home / persoonlijke ontwikkeling / autonomie / hoofd hart handen / prakkiseren

Prakkiseer je vaak? Maal je vaak in je hoofd?

Prakkiseer jij veel? Dat is soms best lastig. Je ligt in je bed en daar begint jouw hoofd te malen. Je bedenkt wat er allemaal zou kunnen gebeuren, maar je komt niet tot een conclusie of actie. Dit artikel schreef ik in de serie over in je hoofd leven en denkpatronen. Specifiek behandel ik wat prakkiseren is, waarom het vaak over negatieve scenario’s gaat en wat je kunt doen wanneer jouw hoofd blijft malen.

Waarom is prakkiseren vaak negatief?

Wanneer we nadenken over een mooie vakantie, een wens die je vervuld wilt zien of een doel dat je nog eens zou willen behalen, dan ben je niet aan het prakkiseren. Dan noemen we het dromen. En dromen gaat over wensen, verlangens en behoeften. Prakkiseren gaat over waar je bang voor bent, wat je wilt voorkomen, wat je niet wilt dat gaat gebeuren en waar je tegenop ziet. Tenminste, zo voel ik het woord prakkiseren aan. Het gaat niet over positieve dingen. Je aandacht gaat vooral uit naar risico’s en problemen. Daardoor kan prakkiseren gemakkelijk samengaan met negatief denken. Je ziet vooral wat er mis kan gaan en minder wat er ook goed zou kunnen verlopen.

Waarom denk je steeds in negatieve scenario’s?

Prakkiseren gaat dus vaak over datgene waar je bang voor bent. Je kent die uitspraak vast wel: ‘de mens lijdt vaak het meest aan het lijden dat hij of zij vreest’. En dan krijg je een soort scenariodenken. Stel dat. Stel je eens voor. Denk je eens in. If... then... else.

• Stel, je zoon gaat op reis naar het buitenland. Eigenlijk vind je dat een beetje eng. Loslaten vind je moeilijk. En ’s avonds lig je in bed en ga je bedenken wat hem allemaal kan overkomen.
• Stel, je dochter gaat voor het eerst naar school. Hoe zou het zijn? Je vindt het al zo moeilijk om haar te laten gaan. En je hoofd gaat malen alsof je een molen bent. Je bedenkt van alles.

Door scenario’s te bedenken probeer je grip te krijgen op iets wat onzeker is. Maar hoe meer mogelijkheden je uitwerkt, hoe meer nieuwe vragen en zorgen er kunnen ontstaan. Zo blijft jouw hoofd bezig zonder dat de werkelijkheid verandert.

Wat is het verschil tussen prakkiseren en piekeren?

Prakkiseren en piekeren liggen dicht bij elkaar. Bij beide blijf je vaak nadenken over zorgen, onzekerheid en wat er mogelijk mis kan gaan. Jouw gedachten draaien rond zonder dat je dichter bij rust of een oplossing komt. Het woord prakkiseren benadrukt vooral het verschil tussen denken en doen. Je denkt, beschouwt en werkt scenario’s uit, maar je praktiseert niet. Je komt niet tot een conclusie en zet geen stap. Bij piekeren ligt de nadruk meer op de zorgen en negatieve scenario’s die zich blijven herhalen. Je kunt het zo zeggen: bij piekeren blijf je zorgen herhalen. Bij prakkiseren blijf je denken zonder te praktiseren.

Waarom blijf je malen zonder tot actie te komen?

Je blijft malen omdat denken het gevoel kan geven dat je met de situatie bezig bent. Zolang je nadenkt, hoef je nog geen besluit te nemen en hoef je ook niet te ervaren dat je misschien geen volledige controle hebt. Soms is er bovendien geen concrete actie mogelijk. Je kunt niet voorkomen dat jouw zoon onderweg iets meemaakt. Je kunt niet precies weten hoe jouw dochter haar eerste schooldag zal ervaren. Toch blijft jouw hoofd zoeken naar een oplossing voor de onzekerheid.

Dat kan ertoe leiden dat je vastloopt in je hoofd. Je analyseert steeds opnieuw dezelfde situatie, maar geen enkele gedachte geeft voldoende zekerheid om het denken af te ronden.

Wat gebeurt er met de verbinding tussen hoofd en hart?

Weet je wat er gebeurt? Als je prakkiseert is de verbinding met jouw gevoel weg. Je voelt je bang, onzeker, machteloos of klein. Maar daar doe je niks mee. O ja, je doet er wel wat mee. Je vlucht weg bij die ongemakkelijke gevoelens. En in je hoofd ga je beschouwen, uitdenken, nadenken en voordenken. Je knipt de verbinding door met jouw gevoel. En dan ga je in je hoofd zitten.

Het denken neemt de plaats in van het voelen. Je probeert een gevoel van angst, onrust of machteloosheid verstandelijk op te lossen. Maar een gevoel verdwijnt niet automatisch doordat je er steeds meer gedachten over maakt.

Welk gevoel zit er onder het prakkiseren?

Onder het prakkiseren zit vaak een gevoel dat je moeilijk vindt om toe te laten. Je bent bang dat er iets gebeurt. Je voelt je onzeker omdat je niet weet hoe een situatie zal verlopen. Je voelt je machteloos omdat je niet alles kunt sturen of voorkomen. Of je vindt het moeilijk om iemand of iets los te laten. De scenario’s in jouw hoofd gaan dus niet alleen over de toekomst. Ze vertellen ook iets over wat je nu voelt. Misschien heb je behoefte aan veiligheid, vertrouwen, geruststelling of steun. Misschien wil je controle omdat onzekerheid je onrustig maakt.

De eerste stap is daarom niet meteen een nieuw scenario bedenken. De eerste stap is herkennen en toelaten wat er onder jouw gedachten zit.

Waar heb je behoefte aan wanneer je prakkiseert?

Wanneer je prakkiseert, heb je behoefte aan contact met jouw gevoel. De zorgen neem ik niet weg. De situatie verander ik niet. En jij ook niet trouwens. Alleen de manier waarop je ermee omgaat, vraagt een andere benadering. Je hebt behoefte aan wat anders. Je hebt mogelijk behoefte aan iemand die naar jou luistert zonder direct met oplossingen te komen. Je hebt misschien behoefte aan geruststelling, nabijheid of ruimte om jouw angst en onzekerheid uit te spreken. Soms helpt het al wanneer je niet langer alleen met jouw gedachten blijft rondlopen.

Wat kun je doen wanneer je blijft prakkiseren?

De vraag wat je eraan kunt doen, werd laatst beantwoord door Erna. Ze zei: ‘ermee stoppen’. En ja, die klopt wel. Maar hoe doe je dat? Ik zeg:

• Ga wandelen of hardlopen.
• Ga de tuin in of paardrijden.
• Organiseer een goed gesprek waarin je van hart tot hart kunt spreken.
• Zoek dat ene mooie muziekstuk nog eens op dat je vroeger ook al luisterde.

Deze activiteiten helpen je om uit het voortdurende denkproces te komen. Je brengt jouw lichaam in beweging, richt jouw aandacht op iets anders of maakt opnieuw contact met jouw gevoel.

Je kunt jezelf ook afvragen of er werkelijk iets is wat je nu kunt doen. Is er een concrete stap mogelijk, zet die dan. Is er niets wat je kunt veranderen, dan vraagt de situatie eerder om loslaten, vertrouwen of het toelaten van jouw gevoel dan om nog meer nadenken.

Veelgestelde vragen over prakkiseren

Hieronder vind je antwoorden op vijf veelgestelde vragen over prakkiseren en malen in je hoofd.

Wat betekent prakkiseren?

Prakkiseren betekent dat je blijft nadenken, beschouwen en scenario’s uitwerken zonder dat je tot een conclusie of concrete actie komt. Het wordt ook wel gebrek aan praktiseren genoemd.

Waarom ga je prakkiseren?

Je gaat vaak prakkiseren wanneer je bang, onzeker of machteloos bent. Door veel na te denken probeer je grip te krijgen op een situatie waarvan je niet weet hoe die zal verlopen.

Wat is het verschil tussen prakkiseren en piekeren?

Bij beide blijf je vaak hangen in zorgen en negatieve scenario’s. Bij prakkiseren ligt de nadruk vooral op veel denken zonder te praktiseren of handelen. Bij piekeren ligt de nadruk meer op het voortdurend herhalen van zorgen.

Waarom blijf je malen in je hoofd?

Je blijft malen omdat jouw hoofd zekerheid probeert te vinden. Wanneer er geen volledig antwoord of geen directe oplossing bestaat, blijft het denken doorgaan zonder duidelijk eindpunt.

Hoe kun je stoppen met prakkiseren?

Je kunt het malen onderbreken door te bewegen, afleiding te zoeken, muziek te luisteren of jouw gevoelens met iemand te delen. Onderzoek daarnaast of er een concrete stap mogelijk is. Is die er niet, richt je dan op het toelaten van jouw gevoel en het loslaten van wat je niet kunt beïnvloeden.