home / persoonlijke ontwikkeling / feedbackvaardigheden / feedback geven

Feedback geven: hoe doe je dat?

Feedback geven vraagt om duidelijkheid, respect en enige bescheidenheid. Het is een belangrijk onderdeel van feedback geven en ontvangen. In een ander artikel leg ik uit wat feedback is. Daarbij maak ik onderscheid tussen feedback gericht op verbetering van producten en processen en feedback gericht op personen en gedrag. Wanneer het gaat om processen en producten, koppel je vooral jouw waarneming terug. Wanneer je feedback geeft op personen en gedrag, geef je voeding aan ontwikkeling.

Wanneer kun je beter wel of geen feedback geven?

Niet ieder moment is geschikt om feedback te geven. Vraag je eerst af of de ander ervoor openstaat, of jij zelf rustig genoeg bent en of jouw feedback werkelijk nodig en bruikbaar is. Soms is het beter om even te wachten, bijvoorbeeld wanneer de emoties hoog oplopen of wanneer je nog niet precies weet wat je hebt waargenomen.

Ook de plek speelt een rol. Persoonlijke of kritische feedback bespreek je bij voorkeur onder vier ogen. Daarmee voorkom je dat de ander zich voor een groep moet verdedigen of het gevoel krijgt dat hij of zij publiekelijk wordt terechtgewezen.

Niet iedereen zit op jouw feedback te wachten. Vraag daarom zo nodig eerst: ‘Sta je ervoor open dat ik vertel wat mij opvalt?’ Een goed moment en enige toestemming maken de kans groter dat jouw boodschap werkelijk wordt gehoord.

Hoe bouw je een feedbackboodschap op?

Je hoeft van feedback geven geen ingewikkeld kunstje te maken. Een duidelijke feedbackboodschap kun je als volgt opbouwen:

1. Benoem concreet wat je hebt gezien of gehoord.
2. Leg uit welk effect dit op jou of op de situatie heeft.
3. Vertel wat je nodig hebt of graag anders zou zien.
4. Geef de ander ruimte om te reageren.

Blijf daarbij bij jouw eigen waarneming. Je hoeft niet te bewijzen dat jij gelijk hebt. Feedback is geen pleidooi voor de rechtbank. Je geeft terug wat jij ziet, ervaart of nodig hebt en laat de ander vervolgens reageren.

Waarom vraagt feedback geven meer dan alleen vaardigheden?

Feedback geven is meer dan een vaardigheid. Het is geen kunstje dat je met enkele oefeningen tijdens een training leert. Bewustwording en inzicht in jouw eigen gedrag, overtuigingen en persoonlijke valkuilen zijn voorwaarden bij het geven van feedback.

Ik zeg er meteen bij: bewustwording dat niet iedereen op jouw feedback zit te wachten, hoort er ook bij. Want zo is het. De wereld om mij heen zit niet zozeer te wachten op mijn feedback. Veel mensen hebben er zelfs negatieve gevoelens aan overgehouden wanneer ze feedback kregen. Enige bescheidenheid is dus wel op zijn plaats, wat mij betreft.

Het gaat om bewustwording in de zin van:

• Eigen oordelen loslaten.
• Begrijpen dat alles wat je zegt jouw perceptie is.
• Begrijpen dat alles wat je van iemand vindt jouw zienswijze is.

Welke persoonlijke leerdoelen horen bij feedback geven?

Persoonlijke leerdoelen die horen bij feedback geven, zijn heel verschillend. Ik noem er een paar:

• Het herkennen van jouw eigen weerstanden en weerstanden bij een ander.
• NIVEA: niet invullen voor een ander.
• OMA: oordelen, mening geven en aannames herkennen.
• Werken aan communicatie, gesprekstechnieken en gespreksvaardigheden.
• Inzicht krijgen in jouw eigen valkuilen. Juist die valkuilen bepalen vaak hoe jij feedback geeft en hoe jouw boodschap bij de ander overkomt.

Wat doe je als de ander defensief reageert?

Ook zorgvuldig gegeven feedback kan weerstand oproepen. De ander kan zich verdedigen, jouw waarneming ontkennen of direct met tegenargumenten komen. Ga op zo’n moment niet harder overtuigen. Blijf rustig en houd het bij wat jij hebt waargenomen en ervaren.

Luister ook naar de reactie van de ander. Misschien heb je iets gemist, misschien komt jouw boodschap onverwacht of misschien raakt de feedback aan een gevoelig onderwerp. Verduidelijk zo nodig jouw bedoeling en geef de ander tijd om de boodschap te verwerken.

Soms is het verstandig om het gesprek even te onderbreken en er later op terug te komen. Goed feedback geven betekent ook ruimte laten voor de manier waarop de ander de boodschap ontvangt. Lees daarover meer bij feedback ontvangen.

Wat is verboden als je feedback geeft?

Wat nooit mag bij het geven van feedback is:

• De ander betuttelen of bemoederen.
• De betweter uithangen.
• Doen alsof je de waarheid in pacht hebt over een ander.
• De ander jouw zienswijze opdringen.

Wat wil je bereiken met jouw feedback?

De kardinale vraag bij het geven van feedback is: wat wil je ermee bereiken?

• Wil je de ander stimuleren om na te denken over zijn of haar gedrag?
• Wil je de ander stimuleren om te voorzien in zijn of haar eigen behoeften?
• Wil je de ander motiveren om zelf keuzes te maken?

Of wil je de ander overtuigen, omvormen naar jouw overtuigingen en bekeren tot jouw normen- en waardenpatroon?

Juist daarom is het belangrijk om eerst stil te staan bij jouw bedoeling. Feedback geven zonder helder doel kan al snel veranderen in kritiek, bemoeienis of het opdringen van jouw eigen zienswijze. Feedback, kritiek en advies zijn bovendien niet hetzelfde. Lees meer over het verschil tussen feedback, kritiek en advies.

Een kritische boodschap kan overigens wel degelijk bijdragen aan ontwikkeling, mits je die respectvol en bruikbaar brengt. Daarover lees je meer bij opbouwende en constructieve kritiek geven.

Voor de algemene voorwaarden en grenzen kun je ook de regels voor het geven en ontvangen van feedback bekijken.

Veelgestelde vragen over feedback geven

Hierna tref je een aantal veelgestelde vragen over het geven van duidelijke, respectvolle en bruikbare feedback.

Hoe geef je goede feedback?

Goede feedback is concreet, respectvol en gebaseerd op wat je daadwerkelijk hebt waargenomen. Je benoemt gedrag of een gebeurtenis, legt uit welk effect dat heeft en geeft de ander ruimte om te reageren.

Wanneer kun je beter geen feedback geven?

Geef liever geen feedback wanneer je erg boos bent, de feiten niet kent of de ander publiekelijk voor schut zou zetten. Wacht tot je rustig bent en een geschikt moment en een passende plek kunt kiezen.

Hoe bouw je een feedbackboodschap op?

Benoem eerst concreet wat je hebt gezien of gehoord. Vertel daarna welk effect dat heeft en wat je nodig hebt of graag anders zou zien. Geef de ander vervolgens ruimte om te reageren.

Waarom moet feedback concreet zijn?

Concrete feedback helpt de ander om te begrijpen waar jouw boodschap over gaat. Algemene uitspraken als ‘het gaat altijd mis’ of ‘je doet nooit iets goed’ zijn niet bruikbaar en roepen vaak weerstand op.

Waarom gebruik je een ik-boodschap?

Met een ik-boodschap vertel je wat jij waarneemt, voelt of ervaart. Je legt de verantwoordelijkheid voor jouw reactie bij jezelf en beschuldigt de ander niet direct.

Wat is verboden als je feedback geeft?

Je mag de ander niet betuttelen, bemoederen, veroordelen of jouw zienswijze opdringen. Ook moet je niet doen alsof jouw waarneming de enige waarheid is.

Wat doe je als de ander defensief reageert?

Blijf rustig en herhaal niet steeds harder jouw standpunt. Luister naar de reactie, verduidelijk jouw bedoeling en houd het bij wat jij hebt waargenomen. Kom zo nodig later op het gesprek terug.

Moet je altijd vragen of iemand feedback wil?

Niet in iedere situatie, maar het is vaak verstandig om te controleren of de ander ervoor openstaat. Zeker bij persoonlijke of kritische feedback kan een korte vraag veel weerstand voorkomen.

Hoe weet je wat je met feedback wilt bereiken?

Vraag jezelf vooraf af wat jouw bedoeling is. Wil je de ander helpen nadenken, stimuleren of ondersteunen? Of wil je vooral jouw gelijk halen of de ander veranderen? Dat verschil bepaalt hoe jouw feedback overkomt.