home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / kwartiermaker

Kwartiermaker: ben jij dat?

Kwartiermaker: dat is een talent! De oorsprong van het woord komt uit het leger. Soms werden er troepen vooruit gestuurd om voorbereidingen te treffen, om de organisatie op te zetten voor de andere troepen. Zo’n functie kun je ook vinden in het bedrijfsleven of bij de overheid. Het is echt een kwaliteit in hoe je jezelf in beweging zet. Als kwartiermaker wacht je niet tot alles duidelijk en geregeld is. Je gaat vooruit, verkent wat nodig is en zorgt dat anderen daarna verder kunnen. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten gaat kwartiermaken over vooruitdenken, voorbereiden, opbouwen en de weg begaanbaar maken. In dit artikel leg ik uit wat een kwartiermaker is en waarom dit een talent is.

Wat voor kwaliteiten heb je nodig als kwartiermaker?

Een talent is altijd een combinatie van wat je kunt, wat je wilt en wie je bent. Het gaat om vaardigheden en kennis, affiniteit en interesses en om jouw kernkwaliteiten. Maar wat heb je nodig als kwartiermaker?

• Je kijkt vooruit en je denkt vooruit.
• Je hebt een proactieve houding en je anticipeert.
• Je bent een wegbereider en je kunt omgaan met de onzekerheid van niet-weten.
• Je wordt niet onzeker doordat er weinig kaders zijn of doordat er weinig duidelijkheid is.
• Je weet dat je duidelijkheid moet creëren en je verwacht niet dat die er al is.
• Je kunt iets opbouwen vanaf de basis.
• Je wordt warm van nieuwe ontwikkelingen en je ziet snel kansen.
• Je hebt de durf om op basis van jouw waarnemingen de weg te bereiden voor de organisatie.

Wat is het verschil tussen een kwartiermaker en een pionier?

Een kwartiermaker heeft veel gemeen met een pionier. Opzetten, ontwikkelen, verkennen en nieuwe wegen zoeken passen bij allebei. Toch leg ik bij een kwartiermaker een ander accent. De kwartiermaker gaat vooruit met de bedoeling iets voor te bereiden waar anderen vervolgens mee verder kunnen.

Je verkent dus niet alleen omdat je graag nieuwe mogelijkheden ontdekt. Je creëert ook voorwaarden, maakt afspraken, brengt mensen of partijen bij elkaar, zet iets in de steigers en zorgt dat er een beginstructuur ontstaat. Op een bepaald moment kunnen anderen het overnemen of verder uitbouwen. Daar zit voor mij het kwartiermaken in: je gaat vooruit om de weg voor anderen voor te bereiden.

Waar kun je het talent van kwartiermaker kwijt?

Het talent van de kwartiermaker kun je op veel plaatsen kwijt. Iemand zei pas: ‘Dat lukt alleen bij het bedrijfsleven zeker?’ Of iemand anders: ‘Dat kan vast alleen bij een start-up?’ Ik vind dat te zwart-wit. Ook bij de overheid heb je kwartiermakers. Mensen op vooruitgeschoven posten die bepaalde ontwikkelingen verkennen en in gang zetten of helpen doorontwikkelen. Je kunt kwartiermakers benutten in het onderwijs of de zorg. En natuurlijk ook in het bedrijfsleven, bijvoorbeeld als het bedrijf in de pioniersfase zit. Of wanneer het bedrijf een nieuw product ontwikkelt of een nieuwe dienst aanbiedt.

Een kwartiermaker past het beste in een organisatie of situatie waar nog niet alles vastligt. Er moet iets verkend, opgebouwd, voorbereid of ontwikkeld worden. Er zijn misschien nog weinig kaders en niet alle antwoorden zijn bekend. Juist daar kun jij tot jouw recht komen. Je verwacht de duidelijkheid niet vooraf, maar helpt haar zelf te creëren.

Wat is de valkuil van een kwartiermaker?

De kracht van de kwartiermaker is dat je vooruitloopt. Daar zit meteen ook de valkuil. Wanneer jij al drie stappen verder bent, betekent dat niet automatisch dat de mensen om je heen daar ook zijn. Je kunt zo bezig zijn met wat er straks nodig is dat je onvoldoende merkt of anderen jouw denkstappen nog kunnen volgen.

Een andere valkuil is dat je veel energie krijgt van het opzetten en ontwikkelen, maar minder van het beheren en consolideren. Zodra iets staat, de kaders duidelijk zijn en het vooral een kwestie wordt van onderhouden, kan jouw belangstelling afnemen. Jij kijkt alweer naar de volgende ontwikkeling. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang duidelijk is wanneer jouw rol klaar is en wie het daarna overneemt.

Ook kun je ongeduldig worden van bestaande structuren, procedures of mensen die eerst meer zekerheid willen. Wat voor jou een logische volgende stap is, kan voor een ander nog veel vragen oproepen. De kunst is daarom niet alleen voor de troepen uit te lopen, maar ook voldoende verbinding te houden met de mensen voor wie je de weg bereidt.

Is kwartiermaken voor jou een uitdaging?

Misschien herken je jezelf juist aan de andere kant. Je komt het beste tot jouw recht wanneer de opdracht duidelijk is, de kaders vaststaan en je weet wat er van je verwacht wordt. Wanneer er nog weinig structuur is en niemand precies weet waar het naartoe gaat, word je eerder onzeker dan enthousiast. Dan kan kwartiermaken voor jou een uitdaging zijn.

Dat betekent niet dat je ineens een pionier of avonturier moet worden. Je kunt wel leren om iets langer in onzekerheid te blijven, zelf informatie te verzamelen en een eerste stap te zetten terwijl nog niet alles bekend is. Soms ontstaat duidelijkheid namelijk pas nadat iemand begint met verkennen en organiseren.

Welke ontwikkeldoelen passen bij een kwartiermaker?

Wanneer kwartiermaken sterk bij jou past, zit jouw ontwikkeling niet in minder vooruitdenken. De uitdaging is vooral om jouw vooruitziende blik zo te gebruiken dat anderen daadwerkelijk kunnen aansluiten en verder kunnen met wat jij hebt voorbereid.

• Regelmatig toetsen of anderen jouw denkstappen en richting nog kunnen volgen.
• Naast opbouwen ook aandacht besteden aan overdracht, borging en continuïteit.
• Ruimte houden voor mensen die meer tijd of zekerheid nodig hebben voordat zij meegaan in een nieuwe ontwikkeling.

Veelgestelde vragen over kwartiermakers

Een kwartiermaker komt vaak in beeld wanneer er iets nieuws moet worden voorbereid en nog niet alles vastligt. Dat roept andere vragen op dan bij een functie waarin taken en verantwoordelijkheden al volledig zijn uitgewerkt.

Moet een kwartiermaker alles zelf opbouwen?

Nee. Je bent wel vaak degene die het eerste werk doet, verkent wat nodig is en structuur aanbrengt. Maar kwartiermaken betekent niet dat je alles alleen moet doen. Juist het betrekken van de juiste mensen kan nodig zijn om iets neer te zetten dat later ook zonder jou verder kan.

Wanneer is het werk van een kwartiermaker klaar?

Dat moment verschilt per opdracht. Voor mij is een belangrijk signaal dat de weg voldoende is voorbereid om door anderen te worden vervolgd. Er is meer duidelijkheid, er staat een beginstructuur en verantwoordelijkheden kunnen worden overgedragen. Een kwartiermaker hoeft niet automatisch degene te zijn die daarna jarenlang het beheer doet.

Waarom hebben kwartiermakers vaak weinig moeite met onduidelijkheid?

Omdat juist het creëren van duidelijkheid onderdeel van hun talent is. Je verwacht niet dat alle kaders vooraf zijn ingevuld. Je gaat onderzoeken, praten, ordenen en proberen. Voor iemand die eerst volledige zekerheid nodig heeft kan dat onrustig voelen. Voor een kwartiermaker zit daar juist vaak de uitdaging en energie.

Kan een kwartiermaker ook binnen een bestaande organisatie werken?

Natuurlijk. Er hoeft geen nieuwe organisatie te worden opgericht. Ook een bestaand bedrijf, een gemeente, een zorginstelling of een onderwijsorganisatie kan een nieuwe afdeling, werkwijze, dienst of ontwikkeling willen voorbereiden. Overal waar iets nieuws moet worden verkend en opgezet kan kwartiermaken nodig zijn.

Wat gebeurt er als een kwartiermaker te ver vooruitloopt?

Dan kan de aansluiting met anderen verloren gaan. Jij ziet misschien al waar het naartoe moet, terwijl anderen nog bezig zijn met de vraag waarom verandering überhaupt nodig is. Vooruitlopen is jouw kracht, maar de weg die je bereidt moet uiteindelijk wel door anderen gebruikt kunnen worden.