home / persoonlijke ontwikkeling / kernkwaliteiten / bemiddelaar

Bemiddelaar als kernkwaliteit: verbinden zonder jezelf te verliezen

Ben jij een bemiddelaar? Past dat talent bij jou? Dan voel je spanningen vaak goed aan en weet je mensen bij elkaar te brengen. Binnen de persoonlijke kernkwaliteiten is de bemiddelaar iemand die verbinding zoekt wanneer standpunten, belangen of gevoelens uiteenlopen. Je bent gericht op harmonie, maar juist daarin ligt ook jouw valkuil: je kunt te veel verantwoordelijkheid gaan dragen voor de vrede tussen andere mensen.

Waaraan herken je een bemiddelaar?

Aan de hand van enkele kenmerken probeer ik te komen tot een definitie van de bemiddelaar:

• Je hebt een neus voor sfeer en stemming.
• Je voelt snel aan hoe anderen in de wedstrijd zitten.
• Je hebt een hoge gunfactor en mensen doen snel mee als je erbij bent.
• Je bent gericht op harmonie en saamhorigheid en hebt een hekel aan trammelant en ruzie.
• Je vindt het belangrijk dat mensen zich veilig en vertrouwd voelen.
• Je bent een bruggenbouwer en kunt partijen met elkaar verbinden.
• Je bent niet polariserend.
• Je zoekt oplossingen en wegen waarin verschillende partijen zich kunnen vinden.
• Tegengestelde belangen kunnen lastig voor je zijn omdat je niet van spanningen houdt.
• Je respecteert anderen.
• Je laat ieder in zijn waarde.
• Je hebt niet snel een oordeel over mensen en kunt naar verschillende kanten van een verhaal luisteren.

Een bemiddelaar voelt spanning vaak eerder dan anderen

Misschien heb je een neusje voor disharmonie. Je merkt snel dat er iets schuurt tussen mensen, soms nog voordat iemand er woorden aan geeft. Je voelt sfeer, toon en onderlinge afstand aan en merkt wanneer mensen elkaar beginnen kwijt te raken. Dat kan ervoor zorgen dat je automatisch gaat kijken hoe je partijen weer dichter bij elkaar kunt brengen.

Die gevoeligheid voor spanning is een kracht, maar ze kan er ook voor zorgen dat je onrust ervaart zodra anderen ruzie hebben of afstand van elkaar nemen. De vraag is dan niet alleen of jij de spanning ziet, maar ook of het jouw taak is om er iets mee te doen.

Wat is de rol van een bemiddelaar?

Als bemiddelaar ben je gericht op harmonie. Je houdt van een goede sfeer, kunt loyaal zijn aan meerdere personen en je kunt je verplaatsen in de standpunten en gevoelens van andere mensen. Je zoekt naar wat mensen nog met elkaar verbindt en probeert ruimte te creëren waarin verschillende belangen gehoord kunnen worden.

• Je kunt een verbinder in een team zijn.
• Je helpt soms grenzen zichtbaar te maken.
• Je kunt helpen bij het bespreken van verschillende belangen.
• Je kunt een vertrouwenspersoon voor anderen zijn.

Dat raakt ook aan verbindend vermogen. Als bemiddelaar probeer je niet één partij te laten winnen, maar zoek je naar een manier waarop mensen elkaar weer kunnen verstaan en samen verder kunnen.

Waar ligt de kracht van de bemiddelaar?

Herken je dit talent of deze kwaliteit? Hebben anderen dat ook opgemerkt, bijvoorbeeld jouw leidinggevende? Wordt het benut en ingezet? Binnen een team kan jouw natuurlijke rol die van verbinder zijn. Collega’s voelen zich misschien snel bij jou op hun gemak omdat je toegankelijk bent, meerdere kanten kunt begrijpen en niet onmiddellijk partij kiest.

De kracht van de bemiddelaar zit onder andere hierin:

• Je bent collegiaal.
• Je bent empathisch, inlevend en invoelend.
• Je gaat discreet om met informatie.
• Je bent vertrouwenwekkend.
• Je bent geduldig met mensen.
• Je bent toegankelijk en benaderbaar.

Bemiddelen is iets anders dan een conflict overnemen

Een belangrijk onderscheid is dat jij mensen kunt helpen om hun conflict op te lossen zonder dat jij het conflict van hen overneemt. Wanneer je te snel in de bemiddelstand schiet, kun je jezelf verantwoordelijk gaan voelen voor de rust tussen twee andere mensen. Je probeert dan niet alleen te ondersteunen, maar gaat als het ware dragen wat eigenlijk van hen is.

Bemiddelen betekent juist dat je partijen helpt om elkaar te horen, hun belangen duidelijk te maken en zelf verantwoordelijkheid te nemen voor wat er tussen hen speelt. Soms moet een spanning eerst uitgesproken worden voordat er iets opgelost kan worden. Als jij iedere spanning meteen gladstrijkt, ontneem je anderen misschien juist de kans om zelf een moeilijk gesprek te voeren.

Wanneer slaat de kwaliteit van de bemiddelaar door?

Als bemiddelaar kun je vermalen worden tussen allerlei belangen. Er kan tegenstrijdigheid ontstaan wanneer je te loyaal bent, zeker wanneer je loyaal probeert te zijn aan meerdere mensen tegelijk. Een valkuil is dat je jouw eigen belang ondergeschikt maakt aan het belang van anderen. Het is een kwaliteit dat je onbaatzuchtig, attent en begripvol bent en dat je je snel kunt aanpassen. Maar wanneer je daarin doorslaat, kan het ten koste van jezelf gaan.

Bemiddelen is prima, maar je moet grenzen stellen en helder blijven over jouw positie. Het is fijn dat je anderen begrijpt en je goed kunt verplaatsen in hun gevoelens, maar de spanning van anderen hoeft niet jouw spanning te worden. Ook jouw eigen gevoelens, wensen en verlangens mogen er zijn.

Andere aandachtspunten kunnen zijn:

• Je wordt te conflictvermijdend omdat je de spanning moeilijk kunt verdragen.
• Je cijfert jezelf te veel weg.
• Je wilt conflicten te snel oplossen in plaats van anderen te helpen om het zelf op te lossen.
• Je wordt zo begripvol of inlevend dat de spanning tussen anderen als het ware van jou wordt.
• Je kunt onzeker worden van spanningen tussen mensen.
• Je vergeet soms jouw eigen mening te vertellen.

Een goede bemiddelaar houdt ook zijn eigen positie vast

Wanneer je verschillende mensen goed begrijpt, ontstaat gemakkelijk de neiging om steeds mee te bewegen met degene die tegenover je zit. Je ziet waarom de een boos is, begrijpt waarom de ander zich terugtrekt en kunt voor beide kanten argumenten bedenken. Dat vermogen is waardevol, maar het betekent niet dat jij zelf geen mening, belang of grens meer mag hebben.

Een goede bemiddelaar kan dus zeggen: ik begrijp jouw standpunt en toch kijk ik er zelf anders naar. Je hoeft niet neutraal te worden over alles om verbindend te kunnen zijn. Juist wanneer je weet waar jij zelf staat, kun je voorkomen dat je tussen verschillende loyaliteiten wordt vermalen.

Welke ontwikkeldoelen passen bij een bemiddelaar?

Het leerdoel is niet om minder verbindend te worden. De ontwikkeling zit erin dat je jouw talent voor bemiddeling inzet zonder de verantwoordelijkheid van anderen over te nemen of jouw eigen positie kwijt te raken. Deze ontwikkeldoelen kunnen daarbij passen:

• Spanning leren verdragen zonder ieder conflict onmiddellijk te willen oplossen.
• Jouw eigen mening, gevoelens en grenzen blijven benoemen terwijl je verschillende partijen begrijpt.
• Anderen helpen om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun aandeel in een conflict.

Waar kun je je aan ergeren als je een bemiddelaar bent?

Als bemiddelaar kun je je ergeren aan mensen die polariseren, de strijd bewust opzoeken of nauwelijks bereid zijn naar de andere kant te luisteren. Ook harde ruzie, verwijdering en een sfeer waarin mensen zich ingraven in hun eigen gelijk kunnen jou raken. Jij ziet immers vaak eerder mogelijkheden om weer verbinding te maken.

Toch is niet ieder verschil van mening een probleem dat opgelost moet worden. Mensen mogen tegenover elkaar staan, een andere keuze maken of het fundamenteel oneens zijn. Voor de bemiddelaar kan juist dat een belangrijke ontwikkeling zijn: verbinding zoeken zonder te eisen dat er altijd harmonie ontstaat.

Vragen over de kwaliteit bemiddelaar

Over bemiddelen als persoonlijke kwaliteit kunnen in de praktijk nog andere vragen ontstaan. Hieronder beantwoord ik vijf aanvullende vragen.

Moet een bemiddelaar altijd neutraal zijn?

Nee. Je hoeft niet over alles zelf geen mening te hebben. Wel helpt het wanneer je verschillende standpunten eerlijk kunt onderzoeken en niet al bij voorbaat één partij wegzet. Je kunt jouw eigen visie hebben en toch ruimte bieden aan andere perspectieven.

Is een bemiddelaar hetzelfde als een pleaser?

Nee. Een bemiddelaar probeert mensen en belangen met elkaar te verbinden. Een pleaser kan vooral gericht zijn op goedkeuring of het tevreden houden van anderen. Bemiddeling wordt ongezond wanneer jouw behoefte aan vrede zo groot wordt dat je jouw eigen positie voortdurend opgeeft.

Kan een conflict ook nuttig zijn?

Ja. Een conflict kan zichtbaar maken dat belangen, grenzen of verwachtingen botsen. Wanneer dat uitgesproken wordt, kan er juist duidelijkheid ontstaan. Een bemiddelaar hoeft een conflict daarom niet zo snel mogelijk weg te werken, maar kan helpen om het gesprek erover mogelijk te maken.

Hoe weet je wanneer je je beter niet kunt bemoeien?

Vraag jezelf af of de betrokkenen jouw hulp daadwerkelijk willen en of jouw aanwezigheid iets toevoegt. Niet iedere spanning vraagt om een derde persoon. Soms is het beter om twee mensen zelf hun gesprek te laten voeren en beschikbaar te blijven wanneer ze later om ondersteuning vragen.

Waarom is een bemiddelaar waardevol in een team?

Omdat een bemiddelaar vaak merkt wanneer mensen langs elkaar heen praten, belangen botsen of de sfeer verandert. Je kunt helpen om verschillende perspectieven zichtbaar te maken en het gesprek weer op gang te brengen. Dat kan samenwerking ondersteunen, zolang jij niet verantwoordelijk wordt voor alle onderlinge verhoudingen.