home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bescheiden / onzichtbaar

Onzichtbaar: ben je te weinig zichtbaar?

Ben je onzichtbaar? Of wordt dat tegen je gezegd? Zeggen mensen dat je best wat zichtbaarder zou mogen zijn of dat jij jezelf meer mag laten zien? Onzichtbaarheid kan ontstaan wanneer jouw kernkwaliteit bescheiden zijn te ver doorschiet. Je hoeft niet op de voorgrond te staan om van waarde te zijn, maar wanneer anderen nauwelijks meer zien wat jij denkt, kunt of bijdraagt, kan bescheidenheid een valkuil worden. In dit artikel probeer ik uit te leggen wat het is om onzichtbaar te zijn en wat mogelijke oorzaken kunnen zijn.

Waarom maak je jezelf onzichtbaar terwijl je wel iets te bieden hebt?

Dat is misschien wel de belangrijkste vraag. Je kunt namelijk veel kennis, ervaring, ideeën of kwaliteiten hebben en die toch nauwelijks laten zien. Misschien denk je dat goed werk vanzelf wel wordt opgemerkt, wil je jezelf niet opdringen of vind je dat anderen zelf maar moeten zien wat jij bijdraagt. Het kan ook zijn dat je een mening hebt, maar eerst wilt weten wat de rest vindt voordat je jezelf uitspreekt.

Daarmee verdwijnt jouw kwaliteit niet, maar hij wordt voor anderen minder zichtbaar. En dat heeft een praktisch gevolg: mensen kunnen alleen rekening houden met wat ze van jou zien en horen. Wanneer jij jouw ideeën, grenzen, wensen of prestaties structureel voor jezelf houdt, moeten anderen als het ware raden wat jij te bieden hebt.

De gevolgen van onzichtbaarheid

De gevolgen kunnen zijn:

• Dat ze jou niet op waarde schatten.
• Dat ze niet weten dat je veel meer betekent voor de organisatie waar je werkt dan men denkt.
• Dat collega's die soms minder presteren met de eer strijken en vooraan in de rij staan om een lintje te ontvangen.
• Dat je niet de beloning krijgt die je verdient.
• Dat je onvoldoende gewaardeerd en beloond wordt voor wat je doet.
• Dat anderen je vermijden.
• Dat je niet gevraagd wordt voor een functie die wel bij je zou passen.
• Dat je onvoldoende serieus wordt genomen omdat ze jou niet zien staan.
• Dat je zelf teleurgesteld raakt omdat ze jou niet horen of zien.

Daar zit soms een pijnlijke tegenstelling. Je wilt niet opscheppen of jezelf belangrijker maken dan je bent, maar ondertussen verwacht je misschien wel dat anderen jouw bijdrage vanzelf herkennen. Wanneer dat niet gebeurt, kun je teleurgesteld raken terwijl je zelf nauwelijks zichtbaar hebt gemaakt wat je doet, vindt of kunt.

Nuancering is wel nodig

Ik nuanceer het verhaal graag een beetje. Tegenwoordig is er een hype, vind ik, waarbij iedereen zich moet profileren. Trainingen worden opgetuigd en je moet aan je personal branding werken om jezelf in de kijker te spelen. Maar jezelf profileren is laten zien hoe en wie je bent. Dus niet: hoe je moet zijn volgens de wereld om je heen. Maar gewoon zoals je bent. Moeilijker is het niet en daarom is het blijkbaar zo moeilijk!

Ik leg het weleens zo uit: er zijn twee soorten mensen op de wereld. De een valt op als hij aanwezig is. De ander valt vooral op als hij er niet is. En de categorie die opvalt als hij of zij er niet is, is de grootste. Dat zijn mensen die trouw en onopvallend hun werk doen, maar als ze een week ziek zijn, kom je erachter hoeveel bergen werk er worden verzet. Dus het vraagt nuancering om te kijken naar de valkuil 'te weinig aanwezig zijn'.

Wat is het verschil tussen bescheiden zijn en jezelf onzichtbaar maken?

Bescheiden zijn betekent niet dat je niets over jezelf mag zeggen. Je hoeft jezelf niet op de borst te kloppen, maar je mag wel benoemen wat je hebt gedaan, waar je goed in bent en wat je ergens van vindt. Bescheidenheid blijft een kwaliteit zolang je jezelf niet groter maakt dan nodig, maar ook niet kleiner.

Onzichtbaarheid ontstaat wanneer je steeds minder van jezelf laat zien dan de situatie vraagt. Je hebt een idee maar zegt niets, je hebt iets bereikt maar wuift het weg, je wilt ergens voor in aanmerking komen maar maakt dat niet kenbaar. Dan gaat bescheidenheid niet meer alleen over niet opscheppen. Je trekt jezelf terug uit situaties waarin jouw bijdrage juist welkom of nodig zou kunnen zijn.

Is het erg als je onzichtbaar bent?

Als je echt onzichtbaar bent, is dat best jammer. Ook jij hebt talenten en die mag je best laten zien. Jij hoeft niet in de schulp te wonen en alles wat er in jou woont te verbergen. Ook jij mag jouw visie, ideeën, gedachten en gevoelens laten zien aan de buitenwereld. Misschien meen je dat het niets voorstelt of dat jij niets voorstelt. Dan kruip je weg voor jezelf en sluit je je steeds verder af.

Dus nee, je hoeft niet op de voorgrond te staan, je hoeft niet de eerste viool te spelen en je hoeft niet altijd aan het woord te zijn. Maar pak wel jouw ruimte. Dat raakt ook aan voor jezelf opkomen: laten horen wat jij vindt, aangeven wat jij nodig hebt en jouw plaats innemen zonder daarvoor over een ander heen te hoeven gaan.

Valkuil en leerdoel

Wist je dat onzichtbaarheid een valkuil is? Er hoort dus een kwaliteit bij en dat is bescheidenheid. Je kent vast de uitspraak: bescheidenheid siert de mens. Ik maak er altijd van: 'versiert de mens'. Dus als jij bescheiden bent, kan onzichtbaarheid een valkuil zijn. Jezelf wegcijferen ligt daar dicht tegenaan, maar is niet hetzelfde. Bij onzichtbaarheid ligt het accent vooral op te weinig laten zien wie je bent en wat je bijdraagt.

Jouw leerdoel is dan niet om voortaan luidruchtig de aandacht op te eisen. Het gaat erom dat je aanwezig durft te zijn. Je kunt leren om jezelf te profileren en te laten zien wie je bent, zonder een rol te spelen die niet bij je past.

Andere oorzaken

Natuurlijk kunnen er andere oorzaken zijn waardoor je je bedekt opstelt. Wellicht voel je je onzeker in het sociale verkeer, heb je weinig zelfvertrouwen of ben je bijzonder introvert en naar binnen gericht. Misschien ben je beschadigd, heb je een deuk opgelopen in jouw leven of heb je slechte ervaringen gehad wanneer je meer naar buiten trad.

Daarom is niet iedere vorm van terughoudendheid op dezelfde manier te begrijpen. Bij de een is het vooral een doorgeschoten bescheidenheid, terwijl een ander geleerd heeft om zich klein te houden omdat zichtbaar zijn vroeger onveilig of pijnlijk voelde. Het gedrag kan op elkaar lijken, terwijl de reden erachter heel verschillend is.

Heb je er last van?

Staat het jou in de weg? Word je overgeslagen terwijl je iets te bieden hebt, vind je het moeilijk om jouw bijdrage te benoemen of merk je dat anderen nauwelijks weten wat jij wilt? Dan is er aanleiding om ermee aan de slag te gaan. Niet omdat je iemand anders moet worden, maar omdat jouw kwaliteiten pas betekenis krijgen in contact met de buitenwereld wanneer je ze ook voldoende laat zien.

Hoe word je zichtbaarder zonder jezelf te overschreeuwen?

Zichtbaarder worden hoeft niet te beginnen met jezelf voortdurend verkopen. Begin kleiner. Geef tijdens een overleg jouw mening voordat het gesprek alweer voorbij is, benoem wat jouw bijdrage aan een resultaat is, neem een compliment aan zonder het onmiddellijk kleiner te maken en laat weten wanneer je interesse hebt in een taak, project of functie. Daarmee maak je jezelf zichtbaar zonder dat je hoeft te doen alsof je de belangrijkste persoon in de kamer bent.

Het helpt ook om zichtbaarheid niet te verwarren met aandacht trekken. Zichtbaar zijn betekent vooral dat anderen een reëel beeld krijgen van wie jij bent, wat je kunt en wat je belangrijk vindt. Je hoeft dus niet harder te praten dan een ander. Je wilt voorkomen dat je zo weinig laat zien dat anderen jouw kwaliteiten, ideeën of wensen eenvoudigweg niet kunnen kennen.

Ontwikkeldoelen wanneer je te weinig zichtbaar bent

Wanneer bescheidenheid regelmatig doorschiet in onzichtbaarheid, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om jouw plek beter in te nemen:

• Jouw bijdrage, kwaliteiten en resultaten duidelijker leren benoemen.
• Jouw mening, ideeën en wensen eerder laten horen in contact met anderen.
• Meer ruimte innemen zonder het gevoel te hebben dat je jezelf moet overschreeuwen.

Veelgestelde vragen over te weinig zichtbaar zijn

Onzichtbaarheid roept vaak vragen op over bescheidenheid, introversie en jezelf profileren. Niet iedereen hoeft op de voorgrond te staan, maar het is wel belangrijk dat jouw omgeving voldoende kan zien wie jij bent en wat je te bieden hebt. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Moet je extravert zijn om zichtbaar te zijn?

Nee. Je kunt rustig, introvert en bescheiden zijn en toch zichtbaar zijn. Zichtbaarheid gaat niet over hoeveel je praat, maar over de vraag of jouw mening, bijdrage en kwaliteiten voldoende kenbaar zijn voor de mensen om je heen.

Waarom word ik niet gezien terwijl ik hard werk?

Omdat hard werken en zichtbaar zijn twee verschillende dingen zijn. Misschien lever je uitstekend werk, maar weten anderen onvoldoende welke bijdrage van jou afkomstig is of waar jij verantwoordelijkheid voor hebt genomen. Je hoeft daar niet over op te scheppen, maar je mag het wel duidelijk maken.

Is jezelf profileren hetzelfde als jezelf verkopen?

Nee. Profileren betekent vooral laten zien wie je bent, wat je kunt en waarvoor je staat. Wanneer je daarvoor een beeld probeert neer te zetten dat niet bij je past, wordt het iets anders. Goede zichtbaarheid hoeft niet gemaakt of overdreven te zijn.

Waarom voelt aandacht krijgen soms ongemakkelijk?

Misschien ben je gewend geraakt aan een plek op de achtergrond of vind je het moeilijk om waardering werkelijk binnen te laten komen. Dan kan aandacht voelen alsof je ineens iets moet waarmaken of alsof je jezelf belangrijk maakt. Dat ongemak betekent niet automatisch dat je terug de schaduw in moet.

Hoe merk je dat bescheidenheid te ver doorschiet?

Een signaal is dat je regelmatig kansen, waardering of invloed misloopt doordat je niets laat horen. Wanneer anderen structureel niet weten wat je denkt, wilt of bijdraagt terwijl jij daar achteraf wel teleurgesteld over bent, is er waarschijnlijk meer aan de hand dan alleen gezonde bescheidenheid.