief zelfbeeld.
• Je hebt nare ervaringen vanuit het verleden waardoor je uit angst het probleem liever vermijdt dan onder ogen ziet.
• Je kent een vorm van uitstelgedrag.
• Je bent conflictvermijdend.
• Je bent bang voor kritiek of je bent bang voor afwijzing.
• Je doet het uit zelfbescherming.
• Je voelt je niet opgewassen tegen de problemen en je bent niet in staat om adequate hulp in te schakelen.

Een probleem vermijden of bewust even laten rusten?

Niet ieder probleem hoeft onmiddellijk opgelost te worden. Soms is het juist verstandig om afstand te nemen, eerst na te denken of emoties te laten zakken. Dat is iets anders dan doen alsof het probleem niet bestaat.

De vraag is vooral wat je daarna doet. Kom je erop terug en pak je het alsnog aan? Of blijf je wachten, uitstellen en hopen dat het vanzelf verdwijnt? In het eerste geval neem je bewust tijd. In het tweede geval is de kans groter dat je het probleem vermijdt.

Wat is er aan te doen?

Wil je er iets aan doen? Misschien vraag jij je af: kan dat dan? Maar er iets aan doen begint in dit geval niet met kunnen. Het begint met 'de wil om er iets aan te doen'. De eerste fase is erkenning en bewustwording dat je problemen vermijdt. Een tweede stap is om te analyseren of je altijd problemen vermijdt of in bepaalde situaties. Daarna kun je gericht aan de slag om er wat mee te doen en het probleem gericht aan te pakken.

Ontwikkeldoelen bij probleemvermijdend gedrag

Wanneer je merkt dat je problemen regelmatig uit de weg gaat, kun je onderzoeken wat jou helpt om moeilijke situaties anders aan te pakken. Mogelijke ontwikkeldoelen zijn:

• Problemen eerder onder ogen zien en benoemen.
• Onderzoeken wat jou tegenhoudt om een moeilijk probleem aan te pakken.
• Stap voor stap leren handelen wanneer een probleem zich voordoet.

Veelgestelde vragen over probleemvermijdend gedrag

Problemen vermijden kan er bij iedereen anders uitzien. De een stelt moeilijke gesprekken uit, terwijl een ander beslissingen voor zich uitschuift of hoopt dat een probleem vanzelf verdwijnt. Hieronder ga ik in op een aantal vragen die daarbij kunnen spelen.

Is probleemvermijdend gedrag altijd een valkuil?

Nee. Een probleem tijdelijk laten rusten kan soms verstandig zijn. Het wordt vooral een valkuil wanneer je moeilijke situaties structureel uit de weg gaat en daardoor problemen laat voortbestaan of groter laat worden.

Kun je problemen vermijden zonder dat je het zelf doorhebt?

Ja. Soms merk je pas achteraf dat je een gesprek steeds hebt uitgesteld, een beslissing niet hebt genomen of hebt gewacht totdat iemand anders het probleem oploste. Juist daarom is bewustwording een belangrijke eerste stap.

Kan angst een rol spelen bij probleemvermijding?

Ja. Angst voor kritiek, afwijzing, fouten of vervelende gevolgen kan ervoor zorgen dat je liever niet in actie komt. Dat betekent niet dat angst altijd de oorzaak is, maar het kan wel een rol spelen.

Waarom worden problemen vaak groter wanneer je ze vermijdt?

Omdat er ondertussen niets verandert aan de oorzaak van het probleem. Een moeilijke situatie kan daardoor blijven bestaan of ingewikkelder worden. Bovendien kunnen anderen het gevoel krijgen dat zij er alleen voor staan.

Hoe begin je met het doorbreken van probleemvermijdend gedrag?

Begin met herkennen wanneer je problemen uit de weg gaat. Kijk vervolgens in welke situaties dat vooral gebeurt en wat jou tegenhoudt om in actie te komen. Vanuit dat inzicht kun je gerichter oefenen met het aanpakken van problemen.