home / persoonlijke ontwikkeling / assertiviteit / faalangst / sociale faalangst

Sociale faalangst: wat is het en hoe ga je ermee om?

Sociale faalangst is een vorm van faalangst die vooral impact heeft op je dagelijkse leven, relaties en wellicht ook je carrière. Misschien heb je weleens een uitnodiging voor een feestje afgeslagen omdat je bang was om iets verkeerds te zeggen? Of wellicht was je gespannen omdat je een toespraak moest houden voor jouw collega’s. Of je zag ertegenop om op nieuwe situaties af te stappen en vooral ook op mensen af te stappen die je niet kent. Dit artikel maakt deel uit van een serie over faalangst en sociale onzekerheid. In deze serie lees je hoe faalangst zich op verschillende manieren kan uiten en welke invloed sociale onzekerheid heeft op jouw gedrag.

Kenmerken van sociale faalangst

Ik noem wat kenmerken van sociale faalangst:

• Soms blokkeer je tijdens gesprekken of heb je te weinig inbreng tijdens het gesprek.
• Je durft vaak je mening niet te geven.
• Je vindt het moeilijk om een gesprek gaande te houden.
• Je vindt het lastig om sociale contacten aan te gaan en spontaan contact te leggen met andere mensen.
• Je hebt last van pleasegedrag, want je wilt de ander als het ware wel behagen als hij of zij maar positief over jou denkt.
• Je zoekt voortdurend bevestiging en goedkeuring bij anderen.
• Je kijkt te veel tegen andere mensen op omdat zij zo gemakkelijk babbelen.
• Je wilt door iedereen aardig en leuk gevonden worden.
• Je bent bang om in het middelpunt te staan.
• Je maakt je vaak onzichtbaar en de fawn-respons herken jij goed.
• Je maakt jezelf klein en je kijkt erg op tegen anderen.
• Je besteedt overdreven veel tijd aan de voorbereiding van een gesprek of presentatie.
• Je vermijdt sociale gelegenheden en je verzint smoesjes om die te ontlopen.
• Je krijgt lichamelijke klachten tijdens een gesprek: je blokkeert, je handen gaan trillen of je krijgt een droge mond.
• Je piekert en denkt lang na over wat je gezegd of gedaan hebt en bent bang dat je een slechte indruk hebt achtergelaten.

Wat is het verschil tussen sociale faalangst en verlegenheid?

Verlegenheid betekent niet automatisch dat je sociale faalangst hebt. Je kunt terughoudend zijn en toch deelnemen aan een gesprek, een presentatie geven of naar een bijeenkomst gaan.

Bij sociale faalangst neemt de angst voor beoordeling veel meer ruimte in. Je vermijdt situaties, bereidt je overdreven voor of blijft achteraf lang piekeren over wat je hebt gezegd of gedaan. De angst beïnvloedt daardoor niet alleen hoe je je voelt, maar ook wat je wel of niet durft te doen.

Hoe houdt sociale faalangst zichzelf in stand?

Sociale faalangst kan zichzelf in stand houden. Je verwacht dat een sociale situatie moeilijk zal worden en probeert jezelf daarom te beschermen. Je zegt een afspraak af, houdt je stil of vermijdt oogcontact. Op dat moment geeft dat rust, maar je krijgt daardoor ook niet de kans om te ervaren dat het misschien beter zou gaan dan je dacht.

Door steeds te vermijden, groeit het vertrouwen in jezelf niet. De volgende sociale situatie voelt daardoor opnieuw spannend of zelfs nog moeilijker. Wanneer je niet op nieuwe situaties durft af te stappen, blijft de angst voor het onbekende bestaan.

Wat is de impact van sociale faalangst?

De gevolgen van sociale faalangst kunnen verstrekkend zijn. Het kan je belemmeren in je werk, bijvoorbeeld omdat je geen nieuwe uitdagingen durft aan te gaan. In sociale situaties kan het leiden tot isolatie en eenzaamheid. Je wilt misschien wel contact leggen, maar je angst houdt je tegen. Dit kan zelfs resulteren in een lager zelfbeeld en uiteindelijk depressieve gevoelens.

Waarom praten mensen niet over sociale faalangst?

Veel mensen schamen zich voor hun sociale faalangst. Ze zien het als een zwakte of denken dat het niet serieus genoeg is om hulp voor te zoeken. Bovendien wordt sociale faalangst vaak afgedaan als ‘gewoon een beetje verlegenheid’, terwijl het in werkelijkheid veel meer is.

Hoe kun je sociale faalangst overwinnen?

Gelukkig zijn er manieren om sociale faalangst aan te pakken. Hier zijn enkele stappen die je kunt nemen:

• Erken het probleem: de eerste stap is erkennen dat je last hebt van sociale faalangst. Dit betekent niet dat er iets mis is met je, maar dat je een uitdaging hebt die je kunt aangaan.
• Begrijp je angst: probeer te achterhalen waar je angst vandaan komt. Zijn er specifieke situaties die je angst oproepen? Welke gedachten gaan er door je heen? Door je angst beter te begrijpen, kun je gerichter actie ondernemen.
• Stel haalbare doelen: begin met kleine stappen. Ga bijvoorbeeld naar een sociale bijeenkomst en stel jezelf als doel om met één persoon een gesprek aan te knopen. Door positieve ervaringen op te bouwen, wordt de angst minder.
• Leer ontspannen.

Conclusie

Sociale faalangst is een serieus probleem dat niet onderschat moet worden. Het kan je leven op vele manieren beïnvloeden, maar met de juiste aanpak is het mogelijk om je angst te overwinnen. Zie het als een proces van persoonlijke ontwikkeling, waarin je leert om op een gezonde manier met je onzekerheden om te gaan. Durf hulp te vragen en gun jezelf de ruimte om te groeien. Je bent het waard!

Veelgestelde vragen - FAQ

Hieronder beantwoord ik vijf veelgestelde vragen over sociale faalangst.

Is sociale faalangst hetzelfde als verlegenheid?

Nee. Verlegenheid kan betekenen dat je terughoudend bent of tijd nodig hebt om je op je gemak te voelen. Bij sociale faalangst is de angst voor afwijzing of negatieve beoordeling zo sterk dat je situaties gaat vermijden of er veel last van hebt.

Waaraan herken je sociale faalangst?

Je kunt sociale faalangst herkennen aan piekeren over wat anderen van je vinden, sociale situaties vermijden, bang zijn om iets verkeerds te zeggen en lichamelijke spanning tijdens gesprekken of presentaties.

Waarom vermijd je sociale situaties bij faalangst?

Vermijden geeft op korte termijn rust. Je hoeft de spanning dan niet te voelen. Op langere termijn blijft de angst daardoor juist bestaan, omdat je niet ervaart dat een sociale situatie ook goed kan verlopen.

Kan sociale faalangst invloed hebben op je werk?

Ja. Je kunt presentaties, vergaderingen, netwerkbijeenkomsten of nieuwe verantwoordelijkheden vermijden. Daardoor kun je jezelf minder laten zien en kansen laten liggen die wel bij je passen.

Kun je sociale faalangst overwinnen?

Ja. Door je angst te begrijpen, kleine haalbare stappen te zetten en sociale situaties minder te vermijden, kun je meer vertrouwen ontwikkelen. Soms kan begeleiding daarbij helpen.