home / leiderschapsontwikkeling / persoonlijke ontwikkeling leidinggevende / leidinggevende onduidelijk

Onduidelijk als leidinggevende: oorzaken, gevolgen en wat je kunt doen

Geef jij jouw team misschien zoveel ruimte dat er geen duidelijke richting meer is? Laat je zaken zo open dat medewerkers niet precies weten wat de bedoeling is? Veel leidinggevenden denken dat zij vertrouwen en vrijheid geven, terwijl er ondertussen verwarring ontstaat. Binnen de persoonlijke ontwikkeling van de leidinggevende leer je hoe je ruimte kunt geven en tegelijkertijd duidelijke doelen, kaders en verwachtingen stelt. Want als jij niet stuurt, wie doet het dan wel?

Zonder dat je het wilt, kun je door onduidelijk leiderschap de groei van jouw team in de weg staan. Medewerkers blijven hangen, ontwikkeling stokt en het voelt alsof jij wel iets bedoelt, maar niemand het werkelijk oppakt. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de resultaten, maar ook voor het vertrouwen en de samenwerking binnen het team.

Wat zijn de gevolgen van onduidelijk leiderschap?

Wanneer jij als leidinggevende niet duidelijk bent, heeft dat meer impact dan je misschien denkt. Het werkt door in het gedrag, de samenwerking en de prestaties van jouw team.

• Dominante teamleden krijgen de ruimte om de regie over te nemen.
• Het team pakt zelf de leiding bij gebrek aan sturing.
• Zelfsturing kan ontaarden in vrijblijvendheid of anarchie.
• Teamleden worden onvoldoende gecorrigeerd, waardoor onderlinge verhoudingen kunnen verslechteren.
• Onzekerheid neemt toe omdat medewerkers niet weten welke prestaties van hen worden verwacht.
• De teamprestaties blijven achter.
• Teamleden voelen zich onvoldoende vertegenwoordigd richting de hogere leiding of andere afdelingen.
• Er wordt met twee maten gemeten omdat afspraken en grenzen niet helder zijn.
• Teamleden met de grootste mond krijgen de meeste aandacht, wat tot wrijving leidt.

Als jij onvoldoende richting geeft, kunnen medewerkers steeds meer ruimte innemen. Uiteindelijk kunnen medewerkers een loopje met je nemen, terwijl jij wel verantwoordelijk blijft voor wat er binnen het team gebeurt.

Wanneer wordt onduidelijk leiderschap een probleem?

Hoe ernstig onduidelijk leiderschap is, hangt af van de mate waarin het voorkomt. Is het vooral een aandachtspunt of een van jouw valkuilen als leidinggevende, dan kun je er bewust op letten en tijdig bijsturen.

Neemt de onduidelijkheid ernstiger vormen aan, dan kunnen problemen ontstaan in de samenwerking. Medewerkers weten niet waar zij aan toe zijn, informele leiders krijgen steeds meer invloed en frustraties kunnen uitgroeien tot teamconflicten.

Hoe word je duidelijker als leidinggevende?

Duidelijkheid betekent niet dat je alles zelf moet bepalen of ieder detail moet controleren. Het betekent dat je helder bent over doelen, kaders, verantwoordelijkheden en verwachtingen.

Ruimte geven is iets anders dan vaag zijn

Misschien wil je geen micromanager zijn en geef je jouw team daarom veel ruimte. Je denkt: ze weten wel wat ik bedoel of ze kunnen dit prima zelf invullen.

In de praktijk kan iets anders ontstaan: onduidelijkheid. Mensen weten niet waar zij aan toe zijn en gaan zelf bedenken wat de bedoeling is. Voor je het weet is de gezamenlijke richting zoek. Jij noemt het ruimte geven, maar het team ervaart het als stuurloosheid.

Duidelijkheid is geen betutteling. Ruimte geven betekent ook niet dat je alles volledig loslaat. Heldere kaders geven juist veiligheid. Zij stellen medewerkers in staat om binnen die kaders eigen keuzes te maken.

Wil je eigenaarschap stimuleren? Begin dan met duidelijkheid over:

• De doelen die bereikt moeten worden.
• De verwachtingen die je van medewerkers hebt.
• De grenzen waarbinnen zij zelfstandig mogen handelen.
• De verantwoordelijkheden van ieder teamlid.
• De manier waarop jullie voortgang en resultaten bespreken.

Verwachtingen uitspreken is leiderschap

Duidelijk zijn begint bij jezelf. Veel leidinggevenden vinden het lastig om hun verwachtingen expliciet te maken. Je denkt misschien dat het vanzelfsprekend is of verwacht dat de ander het zelf wel aanvoelt. Maar wat voor jou logisch is, hoeft dat voor een medewerker niet te zijn.

Dan gebeurt bijvoorbeeld het volgende:

• Een medewerker levert werk in waarvan jij denkt: hoe kan dit nou?
• Jij bent teleurgesteld.
• De medewerker begrijpt niet wat er fout is gegaan.
• Het ongemak en de irritatie nemen toe.

Mijn ervaring is dat medewerkers meestal best aan verwachtingen willen voldoen, maar dan moeten zij wel weten wat die verwachtingen zijn. Duidelijkheid gaat niet over controle, maar over richting geven, afstemmen en waar nodig bijstellen. Verwachtingen uitspreken is geen hardheid. Het is eerlijkheid en verbinding. Wanneer je merkt dat je moeite hebt om helder te zeggen wat je wilt, kan assertief leidinggeven je helpen om duidelijk te worden zonder hard of autoritair over te komen.

Hak tijdig knopen door

Medewerkers mogen meedenken en hun visie geven. Uiteindelijk zijn er ook momenten waarop jij als leidinggevende een besluit moet nemen. Wanneer je besluiten steeds uitstelt omdat je iedereen tevreden wilt houden, blijft het team hangen.

Een besluit hoeft niet door iedereen prettig gevonden te worden. Het moet wel uitlegbaar, zorgvuldig en duidelijk zijn. Benoem daarom wat je besluit, waarom je dat besluit neemt en wat dit concreet betekent voor medewerkers.

Controleer of jouw boodschap is begrepen

Dat jij iets hebt gezegd, betekent niet automatisch dat iedereen hetzelfde heeft begrepen. Vraag daarom wat medewerkers uit jouw boodschap hebben gehaald en welke afspraken zij meenemen.

Laat medewerkers in hun eigen woorden samenvatten:

• Wat het doel is.
• Wie waarvoor verantwoordelijk is.
• Wanneer iets klaar moet zijn.
• Wanneer er moet worden afgestemd.
• Welke ruimte zij hebben om zelf keuzes te maken.

Zo maak je misverstanden zichtbaar voordat zij tot problemen leiden.

Hoe weet je of je duidelijk genoeg bent?

Stel jezelf regelmatig de volgende vragen:

• Weten mijn medewerkers wat ik van hen verwacht?
• Zijn doelen, taken en verantwoordelijkheden helder verdeeld?
• Heb ik duidelijk gemaakt binnen welke kaders medewerkers zelfstandig mogen handelen?
• Neem ik tijdig besluiten?
• Spreek ik medewerkers aan wanneer afspraken niet worden nagekomen?
• Controleer ik of mijn boodschap goed is begrepen?
• Ben ik voorspelbaar en consequent in mijn leiding?

Duidelijk leidinggeven betekent niet dat je overal bovenop zit. Het betekent dat medewerkers weten waar zij aan toe zijn, welke ruimte zij hebben en wanneer zij jou moeten betrekken.

Veelgestelde vragen over onduidelijk leiderschap

Hieronder vind je antwoorden op veelgestelde vragen over duidelijke sturing, verwachtingen uitspreken en het voorkomen van stuurloosheid binnen jouw team.

Waarom nemen sommige medewerkers de leiding over?

Wanneer jij onvoldoende richting en kaders geeft, ontstaat er ruimte die dominante of initiatiefrijke medewerkers kunnen innemen. Dat hoeft niet altijd verkeerd te zijn, maar het wordt problematisch wanneer jouw positie en verantwoordelijkheid onduidelijk worden.

Wat als ik moeite heb met grenzen stellen?

Dan kunnen verwachtingen en verantwoordelijkheden vervagen. Oefen met helder benoemen wat je wel en niet accepteert en welke afspraken voor iedereen gelden.

Hoe reageer ik op kritiek als leidinggevende?

Luister naar de inhoud en onderzoek wat je ermee kunt doen, maar laat je niet direct uit jouw positie brengen. Maak onderscheid tussen bruikbare feedback en de manier waarop iemand die feedback geeft.

Ik voel me snel onzeker in mijn rol. Wat kan ik doen?

Onderzoek in welke situaties je onzeker wordt en welk gedrag je dan laat zien. Zelfvertrouwen groeit door ervaring, reflectie en het oefenen met duidelijke communicatie en besluitvorming.

Hoe word ik zelfverzekerder als leider?

Leer jouw kwaliteiten en valkuilen kennen, spreek verwachtingen uit en oefen met situaties die je lastig vindt. Zelfverzekerd leiderschap betekent niet dat je nooit twijfelt, maar dat je ondanks jouw twijfel jouw rol blijft innemen.

Kan ik ruimte geven en toch duidelijk leidinggeven?

Ja. Geef heldere doelen en kaders aan en laat medewerkers vervolgens zelf bepalen hoe zij binnen die kaders het resultaat bereiken. Vrijheid werkt alleen wanneer de grenzen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn.