Teamontwikkelplan of teamontwikkelingsplan (TOP)
Teamontwikkelplan of teamontwikkelingsplan maken? Dat is een plan waarin je de gewenste ontwikkeling van het team beschrijft en ook hoe je deze ontwikkeling denkt te bereiken. Een teamontwikkelingsplan begint door vast te stellen in welke fase van teamontwikkeling je nu zit (ist) en waar je naartoe wilt (soll). Binnen teamontwikkeling helpt zo'n plan om samen vast te leggen waar je als team staat, waar je naartoe wilt en wat daarvoor nodig is. Het gaat daarbij niet alleen om verbeterpunten, maar ook om de missie van het team, teamdoelen, teamontwikkelingsdoelen, kwaliteiten, teamwaarden en de interventies die nodig zijn om verder te komen. Belangrijk is dat het een plan van het team wordt en niet alleen een plan van de manager.
Wie maakt het plan?
Ooit zei een manager: ‘Ik ga volgende week aan de slag om een teamontwikkelingsplan te maken.’ Waarop de teamleden zeiden: ‘Dan is het geen teamontwikkelplan.’ Ze hadden gelijk. Dan is het een plan van de manager en niet van het team. Uiteraard speelt de teamleider of leidinggevende een cruciale rol bij het maken van teamplannen. Maar voor teamontwikkeling is het team gezamenlijk verantwoordelijk. Een teamontwikkelplan maak je dus samen.
Huidige en gewenste situatie
Belangrijk is om als teamleden vast te stellen wat de huidige situatie is (ist) en wat de gewenste situatie is (soll). Met andere woorden: in wat voor teamfase zit je nu? Welke ontwikkeling wil je als team doormaken richting de toekomst? Er zijn tal van hulpmiddelen om vast te stellen in welk ontwikkelstadium jouw team zich thans bevindt. Meer weten over de fasen in teamontwikkeling of het teamassessment?
Wat is de missie van jouw team? (Waarom?)
De missie van jouw team gaat over: waarom je er bent. Waarom is dit team aanwezig en wat is de toegevoegde waarde? Scherper gezegd: wat is het bestaansrecht van dit team? En zitten we op 1 golflengte wanneer het hier over gaat? Hebben we een gezamenlijke missie?
Die gezamenlijke missie is van belang wanneer je een teamontwikkelplan maakt. Je kunt immers allerlei doelen formuleren, maar wanneer teamleden verschillend denken over de reden waarom het team bestaat en wat het team voor de organisatie of klant moet betekenen, ontstaat er al snel verschil van richting. De missie vormt daarom een vertrekpunt voor de keuzes die je later in het teamontwikkelplan maakt. Waar gaan we als team voor en wat betekent dat voor onze ontwikkeling?
Teamdoelen: wat wil je bereiken? (Wat?)
Een volgende vraag is: wat wil je bereiken? Wat zijn de teamdoelstellingen? We maken onderscheid tussen teamdoelen en teamleerdoelen. Teamdoelen zijn afgeleid van de organisatiedoelen. Teamdoelen gaan over wat je als team samen moet bereiken en hoe je samen vorm geeft aan de taken die je binnen de organisatie hebt. Teamontwikkelingsdoelen zijn doelen die gaan over wat je samen wilt leren.
Een belangrijk onderdeel in het teamontwikkelplan is het formuleren van gezamenlijke doelstellingen. Wat willen wij als team bereiken? Hoe gaan we dat doen? En dan de vertaling naar individuele doelen: wie gaat wat doen? Wie zetten we in op bepaalde taken? Dat lukt alleen wanneer we elkaar als teamleden erg goed kennen.
Teamkwaliteiten
Wat voor teamkwaliteiten heb je in huis? Hoe kom je daar achter? In ieder geval vereist het inzicht in de individuele kwaliteiten van teamleden en in de gezamenlijke teamkwaliteiten.
- Wat zijn de kwaliteiten van de individuele teamleden?
- Wat zijn de valkuilen van de individuele teamleden?
- Wat zijn de kwaliteiten van het team als geheel?
- Wat zijn de valkuilen van het team als geheel?
Test voor teamleden
Om de teamkwaliteiten te ontdekken moet je de individuele kwaliteiten en valkuilen van de teamleden in kaart brengen. Je kunt daarbij gebruikmaken van onze online test. Via de webshop kun je voor ieder teamlid een vouchercode kopen. Deze verstrek je aan de collega's, waarna ze de test kunnen maken. Ieder krijgt een persoonlijk rapport in zijn mailbox. Daarna kun je de uitslag van de test bespreken.
Teamontwikkelingsdoelen
Een teamontwikkelingsplan gaat in ieder geval over de teamontwikkelingsdoelen. Dat is wat anders dan een rijtje met verbeterpunten of een opsomming van zaken die minder goed gaan. Beter is: waar en hoe kan jouw team doorgroeien qua ontwikkeling, samenwerking, communicatie, feedback geven en ontvangen, omgaan met kritiek en het realiseren van doelstellingen? Het gaat dus niet alleen om de vraag wat er fout gaat, maar vooral om de vraag welke ontwikkeling het team nodig heeft om verder te komen.
Teamontwikkelingsdoelen kunnen bijvoorbeeld gaan over elkaar eerder aanspreken, verantwoordelijkheden beter verdelen, verschillen van mening bespreekbaar maken, beter gebruikmaken van elkaars kwaliteiten of als team zelfstandiger functioneren. Belangrijk is dat je zulke doelen niet te algemeen formuleert. ‘We moeten beter communiceren’ zegt nog niet zoveel. Wat wil je dan precies anders zien? Welk gedrag hoort daarbij? En waaraan merk je over een aantal maanden dat het team daadwerkelijk een stap heeft gezet?
Daarmee worden teamontwikkelingsdoelen ook echte teamleerdoelen. Ze geven richting aan wat het team samen wil leren en maken het mogelijk om later te bespreken wat er daadwerkelijk veranderd is. Je kunt voorbeelden van teamleerdoelen vinden op onze website.
Hoe gaan we met elkaar om? (teamwaarden en teamnormen)
Een ander belangrijk onderdeel in het teamontwikkelplan is om als team bepaalde waarden vast te stellen en uit te spreken. Wat vinden we belangrijk in onze samenwerking? Hoe willen we met elkaar omgaan? Wat verwachten we van elkaar wanneer het spannend wordt, wanneer iemand een afspraak niet nakomt of wanneer we het fundamenteel met elkaar oneens zijn?
Waarden als openheid, vertrouwen, respect en verantwoordelijkheid klinken mooi, maar krijgen pas betekenis wanneer je samen bespreekt welk gedrag daarbij hoort. Als je zegt dat openheid belangrijk is, betekent dat dan ook dat je elkaar aanspreekt wanneer iets niet goed gaat? En wanneer verantwoordelijkheid een belangrijke teamwaarde is, wat verwacht je dan concreet van ieder teamlid? Juist daar ontstaan teamnormen: afspraken over gedrag die voortkomen uit de waarden die je samen belangrijk vindt.
Teamwaarden en teamnormen horen daarom niet ergens los naast het teamontwikkelplan te staan. Ze geven richting aan de manier waarop je de teamdoelen wilt bereiken en aan hoe je onderweg met elkaar omgaat. Lees ook hoe je teamwaarden en teamnormen ontwikkelt.
Welke interventies heeft jouw team nodig?
Het doel van een teamontwikkelingsplan is uiteindelijk om zelfsturing, het lerend vermogen van het team en teamvolwassenheid te bevorderen. Toch is het verstandig om ook vast te stellen welke interventies jouw team nodig heeft. Ik noem enkele mogelijkheden:
- Teamcoaching.
- Bespreken van het proces van samenwerken.
- Themabijeenkomsten.
- Activiteiten gericht op teambuilding.
- Intervisie.
- Training.
- Begeleiding van groepsdynamiek.
Gratis webinar teamontwikkeling
Wil je meer inzicht in teamontwikkeling? Bekijk dan onze gratis webinar Van TOBteam naar TOPteam. Je krijgt praktische inzichten in vertrouwen, uitspreken en bespreken, commitment, verantwoordelijkheid en resultaat. Zo krijg je een helder beeld van de thema's die bij de ontwikkeling van een team een rol spelen.
Training teamontwikkeling voor leidinggevenden
Ben je leidinggevende en wil je een training teamontwikkeling volgen? Dan adviseren wij jou deze individuele training. Praktisch aan de slag met jouw team. Je werkt vanuit de actuele situatie van jouw eigen team en onderzoekt welke ontwikkeling nodig is en wat dit van jou als leidinggevende vraagt.
Veelgestelde vragen over het teamontwikkelplan
Bij het maken van een teamontwikkelplan komen vaak dezelfde vragen terug. Wie maakt het plan? Waar begin je? Wat is het verschil tussen teamdoelen en teamontwikkelingsdoelen? En welke onderwerpen horen eigenlijk in zo'n plan? Hieronder beantwoorden we vijf veelgestelde vragen.
Wat is een teamontwikkelplan?
Een teamontwikkelplan of teamontwikkelingsplan beschrijft de gewenste ontwikkeling van een team en hoe het team die ontwikkeling denkt te bereiken. Daarbij stel je vast waar het team nu staat, waar het naartoe wil en welke doelen, afspraken en interventies daarbij horen.
Wie maakt een teamontwikkelplan?
Een teamontwikkelplan maak je samen met het team. De teamleider of leidinggevende speelt daarbij een cruciale rol, maar teamontwikkeling is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Wanneer alleen de manager het plan maakt, is het in feite een plan van de manager en niet van het team.
Waarom begin je met de huidige en gewenste situatie?
Je moet eerst weten waar je als team staat voordat je kunt bepalen welke ontwikkeling nodig is. Daarom beschrijf je de huidige situatie (ist) en de gewenste situatie (soll). De fasen van teamontwikkeling en een teamassessment kunnen helpen om die huidige situatie scherper in beeld te krijgen.
Wat is het verschil tussen teamdoelen en teamontwikkelingsdoelen?
Teamdoelen gaan over wat je als team samen moet bereiken en zijn afgeleid van de organisatiedoelen. Teamontwikkelingsdoelen gaan over wat je als team samen wilt leren en ontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van samenwerking, communicatie, feedback of het realiseren van doelstellingen.
Wat hoort er in een teamontwikkelplan?
In een teamontwikkelplan beschrijf je in ieder geval de huidige en gewenste situatie, de missie van het team, de teamdoelen en teamontwikkelingsdoelen, de aanwezige kwaliteiten en valkuilen, de teamwaarden en teamnormen en de interventies die nodig zijn om de gewenste ontwikkeling te bereiken. Het plan maakt daarmee duidelijk waar het team nu staat, welke ontwikkeling gewenst is en welke stappen daarvoor nodig zijn.
In welke fase van teamontwikkeling zit jouw team?
Een teamontwikkelplan begint bij de vraag waar het team nu staat. De fasen van teamontwikkeling geven daar taal aan. Door samen te onderzoeken in welke fase het team zich bevindt, wordt duidelijker welke volgende ontwikkelstap nodig is en welke doelen in het teamontwikkelplan passen.
Zo voorkom je dat je zomaar een lijst met verbeterpunten opstelt zonder te kijken naar wat het team op dit moment werkelijk nodig heeft. Lees verder over de fasen van teamontwikkeling en onderzoek waar jouw team staat.
Auteur
Dit artikel is geschreven door Jan Stevens. Jan Stevens is eigenaar en oprichter van De Steven training & coaching (www.desteven.nl). Op deze website tref je meer dan 2000 blogs over persoonlijke ontwikkeling, loopbaan, leiderschap, teamontwikkeling, hoogsensitiviteit en hoogbegaafdheid.
Publicatiedatum: 09-04-2012.
Update: 3 september 2026.
