home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / zelfveroordeling

Wat is zelfveroordeling en waarom veroordeel je jezelf?

Veroordeel jij jezelf vaak? Of beoordeel jij jezelf negatief? Ik schrijf dit artikel binnen de serie over zelfwaardering en zelfaanvaarding. In die serie gaat het over hoe jij naar jezelf kijkt, hoe streng je over jezelf oordeelt en wat er gebeurt wanneer zelfkritiek omslaat in zelfafwijzing of zelfveroordeling.

Wat betekent jezelf veroordelen?

Wat is jezelf veroordelen? Ik noem een paar aspecten die daarbij van belang zijn:

• Afkeuring van jezelf: wie je bent, wat je kunt, hoe je eruitziet, wat je tot nu toe bereikt hebt.
• Zelfafwijzing.
• Zelfbeschuldiging: jezelf schuldig verklaren of jezelf beschuldigen. Jij hebt het veroorzaakt omdat je zaken hebt gedaan of nagelaten.
• Negatieve zelflabeling: je bent een loser, of je bent lui, gemakzuchtig, een probleemgeval, je hebt niets bereikt, er zit weinig muziek in jou of je bent mislukt, enzovoort.

Waarom speel je eigen rechter over jezelf?

Als er nu één vorm is van eigen rechter spelen, dan is het wel wanneer je jezelf veroordeelt. Het is zo’n beetje een vorm van geweld dat je tegen jezelf inzet. Je bent rechter, je veroordeelt jezelf en tegelijkertijd ben je de beklaagde of de dader, zo je wilt.

Waarom is zelfveroordeling zo schadelijk?

Zelfveroordeling is schadelijk omdat je jezelf geen eerlijke kans meer geeft. Je bent niet alleen degene die iets heeft gedaan of nagelaten, maar ook degene die zichzelf hard straft. Daardoor ontstaat er weinig ruimte voor mildheid, herstel of ontwikkeling.

Wie zichzelf voortdurend veroordeelt, raakt vaak gevangen in schaamte, schuldgevoel en zelfafwijzing. Je gaat jezelf kleiner maken dan nodig is en verliest het contact met wat je nodig hebt om verder te komen.

Wat zijn voorbeelden van zelfveroordeling?

Ik geef wat voorbeelden om duidelijk te maken waar het over gaat. Maar er zijn er zoveel meer te bedenken. Vul ze hieronder maar aan. Dat kan anoniem; dan neem ik ze op in dit artikel.

• Je vindt jezelf een nietsnut: er komt weinig uit je vingers en tot op heden heb je er weinig van gebakken in dit leven.
• Je vindt jezelf gemakzuchtig en je hebt er altijd de kantjes vanaf gelopen.
• Je vindt jezelf lelijk, te dik, te groot, te lang, te kort of te mager.
• Je bent geen leuke gesprekspartner, niet sociaal genoeg, je kunt gesprekken moeilijk op gang houden en niemand heeft interesse in jou.
• Je bent geen aantrekkelijke partner of ongeschikt voor een relatie, want...
• Je denkt dat je dom bent.
• Je voelt je schuldig omdat je anderen teleurstelt, zelfs als zij dat niet zo ervaren.
• Je gelooft dat je altijd tekortschiet in vergelijking met anderen, of het nu gaat om uiterlijk, intelligentie of prestaties.
• Je beschouwt jezelf als een last voor anderen, omdat je denkt dat je altijd hulp nodig hebt of anderen tot last bent.
• Je veroordeelt jezelf voor je fouten en ziet ze als onvergeeflijk, zelfs als anderen ze allang zijn vergeten of vergeven.

Hoe herken je zelfveroordeling bij jezelf?

Je herkent zelfveroordeling vaak aan harde, absolute woorden. Je zegt tegen jezelf dat je altijd faalt, nooit goed genoeg bent, niets waard bent of alles verkeerd doet. Eén fout wordt dan bewijs dat jij als mens niet deugt.

Hoe ontstaat zelfveroordeling?

Cruciale vraag: hoe is dit bij jou ontstaan?

• Je werd vroeger regelmatig de grond ingetrapt: thuis werd er negatief over jou gesproken.
• Op school kwam je niet goed tot je recht.
• Je hebt het gevoel dat je minderwaardig bent of een minderwaardigheidscomplex hebt ontwikkeld.
• Je bent faalangstig.
• Je bent perfectionistisch.
• Je legt de lat heel hoog voor jezelf.
• Je durft niet lief te hebben.
• Het is moeilijk voor je om te aanvaarden wie je bent.

Waarom maakt zelfveroordeling je leven zwaar?

Wanneer je jezelf continu veroordeelt, heb je een zwaar leven. Merk je dat ook? Heeft het invloed op jou? Op jouw stemmingen? Wellicht op jouw dagelijks functioneren? Misschien op jouw relatie?

Wil je stoppen met jezelf veroordelen?

Wil je hiervan af? Dan wordt het tijd om in te grijpen. Lukt het niet alleen? Wij helpen je graag. Allereerst met een goede analyse, zodat we daarna heel effectief met jou aan de slag kunnen om stappen te maken.

Veelgestelde vragen over zelfveroordeling

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over zelfveroordeling en jezelf negatief beoordelen.

Wat is zelfveroordeling?

Zelfveroordeling betekent dat je jezelf hard afkeurt of negatief beoordeelt. Je veroordeelt dan niet alleen wat je doet, maar vaak ook wie je bent. Daardoor kan zelfveroordeling diep raken aan jouw eigenwaarde.

Wat is het verschil tussen zelfkritiek en zelfveroordeling?

Zelfkritiek kan gezond zijn wanneer je kijkt naar wat beter kan. Zelfveroordeling gaat verder: je keurt jezelf als persoon af. Dan helpt kritiek niet meer om te leren, maar wordt het een vorm van zelfafwijzing.

Waarom veroordeel ik mezelf zo snel?

Dat kan te maken hebben met hoge normen, perfectionisme, schaamte, faalangst of ervaringen waarin je vroeger veel kritiek kreeg. Soms heb je geleerd om streng voor jezelf te zijn, omdat je dacht dat je daardoor beter zou functioneren.

Wat zijn de gevolgen van jezelf veroordelen?

Jezelf veroordelen kan leiden tot onzekerheid, schaamte, somberheid, terugtrekken, faalangst en moeite met relaties. Je wordt vaak strenger voor jezelf dan nodig is en vindt het moeilijk om mild naar jezelf te kijken.

Hoe kun je stoppen met jezelf veroordelen?

Stoppen met jezelf veroordelen begint met herkennen hoe hard je over jezelf oordeelt. Daarna leer je onderscheid maken tussen gedrag en identiteit. Je mag verantwoordelijkheid nemen voor wat je doet, zonder jezelf als persoon af te wijzen.

Zelfveroordeling of jezelf negatief beoordelen

Velden met een * zijn verplicht.

Aanvullende voorbeelden: