home / persoonlijke ontwikkeling / communicatie / te direct / aanvallend communiceren / verwijten

Verwijten maken: stop ermee in de communicatie!

Verwijten maken geeft verwijdering in de relatie. Het is een ineffectieve vorm van aanvallend communiceren die nergens toe leidt. Wat is een verwijt precies? Een verwijt is iemand iets kwalijk nemen. Je vindt dat de ander iets heeft verzuimd of nagelaten, iets niet heeft gedaan wat hij of zij wel had moeten doen of juist iets heeft gedaan wat niet had gemogen.

Waarom is een verwijt een bevroren verlangen?

Achter ieder verwijt schuilt een verlangen of behoefte, meestal samen met negatieve gevoelens. Je bent teleurgesteld, boos, verdrietig of gekwetst, maar je spreekt niet rechtstreeks uit wat je nodig hebt. Daarom noem ik een verwijt een bevroren verlangen.

• Je vindt dat jouw partner te weinig aandacht voor je heeft. Je zegt: ‘Oké, je hebt wel tijd om drie keer in de week te sporten, maar mij zie je niet staan.’ Je bedoelt: ‘Ik zou graag meer aandacht van je krijgen en meer tijd met jou doorbrengen.’
• Voor de zoveelste keer draai je op voor de huishouding. Je zegt: ‘Ja, jij hebt overal tijd voor, maar moet je kijken wat voor rommel het overal is.’ Je bedoelt: ‘Zou jij mij willen helpen om het huis op te ruimen?’

Het verwijt is dus niet jouw werkelijke boodschap. Jouw werkelijke boodschap gaat over teleurstelling, aandacht, steun, samenwerking of erkenning. Wanneer je dat leert rechtstreeks uit te spreken, wordt jouw communicatie duidelijker en beter bespreekbaar.

Wat is het verschil tussen verwijten en beschuldigen?

Een verwijt is een vorm van beschuldigen, maar ik zie het als de mildere variant. Bij een verwijt neem je de ander iets kwalijk. Bij een beschuldiging maak je de ander nadrukkelijk verantwoordelijk voor schade of ernstige gevolgen. Dan krijg je taalgebruik als:

• ‘Doordat jij mij ontslagen hebt, heb je mijn gezin geruïneerd.’
• ‘Doordat jij niet goed hebt opgelet, zitten we nu in de financiële problemen.’

Voel je het verschil? De beschuldiging is zwaarder en stelliger. In beide gevallen leg je de verantwoordelijkheid volledig bij de ander, waardoor de kans groot is dat die zich verdedigt in plaats van luistert.

Waarom voelen verwijten soms terecht?

Soms vinden mensen dit een lastig thema omdat zij het gevoel hebben dat zij in hun recht staan. Dan krijg je een ja-maargesprek: ‘ja maar, toen ik ziek was hoorde ik hen ook niet’, ‘ja maar, mijn partner heeft voor iedereen tijd behalve voor mij’, ‘ja maar, ik draai altijd op voor de huishouding’ of ‘ja maar, toen ik ging verhuizen was er niemand die mij hielp’. Ik zal de laatste zijn die zegt dat je geen gelijk hebt. Op zichzelf hoeft jouw teleurstelling dus niet verkeerd te zijn. Alleen de vorm is niet effectief. Gelijk hebben betekent nog niet dat een verwijt jou brengt wat je nodig hebt.

Waarom zijn verwijten ineffectief?

Verwijten maken is ineffectief omdat je niet zegt wat je werkelijk bedoelt. Je wilt aandacht, steun, erkenning of hulp, maar de manier waarop je dat kenbaar maakt nodigt de ander meestal niet uit om jou die aandacht of hulp te geven. De ander hoort vooral kritiek en schuld.

• De ander voelt zich aangevallen.
• De ander gaat zichzelf verdedigen.
• De inhoud raakt uit beeld.
• Jouw behoefte blijft onduidelijk.
• De relatie komt verder onder druk te staan.

Wanneer het verwijt verandert in een oordeel over iemands karakter, ga je bovendien al snel op de persoon spelen. Dan bespreek je niet meer alleen wat iemand heeft gedaan, maar geef je een oordeel over wie diegene is.

Hoe zet je een verwijt om in een duidelijke boodschap?

Je zet een verwijt om door eerst te onderzoeken wat er werkelijk onder zit. Wat voel je? Wat had je verwacht? Wat heb je nodig? En welk concreet verzoek wil je doen? Benoem dat rechtstreeks, zonder de ander schuldig te verklaren.

In plaats van: ‘Jij hebt nooit tijd voor mij’, kun je zeggen: ‘Ik mis tijd samen en ik zou graag willen dat we deze week een avond voor elkaar vrijmaken.’ In plaats van: ‘Jij helpt ook nooit in huis’, kun je zeggen: ‘Ik merk dat ik moe word van de huishouding en ik wil graag dat jij vanavond de keuken opruimt.’ In plaats van: ‘Jullie hebben niets van je laten horen toen ik ziek was’, kun je zeggen: ‘Ik voelde me alleen tijdens mijn ziekte en had graag wat meer contact gehad.’ Dat is geen garantie dat de ander meteen doet wat jij vraagt, maar jouw boodschap is wel duidelijker, eerlijker en beter bespreekbaar. Je kunt jouw behoefte dus duidelijk en tegelijk tactvol uitspreken.

Wat kan jouw leerdoel zijn?

Jouw leerdoel is behoeftegericht communiceren. Dat betekent niet dat je jouw teleurstelling moet inslikken, maar dat je leert zeggen wat er werkelijk in jou leeft en wat je van de ander vraagt.

• Herkennen welk verlangen achter jouw verwijt zit.
• Jouw gevoelens rechtstreeks benoemen.
• Zeggen wat je nodig hebt.
• Een concreet verzoek doen.
• De ander niet verantwoordelijk maken voor al jouw gevoelens.
• Gedrag bespreken zonder de persoon te veroordelen.

Veelgestelde vragen over verwijten maken

Hieronder lees je aanvullende antwoorden over verwijten, behoeften en verantwoordelijkheid in de communicatie.

Is ieder verwijt onterecht?

Nee. De teleurstelling of gebeurtenis achter een verwijt kan heel terecht zijn. Het probleem zit vooral in de beschuldigende vorm, waardoor jouw werkelijke behoefte minder goed overkomt.

Kan een verwijt ook zonder woorden worden gemaakt?

Ja. Een afkeurende blik, zucht, stilte of bepaalde toon kan eveneens verwijtend overkomen.

Waarom schiet iemand in de verdediging bij een verwijt?

Omdat de boodschap vaak klinkt als een aanval of schuldverklaring. De ander probeert zichzelf dan te beschermen of uit te leggen waarom het verwijt niet klopt.

Moet je een verwijt altijd omzetten in een verzoek?

Niet altijd, maar een concreet verzoek maakt wel duidelijker wat je nodig hebt en wat de ander voor jou kan betekenen.

Wat doe je wanneer iemand jou verwijten maakt?

Probeer niet meteen terug te verwijten. Vraag wat de ander werkelijk mist, nodig heeft of anders had gewild. Daarmee breng je het gesprek terug naar de onderliggende behoefte.