home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / grenzen / misbruik van uw goedheid

Maken anderen misbruik van jouw goedheid?

Mensen maken misbruik van jouw goedheid wanneer zij jouw behulpzaamheid, loyaliteit of zorgzaamheid als vanzelfsprekend gaan beschouwen. Ze claimen jouw tijd en aandacht, doen voortdurend een beroep op je en verwachten dat jij opnieuw voor hen klaarstaat. Misschien merk je dat je veel geeft, maar weinig ruimte ervaart om zelf te beslissen. Je zegt ja, terwijl je eigenlijk nee wilt zeggen. Of je voelt je achteraf leeg, gebruikt of teleurgesteld.

In dit artikel lees je hoe je misbruik van jouw goedheid herkent, waarom je dit mogelijk toestaat en wat je kunt doen om het patroon te doorbreken. Wil je meer lezen over grenzen stellen en voorkomen dat anderen te veel ruimte innemen? Lees dan verder bij grenzen aangeven en stellen.

Wanneer maakt iemand misbruik van jouw goedheid?

Wanneer maakt een ander misbruik van jouw goedheid? Dat doet diegene door:

• Jou te claimen.
• Geen rekening met jou te houden.
• Op een oneigenlijke manier door te vertellen wat jij in vertrouwen hebt verteld.
• Te rekenen op jouw behulpzaamheid, terwijl jij geen ruimte krijgt om daar zelf over te beslissen.
• Ervan uit te gaan dat jij het wel weer zult doen.
• Jouw aandacht op te eisen.

Het gaat dus niet alleen om wat de ander vraagt. Het gaat ook om de vanzelfsprekendheid waarmee de ander ervan uitgaat dat jij beschikbaar bent.

Waarom laat je misbruik van jouw goedheid toe?

Waarom sta jij eigenlijk toe dat andere mensen zo’n beroep op jou doen dat jij je misbruikt voelt? Ik noem een paar mogelijke oorzaken.

Jouw normen: je voelt je verplicht

Een norm kan je helpen, maar ook in de weg staan. Normen geven aan wat je van jezelf niet mag of wat je van jezelf moet. Een norm voor jou zou kunnen zijn: ‘Ja, maar je kunt die mensen ook niet zomaar in de steek laten’ of: ‘Je moet er wel zijn voor je naaste.’ Vind je dat het gewoon zo hoort om anderen te helpen? Of heb je dat vanuit jouw opvoeding meegekregen?

Wanneer je daarin doorslaat en je je verplicht voelt om daaraan te voldoen, gaan mensen gemakkelijk over jouw grens heen.

Jouw persoonlijke valkuil

Het kan ook te maken hebben met een persoonlijke valkuil die verbonden is aan jouw kernkwaliteit:

• Je bent loyaal, maar soms ben je te loyaal.
• Je voelt je verantwoordelijk, maar soms voel je je over-verantwoordelijk.
• Je bent betrokken, maar soms voel je je over-betrokken.
• Je bent aardig, maar soms ben je te aardig en te vriendelijk.
• Je bent dienstbaar, maar soms ben je te dienstverlenend.
• Je bent te meegaand en gemakkelijk over te halen.
• Je bent gemoedelijk.
• Je bent soms te begaan met de ander.
• Je vindt het moeilijk om grenzen aan te geven.

Daar waar jouw kwaliteit doorslaat, ontstaat een valkuil. Jouw loyaliteit, betrokkenheid of behulpzaamheid kan er dan voor zorgen dat je jezelf steeds meer opzijzet.

Ben je te weinig assertief?

Kan het zo zijn dat je te weinig assertief bent? Vind je het moeilijk om jouw grenzen aan te geven en nee te zeggen? Of vind je het lastig om met dominante persoonlijkheden om te gaan? Laat je je snel ompraten of doe je dingen die je liever niet zou willen doen? Wanneer je niet duidelijk aangeeft wat je wel en niet wilt, krijgt de ander steeds meer ruimte. Soms weet de ander niet eens dat jij ergens moeite mee hebt.

Is het een gewoonte geworden?

Misschien is het voor jou een gewoonte geworden om in te gaan op hulpvragen van anderen. Je bent zo loyaal en behulpzaam dat je er niet eens meer bij nadenkt. Je reageert automatisch. Eerst zeg je ja en pas later voel je dat je het eigenlijk niet wilde. Wat ooit begon als behulpzaamheid, kan zo een patroon worden waarin anderen steeds vaker een beroep op je doen.

Andere redenen

Misschien heb je nog andere redenen waarom je het zover laat komen. Je bent bijvoorbeeld bang voor afwijzing, je wilt waardering ontvangen of je hoopt dat anderen later ook voor jou klaarstaan.

Waarom doen anderen een beroep op jouw goedheid?

Laten we vooropstellen dat anderen jouw goedheid alleen kunnen blijven gebruiken wanneer jij daar steeds opnieuw ruimte voor geeft. Waarschijnlijk vinden zij het fijn dat je:

• Hun aandacht en warmte geeft.
• Iets voor hen wilt betekenen.
• Naar hen luistert en hen begrijpt.
• Invoelend bent.
• Geduld met hen hebt.
• Hen niet veroordeelt of laat vallen.
• Gemakkelijk toegankelijk en benaderbaar bent.
• Hen serieus neemt.
• Betrokken bent en dat ook laat merken.

Dat zijn waardevolle eigenschappen. Maar wanneer de verhouding uit balans raakt, wordt jouw goedheid een vanzelfsprekendheid.

De ander ontvangt dan steeds meer, terwijl jij steeds minder ruimte overhoudt.

Hoe voorkom je misbruik van jouw goedheid?

Wil je er iets aan doen wanneer mensen misbruik maken van jouw welwillendheid? 

De eerste stap is bewustwording. Het patroon blijft bestaan doordat jij ermee instemt, ook wanneer je dat niet bewust doet. Waarom vind jij het goed dat mensen zo over jouw grens heen gaan? Meen je dat je daardoor de waardering krijgt die jij zo graag wilt? Ben je bang voor afwijzing? Denk je dat mensen ook voor jou zullen klaarstaan als een soort tegenprestatie?

Doorgaans valt dat tegen.

Het zijn verwachtingen die je van anderen kunt hebben, maar die niet altijd worden uitgesproken of waargemaakt. Je hoeft geen diensten te leveren in ruil voor waardering, aandacht of een toekomstige tegenprestatie. Je kunt jezelf daarmee voor de gek houden. Door steeds klaar te staan, krijg je niet automatisch de aandacht of waardering waarnaar je verlangt. Ook kun je bedrogen uitkomen wanneer je verwacht dat anderen later vanzelf voor jou zullen klaarstaan. Dat kan tot teleurstelling leiden.

Belangrijk is dat je leert om te begrenzen en voorkomt dat anderen steeds opnieuw over jouw grens heen gaan. Ook is het belangrijk dat je voorkomt dat anderen voortdurend jouw tijd, aandacht en energie opeisen. Lees ook hoe je omgaat met een energiezuiger die over jouw grenzen gaat.

Hoe doorbreek je het patroon?

Het patroon doorbreken begint niet met boos worden of alle contacten verbreken. Het begint met jezelf serieus nemen. Je kunt bijvoorbeeld:

• Niet meteen antwoord geven op een verzoek.
• Eerst nagaan of je iets werkelijk wilt.
• Onderzoeken of je tijd en energie beschikbaar hebt.
• Nee zeggen zonder een uitgebreide verdediging.
• De ander zelf verantwoordelijkheid laten nemen.
• Niet automatisch problemen van anderen oplossen.
• Aangeven wat je wel en niet kunt doen.
• Accepteren dat de ander teleurgesteld kan zijn.

Je hoeft niet minder goed of behulpzaam te worden. Je moet wel voorkomen dat jouw goedheid ten koste gaat van jezelf.

Voorkom teleurstelling

Ik gebruik weleens de slogan: het bederf van het beste is het slechtste. Je bent betrokken en loyaal. Je staat voor iedereen klaar. Je wilt het graag goed doen. Je wilt het graag voor iedereen goed doen. Je wilt iedereen te vriend houden en het liefst wil je niemand teleurstellen.

Klopt dat?

Wanneer anderen menen misbruik te kunnen maken van jouw goedheid, kan dat gevoelens van teleurstelling opleveren. Je kunt zelfs heel andere gevoelens krijgen in de trant van: ‘Ze bekijken het maar.’ Je kunt zo boos en teleurgesteld raken dat je als loyaal en betrokken mens doorslaat naar de andere kant: onverschilligheid, afstand of hardheid. Dat is jammer. Jouw goedheid is niet het probleem. Het probleem is dat je jouw goedheid onvoldoende begrenst.

Je hoeft dus niet te stoppen met geven. Je moet leren om bewust te kiezen wanneer, aan wie en hoeveel je geeft.

Meer lezen over grenzen?

Misbruik van jouw goedheid hangt vaak samen met moeite om jouw eigen grenzen serieus te nemen of duidelijk voor jezelf op te komen. Lees daarom ook:

• Je eigen grenzen herkennen en respecteren.
• Voor jezelf opkomen en jouw plaats innemen.

Veelgestelde vragen – FAQ

Hier tref je enkele veelgestelde vragen.

Wanneer maakt iemand misbruik van jouw goedheid?

Iemand maakt misbruik van jouw goedheid wanneer jouw behulpzaamheid, loyaliteit of zorgzaamheid als vanzelfsprekend wordt beschouwd. De ander claimt jouw tijd, aandacht of inzet zonder voldoende rekening te houden met wat jij wilt of aankunt.

Waarom maken mensen misbruik van behulpzame mensen?

Behulpzame mensen zeggen vaak gemakkelijk ja, voelen zich snel verantwoordelijk en willen anderen niet teleurstellen. Daardoor kan bij anderen de verwachting ontstaan dat zij altijd beschikbaar zijn.

Waarom laat ik misbruik van mijn goedheid toe?

Dat kan samenhangen met jouw normen, opvoeding, behoefte aan waardering, angst voor afwijzing of moeite om grenzen aan te geven. Soms is het ook een gewoonte geworden om automatisch voor anderen klaar te staan.

Hoe voorkom ik dat anderen mij blijven claimen?

Neem niet direct een beslissing wanneer iemand iets vraagt. Onderzoek eerst wat jij wilt en aankunt. Geef duidelijk aan wat je wel en niet kunt doen en accepteer dat de ander daar teleurgesteld over kan zijn.

Moet ik minder aardig en behulpzaam worden?

Nee. Jouw goedheid is niet het probleem. Het gaat erom dat je bewust kiest wanneer je helpt en voorkomt dat jouw behulpzaamheid ten koste gaat van jouw eigen grenzen, tijd en energie.