home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / gezagsgetrouw / kritiekloos

Kritiekloos of klakkeloos: neem jij alles zomaar aan?

Kritiekloos of klakkeloos zaken aannemen is een valkuil. Maar wat is er dan precies wanneer je klakkeloos iets aanneemt? En welk leerdoel hoort erbij? Wanneer gezagsgetrouw en gehoorzaam zijn bij jou past, kan daar een mooie kwaliteit liggen. Je kunt echter ook zover meegaan dat je niet meer zelf onderzoekt, nadenkt of een eigen mening vormt.

Wat is het verschil tussen gezagsgetrouw en kritiekloos zijn?

Gezagsgetrouw zijn betekent niet automatisch dat je alles klakkeloos moet aannemen. Je kunt respect hebben voor gezag, afspraken, regels of iemand die vanuit een bepaalde positie verantwoordelijkheid draagt en ondertussen nog steeds zelf nadenken. Daar zit juist het verschil.

Kritiekloos wordt het wanneer gehoorzaamheid betekent dat jouw eigen afweging verdwijnt. Iemand met gezag zegt het, dus zal het wel waar zijn. Een ander heeft meer kennis, dus hoef jij geen vragen meer te stellen. Iemand klinkt overtuigend, dus neem jij de conclusie maar over. Dan gebruik je jouw eigen waarneming en oordeel steeds minder.

Gezagsgetrouwheid kan dus een kwaliteit zijn. Maar je hoeft jouw denken niet in te leveren zodra iemand anders iets beweert. Respect voor een ander en zelfstandig nadenken kunnen prima naast elkaar bestaan.

Hoe ontstaat kritiekloos of klakkeloos gedrag?

Er zijn verschillende redenen waarom je te weinig kritisch zou kunnen zijn. Ik noem eens wat voorbeelden. Kijk maar eens of die van jou ertussen staat:

• Je hebt vaak geen mening en je vindt het zogenaamd allemaal wel goed.
• Je had dominante ouders die voor jou de keuzes maakten.
• Je hebt wel een mening maar je durft die niet te zeggen.
• Je houdt altijd rekening met anderen voor je wat zegt.
• Je hebt soms te weinig ruggengraat.

Dat zijn nogal verschillende oorzaken. Het kan zijn dat je werkelijk weinig nadenkt over wat jij zelf vindt. Maar het kan ook zijn dat je die mening wel degelijk hebt en hem gewoon niet naar voren durft te brengen. Aan de buitenkant lijkt het resultaat hetzelfde: je gaat mee. Van binnen kan er iets heel anders gebeuren.

Welke kwaliteit kan doorschieten in kritiekloos gedrag?

Het kan ook zijn dat je gewoon in je valkuil zit. Jouw kwaliteit is dan gehoorzaam en gezagsgetrouw of meegaand en volgzaam. Je hoeft niet overal strijd over te voeren en je kunt gemakkelijk aansluiten bij anderen. Dat kan een heel prettige kwaliteit zijn.

Maar je valkuil is dat je kritiekloos bent en dus te meegaand en te gehoorzaam. Dan ben je dus niet meer in je kracht. Dat is wel duidelijk. Mensen zullen ook vaak niet weten wat ze aan je hebben. Of ze gaan je overrulen. Ze gaan over jouw grenzen heen.

Een stap verder kan het richting slaafs gedrag gaan. Dan is gehoorzaamheid zo sterk geworden dat jouw eigen ruimte, oordeel of zelfstandigheid steeds verder naar de achtergrond verdwijnt.

Waarom maakt kritiekloos zijn je gemakkelijk te overrulen?

Omdat de ander nauwelijks weerstand ontmoet. Dat betekent niet dat je overal tegenin moet gaan. Maar wanneer jij geen vragen stelt, jouw mening niet geeft en nauwelijks laat merken waar jouw grens ligt, krijgt de ander automatisch meer ruimte. Misschien zelfs veel meer ruimte dan goed voor jou is.

Voor de ander kan het bovendien onduidelijk worden wat jij werkelijk vindt. Je zegt ja, maar bedoel je ook ja? Je knikt mee, maar heb je er zelf over nagedacht? Je neemt een voorstel over, maar heb je eigenlijk onderzocht of je ermee instemt? Wanneer mensen dat niet weten, kunnen ze gemakkelijk voor jou gaan denken of beslissen.

Daarom heeft dit niet alleen met denken te maken. Het raakt ook jouw positie in het contact met anderen. Een eigen mening vormen is stap één. Die mening durven inbrengen is stap twee.

Wat is jouw leerdoel als je te kritiekloos bent?

Jouw leerdoel is:

• Kritisch zijn en blijven.
• Inbreng hebben in een gesprek.
• Een eigen mening en zienswijze leren vormen.

Kritisch zijn betekent daarbij niet dat je overal iets op moet aanmerken. Het betekent dat je niet automatisch aanneemt dat iets klopt omdat een ander het zegt. Je mag vragen stellen. Hoe weet je dat? Waar is dat op gebaseerd? Klopt dat eigenlijk wel? Wat vind ik er zelf van?

Dat is iets heel anders dan overal discussie over voeren. Je kunt luisteren, informatie aannemen en rekening houden met anderen terwijl je ondertussen jouw eigen oordeel blijft gebruiken.

Hoe vorm je een eigen mening zonder overal tegenin te gaan?

Door eerst zelf na te denken voordat je automatisch ja of nee zegt. Wat wordt er eigenlijk beweerd? Waarop is het gebaseerd? Wat weet jij zelf? Welke informatie ontbreekt nog? En wat vind jij ervan wanneer je de tijd neemt om ernaar te kijken?

Een eigen mening hebben betekent niet dat jouw mening altijd anders moet zijn. Je kunt na zorgvuldig nadenken precies tot dezelfde conclusie komen als de ander. Prima. Het verschil is dat je die conclusie dan niet klakkeloos hebt overgenomen. Je hebt zelf gekeken en bent zelf tot jouw oordeel gekomen.

Je hoeft dus niet van kritiekloos naar dwars of voortdurend kritisch te gaan. De bedoeling is niet dat je voortaan van ieder gesprek een debat maakt. De bedoeling is dat jij aanwezig blijft in jouw eigen denken. Luister naar een ander, maar luister ook naar jezelf.

Wat irriteert je wanneer kritiekloosheid jouw valkuil is?

Wat irriteert je? Ik denk vooral wanneer mensen overkritisch of betweterig zijn. Je kent ze wel: mensen die overal wat over te zeggen hebben. Weet je wat ook irritant is als je ergens geen mening over hebt? Dat anderen vinden dat je die wel zou moeten hebben en maar doorvragen en erop blijven hameren, waardoor je je in een hoek gezet voelt.

Of, nog erger: je hebt wel een mening maar die is heel genuanceerd en voorzichtig. En ja, je wilt toch iets zeggen dus je brengt het naar voren en vervolgens word je onmiddellijk neergesabeld met tegenargumenten. Mensen die woordenstrijd en discussie zien als een sport, die vermijd je liever. Je allergie ligt dan in uitgedaagd worden.

Dat verklaart ook waarom het verleidelijk kan zijn om weinig te zeggen of maar mee te bewegen. Het voorkomt discussie. Alleen betaal je daar een prijs voor wanneer jouw eigen inbreng daardoor steeds verdwijnt.

Ontwikkeldoelen wanneer je te kritiekloos bent

• Zelf onderzoeken wat je vindt voordat je de mening of conclusie van een ander overneemt.
• Vragen en wedervragen leren stellen wanneer informatie, beweringen of conclusies onvoldoende gegrond zijn.
• Jouw eigen mening en grenzen leren inbrengen zonder van ieder verschil van inzicht een woordenstrijd te maken.

Veelgestelde vragen over kritiekloos en klakkeloos aannemen

Kritiekloos zijn wordt gemakkelijk verward met rustig, gehoorzaam of meegaand zijn. Het verschil zit vooral in de vraag of jij zelf nog onderzoekt, afweegt en een eigen mening vormt voordat je iets van een ander overneemt.

Wat betekent klakkeloos iets aannemen?

Klakkeloos iets aannemen betekent dat je een mening, bewering of conclusie overneemt zonder voldoende na te denken of te onderzoeken of die gegrond en juist is.

Is gezagsgetrouw zijn hetzelfde als kritiekloos zijn?

Nee. Je kunt respect hebben voor gezag en toch zelf blijven nadenken. Kritiekloos wordt het wanneer je iets zonder eigen afweging overneemt omdat iemand anders het zegt of bepaalt.

Waarom zeggen kritiekloze mensen soms weinig?

Dat kan verschillende redenen hebben. Misschien heb je geen duidelijke mening gevormd, misschien durf je jouw mening niet te geven of misschien vermijd je liever discussie en woordenstrijd.

Moet je overal een mening over hebben?

Nee. Je hoeft niet overal een mening over te hebben. Het is iets anders wanneer je wel met een onderwerp te maken hebt maar jouw eigen oordeel steeds vervangt door dat van iemand anders.

Wat is het belangrijkste leerdoel bij kritiekloos gedrag?

Zelf leren nadenken, vragen stellen en een eigen mening vormen. Je kunt daarbij gehoorzaam en meegaand blijven waar dat bij jou past, maar je levert jouw eigen oordeel niet in.