home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bescheiden / jezelf wegcijferen

Jezelf wegcijferen

Cijfer jij jezelf vaak weg? Maak jij je kleiner dan je bent? Of haal je jezelf vaak onderuit? Weet je hoe dat komt en wil je er wat aan doen? Jezelf wegcijferen kan ontstaan wanneer jouw kernkwaliteit bescheiden zijn te ver doorschiet. Bescheidenheid kan een mooie kwaliteit zijn, maar wanneer jij jezelf structureel minder belangrijk maakt dan de ander raakt de verhouding uit balans. Begin dan maar door dit artikel te lezen!

Definitie

Ik leg het vaak zo uit: wanneer je jezelf wegcijfert, deel je complimenten door 10 en kritiek vermenigvuldig je met 10. Met andere woorden: kritiek vergroot je en waardering verklein je. En dat is een rekenfout waardoor je jezelf wegcijfert. Je maakt jezelf kleiner dan noodzakelijk of je maakt de ander groter dan hij of zij is.

Dat kan ook dicht tegen jezelf onderschatten aanliggen. Je ziet dan onvoldoende wat je kunt, wat je bijdraagt of wat jouw mening waard is. Wegcijferen gaat nog een stap verder wanneer je ook jouw behoeften, wensen en ruimte steeds ondergeschikt maakt aan die van anderen.

Waarom cijfer je jezelf weg terwijl je wel weet wat je nodig hebt?

Dat is een vraag die veel mensen bezighoudt. Je kunt namelijk best weten dat je moe bent, dat iets je niet past of dat je eigenlijk iets anders wilt en toch opnieuw voorrang geven aan de ander. Weten wat je nodig hebt is blijkbaar niet hetzelfde als jezelf toestemming geven om daar ook naar te handelen. Misschien vind je de behoefte van de ander belangrijker, ben je bang om iemand teleur te stellen of heb je geleerd dat rekening houden met jezelf al snel egoïstisch is.

Daarom zit de verandering niet alleen in beter voelen wat jij nodig hebt. Je moet jouw eigen behoefte ook voldoende gewicht leren geven. Wanneer je jezelf altijd als laatste in de rij zet, helpt het niet dat je precies weet wat er op jouw verlanglijstje staat. Je zult jezelf ook een plaats in de rij moeten gunnen.

Stoppen?

Herken je dit gedrag op jouw werk, in de relatie met jouw partner of bij jouw kinderen? Dan nodig ik je uit om ermee te stoppen. Het brengt je niets en het heeft uiteindelijk ook voor anderen geen toegevoegde waarde. Wanneer jij structureel niet laat zien wat je wilt, nodig hebt of ergens van vindt, kan de ander daar ook geen rekening mee houden. Zo kan jezelf wegcijferen uiteindelijk juist de relatie met anderen verstoren.

Oorzaken

Ik ken jou niet, maar ik draag wat mogelijke oorzaken aan. Welke oorzaak van jezelf wegcijferen herken jij? Misschien heb je weinig zelfcompassie, weinig eigenwaarde of te weinig zelfvertrouwen. Misschien heb je vanuit jouw opvoeding geleerd dat jouw wensen minder belangrijk waren, werd je onvoldoende serieus genomen of ben je gewend geraakt om jouw waardering vooral te halen uit wat je voor andere mensen doet.

Het kan ook zijn dat je de kwaliteit bescheidenheid hebt en daarin bent doorgeschoten. Misschien voel je je verantwoordelijk voor het geluk van jouw partner, kijk je op tegen mensen die verbaal sterker lijken of heb je lang negatieve feedback gekregen waardoor je steeds minder op jouw eigen oordeel vertrouwt. Ook schuldgevoel kan een rol spelen wanneer iemand voortdurend op jouw plichtsbesef inspeelt of liefde en waardering afhankelijk lijken te zijn van de mate waarin jij je aanpast.

Wat doet jezelf wegcijferen met relaties?

Op het eerste gezicht lijkt jezelf wegcijferen misschien heel sociaal. Je houdt rekening met de ander, maakt weinig problemen en geeft gemakkelijk ruimte. Toch ontstaat er op langere termijn vaak geen gelijkwaardigheid. De ander krijgt steeds meer ruimte en jij steeds minder. Misschien verwacht je bovendien dat de ander vanzelf ziet wat jij nodig hebt, terwijl je jouw wensen nauwelijks uitspreekt.

Dat kan leiden tot teleurstelling, irritatie of verwijdering. Jij kunt het gevoel krijgen dat niemand rekening met je houdt, terwijl de ander misschien helemaal niet weet dat jij iets anders wilt. Gezond contact vraagt daarom niet dat jij jezelf belangrijker maakt dan de ander, maar dat jij jezelf ook meeneemt. De relatie bestaat uit twee mensen en jij bent daar een van.

Jezelf kwijtraken

De ergste vorm van jezelf wegcijferen is jezelf kwijtraken. Het kan zover gaan dat je het zicht op eigen kwaliteiten, mogelijkheden, behoeften, drijfveren en wensen helemaal kwijtraakt en uiteindelijk niet meer weet wie je bent, waar je staat en waar je naartoe wilt. Iemand vertelde: 'het kwam zover dat ik zelfs mijn eigen muziek niet meer draaide en alleen tv-programma's keek die anderen leuk vonden'.

Dan gaat het niet meer om af en toe toegeven of iets voor een ander doen. Je eigen voorkeuren, keuzes en identiteit verdwijnen steeds verder naar de achtergrond. Lees dan ook wat er gebeurt wanneer je jezelf dreigt te verliezen.

Valkuil en kwaliteit

We kunnen heel diep naar oorzaken zoeken. Maar het kan ook zijn dat jij gewoon in de valkuil van bescheidenheid terechtgekomen bent. Is bescheidenheid een kwaliteit van jou? Dan blijf je in balans door bescheiden te zijn, maar wel jouw plek in te nemen. Je hoeft jezelf niet groter voor te doen dan je bent, maar ook niet kleiner.

Dat is een belangrijk onderscheid. Bescheidenheid zegt niet dat jouw mening er minder toe doet en evenmin dat de behoefte van de ander standaard voorrang heeft. Gezonde bescheidenheid kan uitstekend samengaan met duidelijk zeggen wat jij vindt, voelt, wilt of niet wilt.

Hoe neem je meer ruimte in zonder egoïstisch te worden?

Wanneer je gewend bent jezelf weg te cijferen, kan voor jezelf opkomen in eerste instantie ongemakkelijk voelen. Misschien lijkt het alsof je ineens veeleisend of egoïstisch wordt zodra je een grens aangeeft of een eigen wens uitspreekt. Maar voor jezelf opkomen betekent niet dat de ander er niet meer toe doet. Het betekent dat jij jezelf niet langer uit de vergelijking haalt.

Daar ligt ook de verbinding met assertief voor jezelf opkomen. Je kunt rekening houden met de ander en tegelijk zeggen wat jij nodig hebt. Je kunt luisteren zonder automatisch toe te geven en je kunt ruimte geven zonder jouw eigen plek weg te schenken. Juist die combinatie maakt contact gelijkwaardiger.

Ontwikkeldoelen wanneer je jezelf wegcijfert

Wanneer je merkt dat je jezelf regelmatig kleiner maakt of jouw behoeften steeds ondergeschikt maakt, kunnen deze drie ontwikkeldoelen helpen om de verhouding te herstellen:

• Jouw eigen behoeften, gevoelens en wensen eerder herkennen en serieus nemen.
• Jouw mening en grenzen duidelijker uitspreken zonder jezelf daar schuldig over te voelen.
• Jezelf als gelijkwaardig leren zien zonder jouw bescheidenheid en aandacht voor anderen te verliezen.

Veelgestelde vragen over jezelf wegcijferen

Jezelf wegcijferen wordt gemakkelijk verward met aardig, bescheiden of zorgzaam zijn. Het verschil zit vooral in de vraag of jijzelf nog voldoende ruimte houdt in het contact met anderen. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Is jezelf wegcijferen hetzelfde als bescheiden zijn?

Nee. Bescheidenheid kan een kwaliteit zijn. Je hoeft niet voortdurend op de voorgrond te staan en kunt waardering hebben voor wat anderen bijdragen. Bij jezelf wegcijferen maak je jouw eigen bijdrage, behoefte of waarde structureel kleiner dan die van de ander.

Waarom vind ik complimenten zo moeilijk aan te nemen?

Omdat een compliment misschien niet aansluit bij het beeld dat je van jezelf hebt. Wanneer je gewend bent jouw kwaliteiten te verkleinen, zoek je gemakkelijk een reden waarom de waardering overdreven is of waarom jouw prestatie eigenlijk niets bijzonders was. Daardoor deel je het compliment als het ware opnieuw door tien.

Kun je jezelf wegcijferen zonder dat anderen dat doorhebben?

Ja. Aan de buitenkant kun je behulpzaam, rustig en gemakkelijk overkomen terwijl je van binnen voortdurend over jouw eigen grenzen gaat. Wanneer je weinig uitspreekt over wat jij nodig hebt, weet jouw omgeving misschien helemaal niet hoeveel je ondertussen inlevert.

Waarom word je soms boos als je jezelf steeds wegcijfert?

Omdat jouw behoeften niet verdwijnen wanneer je ze negeert. Je kunt lang toegeven en aanpassen, maar ondertussen kan frustratie ontstaan omdat anderen volgens jou te weinig rekening houden met jou. Vaak heb je dan zelf ook onvoldoende zichtbaar gemaakt waar jouw grens of behoefte lag.

Moet ik voortaan altijd voor mezelf kiezen?

Nee. Soms kies je bewust voor de ander en daar is niets mis mee. Het probleem ontstaat wanneer de keuze bijna altijd dezelfde kant op valt en jijzelf structureel verdwijnt. Gelijkwaardigheid betekent niet dat alles exact verdeeld moet worden, maar wel dat jouw belangen ook mogen meetellen.