home / leiderschapsontwikkeling / leiderschapskwaliteiten / interne communicatie leiding

Managementstijl en interne communicatie

De managementstijl binnen een organisatie heeft veel invloed op de interne communicatie. De manier waarop leidinggevenden besluiten nemen, medewerkers betrekken, informatie delen en feedback geven, werkt rechtstreeks door in de cultuur van de organisatie. Bij leiderschapskwaliteiten gaat het daarom niet alleen over de kwaliteiten van de individuele leidinggevende, maar ook over het effect van die kwaliteiten op anderen. Een informele managementstijl leidt bijvoorbeeld tot een andere manier van communiceren dan een sterk hiërarchische en top-down gestuurde organisatie. De vraag is niet welke managementstijl altijd de beste is. Belangrijker is of de aanwezige stijl past bij de organisatie, de medewerkers en de situatie waarin de organisatie zich bevindt.

De relatie tussen managementstijl en interne communicatie

Interne communicatie bestaat niet alleen uit nieuwsbrieven, vergaderingen, intranet of andere communicatiemiddelen. De manier waarop leidinggevenden zich gedragen, is minstens zo bepalend. Mogen medewerkers meepraten? Worden besluiten uitgelegd? Kunnen mensen kritiek geven? Worden afspraken daadwerkelijk bewaakt? En wordt informatie gedeeld of vooral van bovenaf verstrekt?

De managementstijl bepaalt daarmee voor een belangrijk deel hoe open, direct, veilig of juist formeel de communicatie binnen een organisatie wordt ervaren. Wie breder naar dit onderwerp wil kijken, kan verder lezen over interne communicatie.

Aanwezige en wenselijke managementstijl

Bij de ontwikkeling van een managementstijl maken we onderscheid tussen de aanwezige en de wenselijke stijl. Eerst moet duidelijk zijn hoe medewerkers het management nu ervaren. Daarna kun je onderzoeken welke manier van leidinggeven beter aansluit bij de toekomst van de organisatie.

• Bewustwording en inzicht in de aanwezige managementstijl.
• Onderzoeken hoe medewerkers deze stijl ervaren.
• Vaststellen welke managementstijl wenselijk is.
• Bespreken waar het beeld van medewerkers en management van elkaar verschilt.
• Bepalen welk gedrag daadwerkelijk moet veranderen.

Het heeft weinig zin om alleen een nieuwe managementstijl op papier te beschrijven. Medewerkers merken pas verandering wanneer het dagelijkse gedrag van leidinggevenden verandert.

Managementstijl ontwikkelen

Wanneer een organisatie bewust aan de managementstijl wil werken, kan dat in een aantal stappen. Het doel is niet om alle leidinggevenden hetzelfde te maken, maar om duidelijk te krijgen welk leiderschap de organisatie nodig heeft en welk gedrag daarbij hoort.

1. Onderzoek bij medewerkers hoe zij de huidige managementstijl zien en ervaren.
2. Onderzoek welke managementstijl medewerkers als wenselijk ervaren.
3. Onderzoek hoe het managementteam of de directie zichzelf ziet en welke stijl zij wenselijk vinden.
4. Bespreek met directie en managementteam de uitkomsten en de verschillen in waarneming.
5. Maak een plan van aanpak voor de ontwikkeling naar de gewenste manier van leidinggeven.
6. Werk aan de uitvoering via ontwikkelgesprekken, individuele coaching of training.

Vooral het verschil tussen het zelfbeeld van het management en de ervaring van medewerkers kan veel informatie opleveren. Een managementteam kan zichzelf bijvoorbeeld als toegankelijk en participatief zien, terwijl medewerkers besluitvorming juist als afstandelijk of top-down ervaren.

Managementstijl is niet hetzelfde als communicatiestijl

Managementstijl en communicatiestijl hebben veel met elkaar te maken, maar zijn niet hetzelfde. Een managementstijl gaat breder over de manier waarop leiding wordt gegeven, besluiten worden genomen, verantwoordelijkheid wordt verdeeld en medewerkers worden aangestuurd. Communicatiestijl gaat specifiek over de manier waarop iemand informatie overdraagt, luistert, reageert en het gesprek met anderen voert.

De twee beïnvloeden elkaar wel. Een leidinggevende die veel ruimte geeft aan medewerkers zal doorgaans anders communiceren dan iemand die sterk op controle en instructie gericht is. Andersom kan een goede communicatieve vaardigheid een managementstijl ondersteunen, maar daarmee verandert niet automatisch iemands natuurlijke manier van leidinggeven.

Verschillende managementstijlen hebben een ander effect

Er bestaan verschillende leiderschapsstijlen. Op deze pagina gaat het niet om een volledige beschrijving daarvan, maar om het effect dat verschillende stijlen op de interne communicatie kunnen hebben.

Mensgericht en dienstverlenend

Bij een mensgerichte stijl krijgen participatie, aandacht en betrokkenheid veel ruimte. Medewerkers worden gehoord en er is vaak aandacht voor saamhorigheid en een veilige sfeer. De valkuil is dat moeilijke boodschappen soms worden uitgesteld, afspraken onvoldoende worden bewaakt of conflicten te lang worden vermeden.

Actiegericht en doelgericht

Bij een actiegerichte stijl is doorgaans snel duidelijk wat er moet gebeuren. Besluiten worden gemakkelijk genomen en doelen krijgen veel aandacht. Dat kan duidelijkheid en tempo geven, maar de communicatie kan ook te direct worden. Medewerkers kunnen dan ervaren dat er onvoldoende ruimte is voor hun mening of voor het proces achter een verandering.

Communicatiegericht

Bij een communicatiegerichte stijl is vaak veel aandacht voor overleg, motiveren, verbinden en het ontwikkelen van ideeën. Dat kan afdelingen en mensen bij elkaar brengen. De valkuil is dat gesprekken en plannen onvoldoende worden vertaald naar concrete afspraken, uitvoering en bewaking.

Procesgericht

Bij een procesgerichte stijl staan structuur, procedures, kwaliteit en duidelijkheid centraal. Dat geeft medewerkers houvast en maakt verwachtingen inzichtelijk. Wanneer deze stijl doorschiet, kan de communicatie echter formeel, star of te sterk op regels gericht worden.

Geen van deze stijlen is automatisch goed of fout. Iedere stijl heeft kwaliteiten en valkuilen. De vraag is vooral welk effect de stijl heeft op de communicatie en of dat effect aansluit bij wat de organisatie nodig heeft.

Wanneer managementstijl de communicatie belemmert

Problemen met interne communicatie worden soms behandeld alsof er alleen iets mis is met de communicatiemiddelen. Er komt dan een nieuw overleg, een nieuwsbrief of een andere communicatiestructuur. Maar wanneer het werkelijke probleem in de manier van leidinggeven zit, verandert daarmee weinig.

Wanneer medewerkers bijvoorbeeld nauwelijks betrokken worden bij besluiten, helpt een extra nieuwsbrief niet om meer betrokkenheid te creëren. Wanneer leidinggevenden afspraken niet bewaken, lost een nieuw overlegmodel dat evenmin op. En wanneer medewerkers zich niet vrij voelen om kritiek te geven, zit het probleem dieper dan de frequentie van de communicatie.

Daarom moet bij het verbeteren van interne communicatie ook gekeken worden naar leiderschap, gedrag en cultuur. Soms ligt daar de belangrijkste verandering.

Veelgestelde vragen over managementstijl en interne communicatie

De managementstijl werkt dagelijks door in de manier waarop medewerkers informatie ontvangen, met leidinggevenden overleggen en ruimte ervaren om zich uit te spreken. De volgende vragen verduidelijken die relatie.

Wat is een managementstijl?

Een managementstijl is de manier waarop een manager of managementteam leidinggeeft. Het gaat onder andere over besluitvorming, aansturing, verantwoordelijkheid, betrokkenheid van medewerkers en de manier waarop doelen en afspraken worden bewaakt.

Hoe beïnvloedt managementstijl de interne communicatie?

De managementstijl bepaalt mede hoeveel ruimte medewerkers krijgen om mee te denken, hoe besluiten worden uitgelegd, hoe feedback wordt gegeven en hoe open de communicatie wordt ervaren. Daardoor heeft de manier van leidinggeven rechtstreeks invloed op de interne communicatie.

Kan een organisatie haar managementstijl veranderen?

Ja, maar dat vraagt meer dan een afspraak over gewenst gedrag. Eerst moet duidelijk zijn hoe de huidige stijl wordt ervaren en welke verandering nodig is. Daarna vraagt ontwikkeling om bewustwording, gesprekken, oefening en vaak begeleiding van leidinggevenden.

Welke managementstijl is het beste voor interne communicatie?

Er bestaat geen managementstijl die in iedere organisatie of situatie het beste werkt. Een passende stijl sluit aan bij de doelen, cultuur, medewerkers en omstandigheden van de organisatie. Belangrijk is dat leidinggevenden zich bewust zijn van zowel de kracht als de valkuil van hun manier van leidinggeven.

Waarom moeten medewerkers betrokken worden bij onderzoek naar managementstijl?

Omdat medewerkers dagelijks ervaren wat de managementstijl in de praktijk betekent. Het zelfbeeld van leidinggevenden kan afwijken van de ervaring op de werkvloer. Juist dat verschil geeft waardevolle informatie over de invloed van leiderschap op communicatie en samenwerking.